W najnowszym numerze periodyku "Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego", wydawanego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego zostały opisane szczegóły działania specjalnej grupy Służby Bezpieczeństwa "Wisła", zajmującej się inwigilacją Polaków i cudzoziemców, mieszkających w ZSRR. Archiwiści ABW podjęli się w nim bilansu współpracy SB i KGB na podstawie akt z IPN.

"Wisłę" utworzono w 1961 r. Była to samodzielna grupa kilku oficerów kontrwywiadu MSW, mających prawo do własnej pracy operacyjnej (również werbunku agentów), zobowiązanych do współpracy z kontrwywiadem ZSRR przy rozpracowywaniu podejrzanych o "wrogą działalność" obywateli Polski i cudzoziemców.

Pod lupą "Wisły" znaleźli się polscy naukowcy na stażu w Związku Radzieckim, delegaci PRL przy RWPG, dziennikarze, przedstawiciele central handlowych, studenci, pracownicy branży budowlanej, członkowie załogi statków, piloci LOT, kolejarze, a nawet turyści. Na prośbę KGB "Wisła" była szczególnie aktywna w okresie m.in. olimpiady w Moskwie (1980 r.) i festiwalu filmowego w tym mieście (1977 r.). W grupie działali esbecy "zabezpieczający" budowę gazociągu orenburskiego (ich zadaniem było sprawdzanie, czy wśród polskich robotników nie ma działaczy "Solidarności"), jak i oficerowie SB występujący oficjalnie jako dyplomaci PRL. Skutkiem tych działań było wydalenie z  ZSRR 1453 Polaków w latach 1980-84, w tym 1389 robotników, m.in. za "propagandę solidarnościową" i naruszanie przepisów celno-dewizowych.

Grupa werbowała również obywateli PRL do tajnej współpracy, zarówno w celach kontrwywiadowczych, jak i wywiadowczych.

Co roku "Wisła" przekazywała KGB coraz więcej informacji, których liczba, w połowie lat 80., sięgnęła ponad 300. Były to m. in. doniesienia agentów "Wisły" o pracownikach ambasad i korespondentach zachodnich mediów (w latach 1980-84 dotyczyły one 23 z nich). Grupa informowała też KGB o kontaktach obywateli radzieckich z cudzoziemcami. Np. w latach 1975-77 "Wisła" przekazała KGB dokumenty, dotyczące kas pancernych i zamków w placówkach dyplomatycznych państw zachodnich.

KGB wykorzystywało też możliwości "Wisły" do kreowania korzystnego wizerunku ZSRR w mediach.

W 1985 r., gdy do władzy doszedł Michaił Gorbaczow, specjalna grupa SB dostała nowe zadanie: zdobywania informacji o sytuacji politycznej i społeczno-gospodarczej ZSRR. Jak napisali autorzy periodyku, "»Wisła« z typowo policyjnej placówki łącznikowej stała się komórką realizującą zadania z zakresu wywiadu politycznego". Co ciekawe, funkcjonowanie grupy nie zakończyło się wraz z rozwiązaniem SB. W 1990 r. nie zlikwidowano "Wisły", a jedynie zmniejszono jej stan etatowy z ośmiu do czterech osób. Zdaniem twórców periodyku, dalsze losy grupy "są trudne do odtworzenia".

AM/Onet.pl

/

Podobał Ci się artykuł? Wesprzyj Frondę »