Koniec bezkarności patostreamerów. Prezydent podpisał ustawę

Prezydent zaznaczył jednak, że przyjęta regulacja nie jest doskonała. „Brakuje w niej dostatecznie precyzyjnej definicji patostreamingu. Powstają też wątpliwości co do egzekwowania prawa wobec transmisji prowadzonych spoza granic Rzeczypospolitej” – powiedział Nawrocki w nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych.

Mimo zgłaszanych zastrzeżeń głowa państwa uznała, że konieczne jest stworzenie skuteczniejszej ochrony przed treściami, w których przemoc, upokorzenie i krzywda stają się sposobem na zdobywanie popularności oraz pieniędzy. Informację o podpisaniu ustawy podał Polsat News, który od 2024 roku nagłaśniał problem w ramach cyklu „Nie dla patocelebrytów”.

Za przemoc transmitowaną dla zysku grozić będzie więzienie

Nowelizacja wprowadza do Kodeksu karnego nowy typ przestępstwa. Karane będzie publiczne rozpowszechnianie za pośrednictwem sieci materiałów przedstawiających popełnienie poważnych czynów zabronionych albo upozorowanie takiego zdarzenia jako autentycznego. Regulacja obejmuje między innymi przemoc wobec ludzi, poniżanie lub upokarzanie innych osób, a także znęcanie się nad zwierzętami.

Podstawowa kara ma wynosić od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności. Przepisy mają również uderzyć w osoby, które zarabiają na publikowaniu drastycznych materiałów i wykorzystują algorytmy platform internetowych do przyciągania widzów przemocą oraz szokowaniem.

Ustawa została przyjęta przez Sejm 11 czerwca. Poparło ją 419 posłów, 19 głosowało przeciw, a jedna osoba wstrzymała się od głosu. Senat rozpatrzył ją 25 czerwca i przyjął bez poprawek.

Prace parlamentarne połączyły rozwiązania proponowane wcześniej przez Prawo i Sprawiedliwość oraz Koalicję Obywatelską. Politycy obu stron podkreślali, że problem wykracza poza partyjny spór, ponieważ najbardziej narażone na oddziaływanie patologicznych materiałów są dzieci i młodzież.

Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, odnosząc się do kampanii Polsat News, mówił: „Robimy dobry krok dzięki Polsat News i jego inicjatywie”. Poseł PiS Michał Wójcik również przyznał stacji znaczącą rolę: „Polsat News ma ogromne zasługi, jeśli chodzi o walkę z patostreamingiem. To wy zaczęliście tę debatę publiczną” – cytuje wypowiedzi polityków Polsat News.

Skala problemu nie jest marginalna. Z badania NASK „Nastolatki” wynika, że w 2024 roku z patostreamami zetknęło się 22 proc. uczniów starszych klas szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych. Dwa lata wcześniej odsetek ten wynosił 26 proc.

Eksperci od dawna ostrzegają, że młodzi odbiorcy mogą traktować agresywne zachowania jako sposób zdobywania rozpoznawalności, akceptacji i pieniędzy. W patostreamach przemoc nie jest jedynie przypadkowo rejestrowana – często bywa celowo prowokowana, aby zwiększyć liczbę wyświetleń i wpłat od widzów.

Zastrzeżenia prezydenta dotyczące precyzji ustawy nie są bezpodstawne. W polskim prawie nie funkcjonowała dotąd jednolita definicja patostreamingu, a zbyt szerokie przepisy mogą rodzić ryzyko objęcia odpowiedzialnością materiałów dokumentalnych, dziennikarskich, naukowych lub artystycznych. Dlatego w ustawie przewidziano wyjątki chroniące działalność podejmowaną w uzasadnionym interesie społecznym. Na problem niedostatecznie jasnego wyznaczenia granic regulacji zwracały uwagę także opinie prawne przedstawiane podczas prac parlamentarnych.

Osobną trudnością pozostaje ściganie twórców nadających z zagranicy. Polska ustawa może skutecznie objąć osoby znajdujące się w kraju, ale egzekwowanie jej wobec materiałów transmitowanych spoza polskiej jurysdykcji będzie wymagało współpracy z zagranicznymi organami oraz platformami internetowymi.