Bruksela wycofuje się z planów dotyczących „mowy nienawiści”

To istotny zwrot w sporze o granice unijnego prawa karnego i wolności słowa. Nie oznacza jednak, że Komisja Europejska całkowicie rezygnuje z regulowania wypowiedzi w internecie.

Pięć lat bez porozumienia

Inicjatywa została przedstawiona 9 grudnia 2021 roku. Komisja Europejska zaproponowała wówczas rozszerzenie katalogu szczególnie poważnych przestępstw określonego w art. 83 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Do katalogu obejmującego między innymi terroryzm, handel ludźmi i przestępczość zorganizowaną miały zostać dodane nawoływanie do nienawiści oraz przestępstwa motywowane nienawiścią. Umożliwiłoby to następnie przyjmowanie wspólnych minimalnych przepisów dotyczących definicji takich czynów i przewidzianych za nie sankcji.

Komisja uzasadniała wówczas swoje działania zdecydowanym stanowiskiem wobec zjawiska nienawiści.

„W UE nie ma miejsca na nienawiść. Należy ją zwalczać za pomocą wszystkich dostępnych środków, w tym prawa karnego” – przekonywała Bruksela w komunikacie z grudnia 2021 roku.

Jednak do rozszerzenia katalogu przestępstw konieczna była jednomyślna decyzja Rady UE. Tego warunku nie udało się spełnić.

Jak poinformował duński Europaposten, w dokumentach opublikowanych 4 listopada 2026 roku Komisja zapowiedziała wycofanie dotychczasowej inicjatywy.

„Rada zaprzestała prac nad sprawą, która wymagała jednomyślności” – wskazuje duński serwis.

Wycofanie propozycji może zostać uznane przez przeciwników rozszerzania unijnych kompetencji karnych za ważny rezultat sprzeciwu państw członkowskich. Krytycy podobnych regulacji od lat ostrzegają, że nieprecyzyjne definicje mowy nienawiści mogą prowadzić do ograniczania swobody debaty publicznej i wywoływać efekt mrożący.

Nie oznacza to jednak całkowitego zakończenia działań Brukseli. Komisja rozważa bowiem przygotowanie dyrektywy dotyczącej zwalczania nawoływania do przemocy i nienawiści w internecie.

Obowiązujące już przepisy unijne dotyczące określonych form rasistowskiego i ksenofobicznego nawoływania do nienawiści pozostaną w mocy.

Nie przedstawiono dotąd terminu ewentualnego nowego projektu. Komisja musi również zakończyć procedurę wycofania wcześniejszej inicjatywy, uwzględniając stanowiska Parlamentu Europejskiego i Rady.