Według danych World Health Organization choroby niezakaźne odpowiadają już za około 74 proc. wszystkich zgonów na świecie. Najgroźniejsze pozostają choroby serca, nowotwory, cukrzyca oraz przewlekłe schorzenia układu oddechowego.

Choroby serca – największy zabójca współczesności

Jak można się dowiedzieć, najwięcej ludzi umiera obecnie z powodu chorób układu krążenia. Zawały serca, udary mózgu, miażdżyca czy nadciśnienie rozwijają się często przez wiele lat bez wyraźnych objawów.

Eksperci podkreślają, że ogromny wpływ na rozwój tych schorzeń ma codzienny styl życia. Siedząca praca, brak aktywności fizycznej, nadmiar cukru i tłuszczów trans, stres oraz niedobór snu prowadzą do stopniowego niszczenia organizmu.

Centers for Disease Control and Prevention wskazuje, że większość przewlekłych chorób wynika z „krótkiej listy czynników ryzyka”, takich jak palenie tytoniu, zła dieta, brak ruchu i nadmierne spożycie alkoholu.

Lekarze zwracają uwagę, że problemem jest również chroniczny stres. Organizm funkcjonujący stale w stanie napięcia produkuje większe ilości kortyzolu i adrenaliny, co zwiększa ryzyko nadciśnienia, zaburzeń metabolicznych i chorób serca.

Cukrzyca typu 2 – epidemia dobrobytu

Ta choroba jeszcze kilkadziesiąt lat temu była kojarzona głównie z osobami starszymi. Dziś coraz częściej diagnozuje się ją u ludzi młodych, a nawet dzieci.

Główną przyczyną jak się przypuszcza jest nadmiar kalorii, wysoko przetworzona żywność oraz ograniczenie ruchu. Organizm stopniowo traci zdolność prawidłowego reagowania na insulinę, co prowadzi do wzrostu poziomu cukru we krwi.

Skutki bywają dramatyczne: uszkodzenia naczyń krwionośnych, niewydolność nerek, utrata wzroku, amputacje kończyn czy większe ryzyko zawału i udaru.

Naukowcy podkreślają jednak, że jest to jedna z chorób, której można w dużej mierze zapobiegać poprzez zmianę stylu życia.

Otyłość – źródło wielu innych chorób

Coraz częściej jest ona określana jako globalna epidemia. Problem nie dotyczy już wyłącznie krajów bogatych. Rośnie także w państwach rozwijających się.

Nadmiar tkanki tłuszczowej zwiększa ryzyko:

  • cukrzycy,
  • nowotworów,
  • chorób serca,
  • bezdechu sennego,
  • problemów hormonalnych,
  • zwyrodnień stawów.

Według badań publikowanych przez World Health Organization oraz CDC głównymi przyczynami są:

  • nadmiar wysoko przetworzonej żywności,
  • siedzący tryb życia,
  • niedobór snu,
  • przewlekły stres,
  • brak regularnej aktywności fizycznej.
  • Nowotwory – cena współczesnego stylu życia?

Nie wszystkie nowotwory można powiązać wyłącznie ze stylem życia, jednak wiele badań pokazuje, że ogromny wpływ mają czynniki środowiskowe i cywilizacyjne.

Największe zagrożenie stanowią obecnie:

  • rak płuca,
  • rak jelita grubego,
  • rak piersi,
  • rak trzustki,
  • rak prostaty.

Ryzyko zwiększają między innymi:

  • palenie papierosów,
  • alkohol,
  • otyłość,
  • zanieczyszczenie powietrza,
  • promieniowanie UV,
  • przewlekły stres,
  • brak ruchu.

Naukowcy zwracają uwagę, że współczesny człowiek jest narażony na ogromną liczbę czynników chemicznych obecnych w żywności, wodzie, kosmetykach czy powietrzu.

Kryzys zdrowia psychicznego

Coraz większym problemem stają się także choroby psychiczne. Depresja, zaburzenia lękowe, wypalenie zawodowe czy uzależnienia są dziś uznawane za jedne z głównych problemów zdrowotnych nowoczesnych społeczeństw.

Depresja jest obecnie jedną z najczęstszych przyczyn niezdolności do pracy i izolacji społecznej.

Psychologowie wskazują, że współczesny człowiek funkcjonuje w warunkach ciągłego przeciążenia informacyjnego. Media społecznościowe, szybkie tempo życia, presja sukcesu i chroniczny brak odpoczynku wpływają destrukcyjnie na psychikę.

Dlaczego współczesność sprzyja chorobom?

Eksperci mówią dziś o paradoksie cywilizacji. Nigdy wcześniej ludzie nie mieli tak łatwego dostępu do żywności, technologii i medycyny, a jednocześnie nigdy wcześniej nie występowała tak ogromna skala przewlekłych schorzeń związanych ze stylem życia.

Badacze wymieniają kilka głównych przyczyn:

  • siedzący tryb życia,
  • niedobór ruchu,
  • wysoko przetworzoną dietę,
  • przewlekły stres,
  • niedobór snu,
  • zanieczyszczenie środowiska,
  • uzależnienia,
  • samotność społeczną,
  • przeciążenie cyfrowe.

„Palenie tytoniu, brak aktywności fizycznej, szkodliwe spożywanie alkoholu, niezdrowa dieta oraz zanieczyszczenie powietrza zwiększają ryzyko chorób” – alarmuje World Health Organization.

Jak zapobiegać chorobom cywilizacyjnym?

Lekarze podkreślają, że ogromnej części chorób można skutecznie zapobiegać. Kluczowe znaczenie mają codzienne nawyki.

Najważniejsze działania profilaktyczne to:

  • regularny ruch,
  • ograniczenie cukru i żywności przetworzonej,
  • odpowiednia ilość snu,
  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
  • rezygnacja z palenia,
  • ograniczenie alkoholu,
  • regularne badania profilaktyczne,
  • redukcja stresu,
  • utrzymywanie relacji społecznych.

Centers for Disease Control and Prevention podkreśla, że „zdrowe nawyki życiowe mogą pomóc uniknąć wielu chorób przewlekłych”.

Coraz więcej badań pokazuje również ogromne znaczenie profilaktyki. Wczesne wykrycie nadciśnienia, cukrzycy czy zmian nowotworowych może radykalnie zwiększyć szanse na skuteczne leczenie.

Medycyna przyszłości czy zmiana stylu życia?

Specjaliści podkreślają i uczulają, że same leki i nowoczesna medycyna już nie wystarczą, jeśli społeczeństwa nie zmienią codziennych nawyków. Choroby cywilizacyjne rozwijają się latami i często są konsekwencją wieloletnich zaniedbań.

Wielu ekspertów uważa, że przyszłość ochrony zdrowia będzie zależeć nie tylko od nowych technologii medycznych, ale przede wszystkim od edukacji zdrowotnej, profilaktyki i odbudowy zdrowszego stylu życia.

Jerzy Mróz

_______

Źródła: World Health Organization, Centers for Disease Control and Prevention, The Lancet, National Institutes of Health, PAHO – Pan American Health Organization