UE zamyka ochronę przed ukraińskimi poborowymi

Zmiana nie obejmie Ukraińców, którzy w dniu wejścia nowych przepisów w życie będą już korzystali z ochrony tymczasowej w jednym z państw UE. Nie oznacza również automatycznych deportacji osób przebywających obecnie w Polsce, Niemczech czy innych krajach Wspólnoty.

Porozumienie osiągnęli 15 lipca ambasadorowie państw członkowskich obradujący w Brukseli. Nie jest to jeszcze ostateczna decyzja. Muszą ją formalnie zatwierdzić państwa UE, a następnie akt zostanie opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Dopiero wtedy ograniczenie zacznie obowiązywać.

Ochrona pozostanie dla milionów uchodźców, ale nie dla osób unikających obowiązków wojskowych

Projektowany przepis stanowi, że ochrony tymczasowej co do zasady nie otrzyma osoba, która po wejściu decyzji w życie opuści Ukrainę, mimo że nie uzyskała od tamtejszych władz zgody wymaganej w związku z obowiązkami wojskowymi.

Komisja Europejska wyjaśniała, że przy przedłużaniu ochrony trzeba uwzględnić nie tylko bezpieczeństwo uchodźców, lecz także zdolność Ukrainy do obrony przed rosyjską agresją. Nowy mechanizm ma zatem odróżniać osoby legalnie zwolnione z ograniczeń wyjazdowych od tych, które wydostały się z kraju z naruszeniem ukraińskiego prawa.

„Ochrona tymczasowa nie będzie co do zasady udzielana osobom, które nie mogą wykazać, że władze ukraińskie zezwoliły im na opuszczenie kraju zgodnie z ich obowiązkami wojskowymi” – wynika z uzasadnienia propozycji Komisji Europejskiej.

Komisarz UE do spraw wewnętrznych Magnus Brunner przekonywał wcześniej, że rozwiązanie odpowiada również na oczekiwania władz w Kijowie. Ukraina od dawna zmaga się z problemami mobilizacyjnymi i zabiega o ograniczenie możliwości uzyskiwania specjalnych uprawnień w Europie przez mężczyzn, którzy nielegalnie opuścili kraj.

Nowe zasady mają działać wyłącznie na przyszłość. Obywatele Ukrainy już objęci ochroną zachowają prawo do legalnego pobytu, pracy, edukacji, pomocy socjalnej oraz opieki zdrowotnej do końca obowiązywania mechanizmu. Wyłączenie nie odbierze im automatycznie obecnego statusu.

Osoba, która nie otrzyma ochrony tymczasowej, nadal będzie mogła wystąpić o azyl na zasadach ogólnych. Jej sytuacja zostanie jednak oceniona indywidualnie, a sam fakt unikania służby wojskowej nie musi automatycznie oznaczać spełnienia warunków przyznania ochrony międzynarodowej.

Według najnowszych danych Eurostatu pod koniec maja 2026 roku ochroną tymczasową w UE objętych było około 4,38 mln osób, które opuściły Ukrainę po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji. Najwięcej z nich przebywa w Niemczech i Polsce.