Bienert: Ukraina wyłączyła 40% mocy rosyjskich rafinerii

Seria ukraińskich ataków na rafinerie i infrastrukturę paliwową doprowadziła do znacznego ograniczenia zdolności przerobu ropy. Według różnych szacunków uszkodzone lub czasowo wyłączone zostały instalacje odpowiadające za około jedną trzecią do nawet około 40% nominalnych mocy rafineryjnych. 

Żniwa zwiększają zapotrzebowanie na olej napędowy

Lato to dla Rosji okres największego zapotrzebowania na paliwa. Trwające żniwa oznaczają intensywną pracę kombajnów, ciągników, ciężarówek oraz maszyn obsługujących magazynowanie i transport zboża.

Reuters opisuje, że rolnicy w południowej Rosji już odczuwają niedobory oleju napędowego i wzrost cen paliwa. Część gospodarstw ma trudności z zakupem odpowiednich ilości diesla, a koszty zbiorów rosną. Utrudniony jest również eksport zboża przez region Morza Azowskiego. 

To oznacza, że nawet jeśli plony będą dobre, ich zebranie i przewiezienie może być droższe oraz bardziej czasochłonne.

Bójki w kolejkach na stacjach benzynowych.

Według analiz opublikowanych w ostatnich tygodniach różnego rodzaju ograniczenia sprzedaży paliwa objęły od 56 do nawet 78 regionów Rosji, choć ich skala jest zróżnicowana – od limitów tankowania po lokalne niedobory i kolejki.

Moskwa i Petersburg mają pierwszeństwo

W sytuacji ograniczonej podaży paliw Kreml koncentruje dostawy tam, gdzie mają największe znaczenie polityczne i gospodarcze.

Rosja przekierowuje benzynę z Syberii oraz zwiększa import z Białorusi i Indii, aby utrzymać stabilne zaopatrzenie przede wszystkim Moskwy i Petersburga. Oznacza to jednak, że mniej paliwa trafia do prowincji, gdzie niedobory są bardziej odczuwalne. 

To klasyczny mechanizm zarządzania kryzysowego – ochrona najważniejszych centrów kosztem regionów peryferyjnych.

Efekt psychologiczny

Brak paliw w państwie oparym na sektorze energetycznym powoduje poczucie niepewności, braku zaufania do władzy, a nawet panikę. W dobie internetu zdjęcia pustych dystrybutorów szybko rozchodzą się w mediach społecznościowych i mogą skłaniać kolejne osoby do wykupywania paliwa, nawet jeśli fizyczne niedobory są ograniczone regionalnie.

Transport pod coraz większą presją

Rosja jest największym państwem świata, a jej gospodarka opiera się na transporcie kolejowym i drogowym. Każde ograniczenie dostępności paliwa powoduje:

• wzrost kosztów przewozów,
• opóźnienia dostaw,
• trudności w zaopatrzeniu odległych regionów,
• wyższe koszty działalności przedsiębiorstw.

Problemy logistyczne są szczególnie dotkliwe dla rolnictwa, handlu i przemysłu.

Po lecie nadejdzie zima

Obecny kryzys przypada na okres najwyższego sezonowego popytu. Jeśli uszkodzone rafinerie nie zostaną naprawione, Rosję może czekać kolejny strestest jesienią i zimą.

W chłodniejszych miesiącach wzrasta zapotrzebowanie na olej napędowy wykorzystywany przez transport, służby komunalne i część systemów grzewczych. Obecnie nie można definitywnie stwierdzić że zimą zabraknie paliwa w całym kraju, ale przedłużające się ograniczenia mocy rafineryjnych zwiększają ryzyko lokalnych niedoborów, wyższych kosztów transportu i konieczności dalszego racjonowania dostaw, zwłaszcza poza największymi aglomeracjami. 

Wojna uderza coraz głębiej w zaplecze gospodarcze

Ataki na rafinerie pokazują, że wojna nie toczy się wyłącznie na linii frontu. Celem staje się także infrastruktura przemysłowa i logistyczna, od której zależy funkcjonowanie gospodarki.

Jeżeli ograniczenia produkcji paliw będą się utrzymywać, ich skutki mogą być odczuwalne nie tylko przez rosyjski transport i rolnictwo, ale również przez przemysł oraz zdolność państwa do utrzymania sprawnego zaplecza logistycznego dla działań wojennych.

 Maciej Bienert