Wykaz znaleziony przez prof. Lebiediewą to „Księgi ewidencji osób odkonwojowanych w latach 1939–1940 przez konwoje specjalne 15. brygady wojsk konwojowych NKWD ZSRR (stacjonującej w Białoruskiej SRR)”.

 

Dokument ten odnalazł w Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojskowym (RGWA) w Moskwie na początku lat 90. dr Aleksander Gurjanow ze Stowarzyszenia „Memoriał", badając materiały archiwalne wojsk konwojowych w związku z opracowywaniem katalogu transportów deportacyjnych (opublikowanego w „Karcie” nr 12/1994) i podał sygnaturę Jędrzejowi Tucholskiemu, ówczesnemu wicedyrektorowi Centralnego Archiwum MSWiA, który oficjalnie zamówił kserokopię dla archiwum i udostępnił egzemplarz Ośrodkowi KARTA do prac badawczych „Indeksu Represjonowanych”.

 

W Księgach ewidencji figurują osoby aresztowane na Białorusi w okresie od jesieni 1939 do wiosny 1940. W trakcie prac badawczych „Indeksu Represjonowanych” ustaliliśmy na podstawie Ksiąg ewidencji kilkadziesiąt nazwisk potencjalnych ofiar z „listy białoruskiej” (osób po aresztowaniu zaginionych bez wieści, które mogą być ofiarami decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940). Jednak część nazwisk to osoby, które po aresztowaniu zostały uwięzione w łagrach. Biogramy tych osób figurują w tomach „Indeksu Represjonowanych” pt. Więźniowie łagrów w rejonie Workuty (cz. 1 tomu X, Warszawa 1999) i Aresztowani na „Zachodniej Białorusi” (tom XV, Warszawa 2003).

 

Ośrodek KARTA od 1988 roku prowadzi „Indeks Represjonowanych” – jedyny w Polsce program badawczy zajmujący się całościową imienną dokumentacją losów obywateli polskich represjonowanych przez organa władzy sowieckiej w latach 1939–56. Wieloletnim partnerem Indeksu jest Stowarzyszenie „Memoriał”.

 

eMBe/Karta.org.pl