Kościół
Początki pracy Zgromadzenia Nazaretanek - Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu - na ziemi nowogródzkiej sięgają 1929 roku. Wówczas do Nowogródka przybyło 12 sióstr, które podjęły nauczanie religii katolickiej, prowadziły szkołę i internat dla dziewcząt. Opiekowały się farnym kościołem Przemienienia Pańskiego. Dzieła te pełniły, zmagając się z trudnymi warunkami materialnymi i niechęcią wielonarodowej i wielowyznaniowej społeczności, na wyraźne polecenie biskupa: „Nowogródka nie opuszczać, na stanowisku trwać, taka jest wola Boża i moja”. Po napaści Związku Sowieckiego na Polskę, gdy Nowogródek wcielono do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, przełożona domu, siostra Stella, wierna poleceniu biskupa zdecydowała, iż Nazaretanki nie opuszczą Nowogródka. Wkrótce ziemia nowogródzka została opanowana przez szturmujących Związek Sowiecki Niemców. Rozpoczął się wówczas dla ludności czas terroru. W lipcu 1942 roku miała miejsce pierwsza zbiorowa egzekucja, w czasie której w les