Kolosalne kary dla hurtowni farmaceutycznych od UOKiK, największa dla NEUCA

Jak podają media, najwyższą karę, wynoszącą 499 mln zł, nałożono na toruńską spółkę NEUCA. Firma stanowczo odrzuca zarzuty i zapowiada ich zakwestionowanie przed sądem.

UOKiK: Hurtownie wymieniały informacje, a koszty mogli ponosić pacjenci

21 września prezes UOKiK Tomasz Chróstny wydał decyzję dotyczącą niedozwolonego porozumienia na rynku hurtowej sprzedaży produktów farmaceutycznych.

Według ustaleń urzędu NEUCA, Farmacol i Polska Grupa Farmaceutyczna, których łączny udział w rynku przekraczał w latach 2015–2022 70 proc., miały dostęp do szczegółowych informacji dotyczących cen, rabatów i warunków sprzedaży oferowanych poszczególnym aptekom.

„Największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce przez ponad 10 lat wymieniały się między sobą wrażliwymi informacjami” – poinformował UOKiK.

Urząd ustalił, że informacje uzyskiwano między innymi za pośrednictwem oprogramowania wykorzystywanego w programach partnerskich dla aptek. Pozwalało ono porównywać oferty konkurentów i odpowiednio dostosowywać warunki handlowe.

W zabezpieczonej korespondencji pracownicy jednej z hurtowni mieli wskazywać na potrzebę unikania działań, które mogłyby „wywołać wojnę cenową”.

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny odniósł się również do możliwych konsekwencji takich praktyk dla osób kupujących leki.

„Mówi się, że na zdrowiu się nie oszczędza” – zaznaczył.

Dodał, że ograniczenie konkurencji pomiędzy głównymi dystrybutorami może pogarszać warunki zaopatrzenia aptek, a „ostateczny rachunek płaci pacjent”.

Łączna wartość kar wyniosła dokładnie 904 969 744,47 zł. Na NEUCA nałożono sankcję w wysokości 499 037 763,85 zł, na Farmacol-Logistykę – 400 532 440 zł, na Farmacol – 3 488 520 zł, a na Świat Zdrowia – 1 911 020,62 zł.

Polska Grupa Farmaceutyczna uniknęła kary dzięki współpracy z urzędem w ramach programu łagodzenia sankcji. 

Wyniki postępowania wywołały reakcje przedstawicieli rynku aptecznego i polityków.

„Ponad dekada zmowy hurtowni. Gdzie był nadzór?” – pytał poseł Konfederacji Michał Połuboczek, cytowany przez portal „Życie Stolicy”.

Polityk wskazywał, że aptekarze negocjują ceny i porównują oferty dostawców, lecz wymiana informacji o rabatach pomiędzy konkurentami może ograniczać ich możliwości uzyskiwania korzystniejszych warunków.

Do problemów rynku aptecznego odniósł się również Mariusz Kisiel, prezes Związku Aptek Franczyzowych.

„Może czas przestać chronić zagraniczny big tech oraz rynkowych monopolistów, a zacząć rozmawiać o danych i rzeczywistym dobrostanie polskich pacjentów?” – pytał we wpisie przytoczonym przez „Życie Stolicy”.

Przedstawiciele branży łączą te problemy również z debatą nad skutkami regulacji określanych jako „Apteka dla Aptekarza”. Krytycy ustawy wskazują na ograniczenia w otwieraniu nowych aptek i trudniejszą sytuację placówek w małych miejscowościach. Sama decyzja UOKiK nie rozstrzyga jednak, w jakim stopniu obecne problemy rynku wynikają z tych przepisów.

Dane pacjentów pod lupą UODO

Po opublikowaniu ustaleń UOKiK sprawą zainteresował się również Urząd Ochrony Danych Osobowych. 30 września prezes UODO Mirosław Wróblewski zwrócił się do Głównego Inspektora Farmaceutycznego o ustalenie, jaki zakres informacji pobierało oprogramowanie współpracujące z systemami aptecznymi. Jak wyjaśnił urząd, narzędzia wykorzystywane przez hurtownie służyły do raportowania sprzedaży produktów farmaceutycznych. Tymczasem w systemach aptecznych znajdują się również numery PESEL i informacje dotyczące zdrowia pacjentów.

„Nie wiadomo, czy dane te nie były przekazywane do hurtowni” – zaznaczył UODO.

Urząd poprosił Głównego Inspektora Farmaceutycznego o wyjaśnienie, czy prowadzono kontrole zakresu pobieranych danych oraz czy stwierdzono przypadki przekazywania informacji osobowych.

Według UODO z programów partnerskich uczestników rynku korzysta ponad 4 tys. aptek, co odpowiada blisko 40 proc. rynku.

Urząd ostrzegł, że potencjalne nieprawidłowości mogłyby oznaczać zagrożenie dla prywatności milionów pacjentów.

Nie oznacza to jednak potwierdzenia, że NEUCA bezprawnie pozyskiwała informacje medyczne. UODO nie przedstawił takiego ustalenia ani nie ogłosił nałożenia na spółkę sankcji związanej z opisywaną sprawą.

Do decyzji antymonopolowej odniosła się natomiast sama NEUCA.

„Zarząd NEUCA S.A. oświadcza, że kategorycznie nie zgadza się z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – przekazano w oficjalnym oświadczeniu.

Spółka podkreśliła, że nie zgadza się z zarzutami dotyczącymi porozumienia ograniczającego konkurencję i zamierza skorzystać z prawa do ich sądowej kontroli.

„Zarząd jest w pełni przekonany o legalności swoich działań” – zapewniła NEUCA.

Firma zaznaczyła ponadto, że prowadzi działalność operacyjną bez zakłóceń, a wysokość ewentualnej ostatecznej sankcji i termin jej zapłaty będą zależeć od prawomocnego rozstrzygnięcia.

Na decyzję UOKiK zareagowała również warszawska giełda. 21 września kurs akcji NEUCA gwałtownie spadł. Jak informowała agencja Reuters, w trakcie sesji przecena przekraczała 15 proc.

Publicznie ujawniono także raporty dotyczące wcześniejszych transakcji na akcjach spółki dokonywanych przez osoby pełniące obowiązki zarządcze. Same takie transakcje nie stanowią dowodu naruszenia przepisów o informacjach poufnych.

Redakcja „Życia Stolicy” poinformowała 13 listopada, że skierowała pytania dotyczące tych transakcji do Komisji Nadzoru Finansowego oraz do NEUCA. Na moment publikacji materiału oczekiwała na odpowiedzi.

Decyzja UOKiK nr DOK-5/2026 pozostaje nieprawomocna. NEUCA zapowiedziała skierowanie odwołania do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który będzie mógł ocenić ustalenia urzędu oraz przedstawione przez spółkę argumenty.