Jak wspomnieliśmy w przewodniku po Wielkim Czwartku, dziś Kościół nie sprawuje Mszy Świętej. Ale dlaczego tak się dzieje? W czasie każdej Mszy uobecniamy śmierć Chrystusa na krzyżu. Zdawałoby się więc, że tym bardziej powinniśmy sprawować tę ofiarę w Wielki Piątek. Tymczasem tego dnia nie konsekrujemy hostii, karmiąc się Ciałem Chrystusa, które przechowujemy po Mszy Wieczerzy Pańskiej w kaplicy adoracji. Dzieje się tak, ponieważ Msza święta jest zawsze celebracją nie tylko ofiary na krzyżu, ale również zmartwychwstania Chrystusa. W Wielki Piątek natomiast starożytna tradycja zachęca nas do zatrzymania się na samej męce i śmierci Zbawiciela. Zanim Kościół przejdzie do celebracji zmartwychwstania, najpierw staje pod krzyżem. W tym celu proponuje nam wyjątkową liturgię, której elementy pozwolą nam spotkać Chrystusa na Golgocie.

 

Prostracja

 

Liturgia na cześć Męki Pańskiej rozpoczyna się w ciszy, w której kapłan i usługujący udają się do prezbiterium. Tam celebrans pada na twarz, kładąc ręce pod głową, a wszyscy wierni klękają. Prostracja, bo tak nazywa się ten gest, jest wyrazem uniżenia się przed Bogiem i przyjęcia Jego woli, ale również pewnej bezradności. W podobny sposób modlił się Jezus w Getsemani, stając w obliczu ofiary, którą miał złożyć. Teraz my rozpoczynamy taką formą modlitwy pamiątkę tej ofiary. To moment, w którym możemy złożyć na krzyżu Chrystusa swoje cierpienia, problemy, troski i słabości, zawierzając się woli Ojca.

 

Liturgia Słowa

 

Po modlitwie w ciszy kapłan udaje się na miejsce przewodniczenia, gdzie krótką modlitwą rozpoczyna Liturgię Słowa. Otwiera ją fragment Księgi proroka Izajasza, zapowiadającego wywyższenie cierpiącego Sługi Pańskiego, który „poniósł grzechy wielu i oręduje za przestępcami”. Dzięki temu cierpieniu, jak wyjaśnia w drugim czytaniu autor Listu do Hebrajczyków, Chrystus „stał się sprawcą zbawienia wiecznego dla wszystkich, którzy Go słuchają”. Jego posłuszeństwo zadośćuczyniło naszemu nieposłuszeństwu.

W Ewangelii usłyszymy opis Męki Pańskiej według św. Jana. Dzięki relacji naocznego świadka tych wydarzeń możemy przenieść się do Jerozolimy, obserwując Jezusa modlącego się w ogrodzie oliwnym, Jego pojmanie, sąd, biczowanie, ukrzyżowanie i śmierć. Kiedy usłyszymy zdanie: „I skłoniwszy głowę, oddał ducha”, na chwilę uklękniemy. To okazja, by uczcić śmierć Pana i podziękować Mu za nią.

Warto zaznaczyć, że opis św. Jana nie ujmuje męki i śmierci Chrystusa jako Jego porażki. Przeciwnie, Chrystus został wywyższony na krzyżu, odnosząc zwycięstwo nad grzechem.

 

Modlitwa Powszechna

 

Kolejnym elementem liturgii jest wyjątkowo uroczysta modlitwa powszechna. Chrystus umarł za każdego człowieka, dlatego Kościół w dniu Jego śmierci pamięta w modlitwie o wszystkich ludziach. Najpierw modlimy się za sam Kościół, prosząc dla niego o jedność i niewzruszoną wiarę. Polecamy Bogu papieża, biskupa miejsca i wszystkie stany Kościoła. Wołamy w intencji tych, którzy przygotowują się do przyjęcia sakramentu chrztu. Prosimy też o jedność chrześcijan. W swojej modlitwie nie zapominamy o Żydach i innych niewierzących w Chrystusa ani o niewierzących w Boga. Modlimy się o łaski potrzebne rządzącym państwami, „abyśmy wszyscy żyli w prawdziwej wolności i pokoju”. Na koniec polecamy Bogu wszystkich strapionych i cierpiących, prosząc o oczyszczenie świata z wszelkich błędów, odwrócenie od nas chorób, oddalenie głodu, uwolnienie więźniów, szczęśliwy powrót dla podróżujących i zbawienie dla umierających.

 

Najpierw kapłan ogłasza intencję, w której będziemy mogli pomodlić się w chwili ciszy. Po niej celebrans specjalną prośbą podsumowuje modlitwy zgromadzenia, na co wszyscy odpowiadają: „Amen”.

 

Adoracja krzyża

 

Centralnym elementem wielkopiątkowej liturgii jest adoracja krzyża, który w tym dniu traktujemy z czcią, jaką na co dzień okazujemy Najświętszemu Sakramentowi. Nie jest to już znak hańby i śmierci, a zwycięstwa i zbawienia. Wpatrujemy się w niego tak, jak Izraelici wpatrywali się w węża na pustyni.

 

Krzyż zostaje w trzech etapach odsłonięty, a kapłan trzykrotnie śpiewa: „Oto drzewo krzyża”, na co wszyscy wierni odpowiadają: „Pójdźmy z pokłonem” i oddają mu cześć przyklękając.

 

Kiedy krzyż zostanie już odsłonięty, każdy ma okazję podejść do niego, aby oddać mu cześć poprzez przyklęknięcie i ucałowanie. To wyjątkowo osobisty moment spotkania z Ukrzyżowanym, dający nam przestrzeń do uwielbienia Chrystusa wywyższonego na krzyżu.

 

Komunia Święta

 

Owocem Drzewa Krzyża jest Eucharystia, pokarm życia wiecznego. Jeżeli zadbaliśmy o to, by przeżywać liturgię Wielkiego Piątku w stanie łaski uświęcającej, po odmówieniu Modlitwy Pańskiej będziemy mogli spożyć ten owoc. W ten sposób przyjmujemy dar, który daje nam męka i śmierć Jezusa.

 

Procesja do Grobu Pańskiego

 

Liturgia Wielkiego Piątku kończy się procesją, w czasie której Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do Grobu Pańskiego. Całun, którym okryto Chrystusa po śmierci, symbolizuje przezroczysty welon, jakim okrywa się monstrancję z Najświętszym Sakramentem. W białej hostii rzeczywiście i realnie obecny jest nasz Zbawiciel.