Rynek uzbrojenia

Agresja na Ukrainie, która narusza prawo międzynarodowe, wyraźnie wpływa także na międzynarodowy handel bronią. Popyt w tym sektorze gospodarki bije światowe rekordy. Jest to szczególnie widoczne na przykładzie ukraińskiego importu broni, który porównując pięciolatki 2013-2017 oraz 2018-2022 wzrósł o bagatela 8.631% Te zamówienia czynią Ukrainę w trzecim największym nabywcą broni na świecie. Na to wskazują liczby podane w wartościach bezwzględnych. Najważniejszym dostawcą uzbrojenia dla Ukrainy są Stany Zjednoczone. Całkowity wolumen zamówień z tego kraju stanowi 34 %.

Kolejne miejsca zajmują Polska 17 % i Niemcy 11 %.

Wojna w Europie spowodowała, że po latach niewielkiej i stałej podaży na rynku import broni znacznie wzrósł. Dzieje się tak również w pozostałych państwach starego kontynentu. Badacze z Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań Pokojowych (SIPRI) ujawnili dane, z których wynika, że statystycznie zainteresowanie zakupem uzbrojenia wzrosło na świecie ponad dwukrotnie. Te liczby są jednak uśrednione i porównując rozwój wydatków w poszczególnych państwach okaże się, że nie tylko Ukraina drastycznie zwiększyła budżet zbrojeniowy, ale zrobiła to także: Serbia 743 %, Holandia 307 % i Norwegia 285 %. Zaznaczam jednak, że porównywane są dwie ostatnie "pięciolatki".

Opublikowany raport nie ujawnia konkretnych danych o Polsce. Jednak z dostępnych informacji wynika, że tylko pomiędzy rokiem 2022 a 2023 całościowe wydatki na obronność wzrosły z 70 mld do 130 mld PLN. Jest to ponad 4 % naszego PKB.

Pomoc militarna udzielana broniącej się Ukrainie

Jak finansowane są zwiększone zakupy?

Największego wsparcia naszemu wschodniemu sąsiadowi udzielają Stany Zjednoczone. Od stycznia 2022 r. do czerwca 2023 r. Stany Zjednoczone wysłały na Ukrainę pomoc finansową, humanitarną i wojskową o łącznej wartości 73,18 mld EUR.

USA wsparły Ukrainę pomocą wojskową o wartości 43 mld EUR.

Szczególnie szybka i elastyczna "nadzwyczajna pomoc wojskowa" została zatwierdzona poprzez tak zwane "prezydenckie wypłaty". W ramach Presidential Drawdown Authority (PDA) prezydent jest upoważniony do zainicjowania natychmiastowego transferu sprzętu obronnego z amerykańskich zapasów do ustawowego pułapu w przypadku "nieprzewidzianej sytuacji kryzysowej". Wysokość tej pomocy liczona od sierpnia 2021 do 15 czerwca 2023 wynosiła 22,1 mld USD. Administracja prezydenta Bidena zatwierdziła 40 takich PDA.

Obecnie Biały Dom i Pentagon ogłosiły nowy pakiet pomocy wojskowej o wartości 0,8 mld USD, który po raz pierwszy obejmuje amunicję kasetową. Oszczędności? Nowoczesne bomby kasetowe to pojemniki zawierające wiele mniejszych ładunków wybuchowych, które mogą być wystrzeliwane jako rakiety, pociski artyleryjskie lub zrzucane z samolotów. W ten sposób zapewniają zniszczenie całego obszaru przy stosunkowo niskim zużyciu amunicji.

Polska wśród liderów solidarności z Ukrainą

Jak podaje Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii (IfW) pomoc płynąca z Polski wyceniana jest łącznie na 11,92 mld EUR, czyli w przeliczeniu około 56,5 mld PLN. Jest to kwota podobna z tą jaką przekazały Niemcy 12,96 mld EUR.

Wartość samego sprzętu jaki Polska przekazała Siłom Zbrojnym Ukrainy szacowana jest na 2,5 mld EUR. Należy nadmienić, że są to dane sprzed ukraińskiej kontrofensywy. Więcej w wartościach bezwzględnych przekazały tylko takie potęgi jak USA, Wielka Brytania 6,6 mld EUR, oraz Niemcy - 3,5 mld EUR.

Jednak w przypadku udzielania pilnej pomocy nie sama jej wartość ma znaczenie. Najważniejszy jest czas i celowość jej udzielenia. Osobie skrajnie wyczerpanej, głodnej i odwodnionej wystarczy natychmiastowe dostarczenie schronienia, orzeźwiającej wody i chleba z masłem. Jest to może tanie, mało efektowne ale najbardziej skuteczne. - To zrobiła Polska.

Przekazanie takiej osobie butelki najdroższego szampana i porcji wykwintnego kawioru, ale po miesiącu nie jest rzeczywistą pomocą. Takie pożywienie uchodzi za smaczniejsze i droższe. Jednak dostarczone po miesiącu nie jest realną pomocą. - To zrobiły Niemcy.

Problem polega na tym, że po czasie osoba uratowana może zapomnieć o serdeczności, schronieniu oraz pospolitej wodzie i kromce chleba przekazanej na czas. W pamięci historycznej pozostanie wyłącznie to co drogie i efektowne, więc szampan i kawior.

Czy tak będzie? Wszystko zależy od siły i sprawności dominującej narracji.

Maciej Bienert

Źródła: SIPRI, IfW Kiel