Wykładała gender studies i głosiła feminizm. Dziś rozlicza się z ideologiami, których nauczała

W dyskusji wokół książki wezmą udział: Aleksandra Gajek, analityk Centrum Życia i Rodziny; Agnieszka Marianowicz-Szczygieł, psycholog, dziennikarka i działaczka społeczna, współzałożycielka i wiceprezes fundacji Instytut „Ona i On”, członek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich; Grzegorz Górny, reportażysta, prezes Fundacji Polska Wielki Projekt; oraz Paweł Chmielewski, dziennikarz i publicysta portalu PCh24.pl. Spotkanie poprowadzi mec. Rafał Dorosiński, adwokat, członek Zarządu Instytutu Ordo Iuris i redaktor polskiego wydania książki.

„Zderzenie” nie jest polemicznym pamfletem, lecz czymś znacznie rzadszym: rekonstrukcją rodowodu teorii gender napisaną przez osobę, która sama przez lata tę teorię wykładała i w nie wierzyła. Książkę otwiera scena z wiosny 2015 roku, gdy autorka prowadziła na chrześcijańskim uniwersytecie kurs teorii gender i uświadomiła sobie, że naucza czegoś wewnętrznie sprzecznego.

W dziewięciu rozdziałach — od „Heretyczki” po „Dar” — Favale prowadzi czytelnika od Księgi Rodzaju przez kolejne fale feminizmu aż do dzisiejszego „paradygmatu gender”. Punktem zwrotnym jest u niej Simone de Beauvoir i wprowadzone przez nią rozróżnienie między płcią biologiczną a kulturową. Stało się ono otwartym rozdzieleniem, które wbiło klin między „kobiecość” a „żeńskość”. Autorka opisuje też mechanizm, który nazywa „skapującą teorią gender”: drogę, jaką abstrakcyjne koncepcje akademickie przebywają od uniwersyteckich seminariów do działów kadr, gabinetów lekarskich i szkolnych regulaminów.

Najbardziej odkrywczy jest rozdział „Kontrola”. Autorka pokazuje, że rewolucji pojęciowej towarzyszyła rewolucja technologiczna: ta sama zdolność syntetyzowania hormonów płciowych, która dała pigułkę antykoncepcyjną, stoi dziś za stosowaniem hormonów płci przeciwnej w tzw. tranzycji płciowej. Stąd jej niewygodne pytanie: dlaczego dziwimy się rodzicom godzącym się na podawanie dzieciom syntetycznych hormonów, jeśli nastoletnim córkom podajemy je od dziesięcioleci?

Favale nie ucieka od twardych danych — pisze o blokerach dojrzewania, o gwałtownym wzroście liczby przypadków dysforii płciowej wśród nastolatek, o sprawie Keiry Bell przeciwko klinice Tavistock. Równie stanowczo odrzuca jednak odruch przeciwny: powrót do sztywnych stereotypów płciowych, w którym widzi drugą stronę tego samego błędu. Alternatywę buduje na myśli Edyty Stein i teologii ciała Jana Pawła II — autorach szczególnie bliskich polskiemu czytelnikowi.

Książka kulminuje w tezie sformułowanej z pełną świadomością jej ostrości: „Paradygmat gender jest diaboliczny w dosłownym sensie” — od greckiego słowa oznaczającego rozdzielanie — w przeciwieństwie do symbolicznego paradygmatu Księgi Rodzaju, który zespala. Wniosek jest przy tym zaskakująco pogodny: „Ciało jest darem. Takie jest zdanie chrześcijaństwa”.

Autorka jest z wykształcenia literaturoznawcą i widać to na każdej stronie: analizę prowadzi językiem obrazowym, wolnym od akademickiego żargonu, przeplatanym własną biografią. Dzięki temu „Zderzenie” czyta się jak opowieść, a nie jak wykład — i dlatego trafi zarówno do rodziców, nauczycieli, psychologów i duszpasterzy, jak i do czytelników niewierzących, dla których pozostaje przede wszystkim wywodem opartym na rzeczywistości. Dla polskiego odbiorcy jest to przy tym lektura wyprzedzająca: opisuje procesy, które w Stanach Zjednoczonych są już mocno zaawansowane, a w Polsce dopiero nabierają rozpędu.

Dr Abigail Favale przez kilkanaście lat zajmowała się gender studies na uniwersytetach amerykańskich i szkockich. Ukończyła studia magisterskie z zakresu „Women, Writing and Gender” oraz doktorat z teorii feministycznej na University of St Andrews, a od 2010 do 2016 roku wykładała teorię gender — jako feministka i postmodernistka. Jej praca naukowa o francuskiej filozofce Luce Irigaray została wyróżniona nagrodą stowarzyszenia feministycznego. Podczas Wigilii Paschalnej 2014 roku została przyjęta do Kościoła katolickiego, a drogę do wiary opisała w autobiograficznej książce „Into the Deep”. Dziś wykłada w McGrath Institute for Church Life na katolickim Uniwersytecie Notre Dame w Stanach Zjednoczonych. Zapytana w wywiadzie dla „Tygodnika Do Rzeczy” o przesłanie dla polskich czytelników, odpowiedziała: „Nie traćcie kontaktu z rzeczywistością — z rzeczywistością i godnością ciała. (...) Nie ma w tych ideach nic twórczego. Są bardzo, bardzo jałowe. Trzymajcie się więc od nich z daleka”.

Termin: 15 września 2026 roku, godz. 18.00. Miejsce: Klub Stańczyka, ul. Piękna 28/34, lok. uż. 4, Warszawa. Wstęp bezpłatny po rejestracji poprzez formularz na stronie klubstanczyka.pl. Książkę można zamówić na stronie zderzeniezgender.pl w promocyjnej cenie 40 zł zamiast 50 zł; promocja obowiązuje do dnia premiery, a podczas spotkania będzie ostatnia możliwość zakupu w tej cenie.

Portal Fronda.pl objął wydarzenie patronatem medialnym.