Strategiczne chamstwo Ukrainy kontra myślenie strategiczne Polski. Gen. Andrzejczak nie pozostawia złudzeń

„Bardzo ważną rzeczą jest to, żebyśmy dzisiaj sobie uświadomili, zwłaszcza tutaj nad Wisłą, że nasze myślenie strategiczne to już jest, Szanowni Państwo, tysiąc lat” — mówi gen. Andrzejczak. Jak podkreśla, polska kultura strategiczna wyrasta z doświadczenia Piastów, Jagiellonów, Rzeczypospolitej Obojga Narodów, powstań, hekatomby dwóch wojen światowych, komunizmu i współczesnych operacji wojskowych poza granicami państwa.

To — zdaniem generała — nie jest ozdobna opowieść historyczna, lecz realny zasób państwa. „Dzisiaj jesteśmy dwudziestą gospodarką. To się nie wzięło znikąd. Mamy absolutnie wpisane w DNA naszą skłonność i potrzebę do wolności, do instytucji - zorganizowana siła zbrojna” — zaznacza. 

Książka „Nowy Algorytm Strategiczny Polski”, napisana przez gen. Rajmunda Andrzejczaka i Sławomira Dębskiego, przedstawia ją właśnie jako próbę uporządkowania języka, pojęć i ram analitycznych potrzebnych obywatelom do oceny działań państwa w świecie, „w którym sojusze słabną, a konkurencja staje się bezwzględna”.

Andrzejczak stawia wobec Ukrainy diagnozę ostrą, ale nie emocjonalną. „Ukraina takiej kultury strategicznej po prostu zwyczajnie nie ma” — mówi. Wskazuje, że ukraińska państwowość i strategiczna samoświadomość kształtowały się w dramatycznym cieniu Rusi Kijowskiej, Rosji carskiej, bolszewickiego ZSRR i dzisiejszej Federacji Rosyjskiej, która od 2014 roku prowadzi przeciw Ukrainie wojnę. Dlatego — jak ocenia — ukraińska kultura strategiczna „dopiero się wykuwa”: w ogniu, napięciu i emocjach.

Najmocniejsze słowa padają, gdy były szef Sztabu Generalnego opisuje różnicę między dojrzałą kulturą strategiczną a jej przeciwieństwem. „Przeciwieństwem kultury strategicznej nie jest brak kultury strategicznej. Jest nim strategiczne chamstwo” — mówi gen. Andrzejczak na YouTube w Kanale Zero.

Generał zastrzega jednak, że rozpoznanie „strategicznego chamstwa” nie może oznaczać przyjęcia tych samych standardów. „Co nie oznacza, że mamy przyjąć te same standardy” — podkreśla. Jego przesłanie jest więc inne niż prosta antyukraińska reakcja: Polska ma bronić swoich interesów, pamięci historycznej i podmiotowości, ale musi robić to z pozycji państwa starszego, bardziej doświadczonego i strategicznie dojrzalszego.

W tym sensie Andrzejczak nie neguje znaczenia wspierania Ukrainy przeciw rosyjskiej agresji. Przeciwnie — broni decyzji o przekazaniu Ukrainie rakiet Patriot, mówiąc, że była ona „dobra, słuszna i potrzebna do obsługi naszych interesów”. Zaznacza przy tym, że nie była to „filantropia” ani gest dobrej woli, lecz działanie wynikające z „twardych interesów Rzeczypospolitej”.

Jednocześnie generał ostrzega przed podgrzewaniem emocji po obu stronach. Jak mówi, niepotrzebnie uruchomiły się emocje społeczne „zarówno na Ukrainie, jak i w Polsce”, a one „nie służą ani Polsce, ani Ukrainie”, tylko rosyjskiej narracji. To ważne rozróżnienie: można wspierać Ukrainę militarnie, bo leży to w interesie Polski, a zarazem nie godzić się na lekceważenie polskiej pamięci, interesów gospodarczych, migracyjnych czy bezpieczeństwa.

Najważniejsza lekcja płynąca z tej wypowiedzi jest prosta: Polska nie może dać się wepchnąć ani w antyukraińską histerię, ani w bezwarunkowe podporządkowanie interesom Kijowa. Państwo z tysiącletnią kulturą strategiczną powinno pomagać tam, gdzie wymaga tego polska racja stanu, ale powinno też twardo pytać o własne bezpieczeństwo, rolnictwo, migrację, pamięć o Wołyniu, odbudowę Ukrainy i przyszłe relacje gospodarcze.

Gen. Andrzejczak nie proponuje obrażania się na historię ani na rzeczywistość. Proponuje coś trudniejszego: strategiczną dorosłość. Polska ma prawo wymagać od Ukrainy szacunku, przejrzystości i partnerskiego traktowania, ale sama musi najpierw wiedzieć, czego chce. Bo bez własnej strategii nawet słuszna pomoc może zostać przedstawiona jako naiwność, a cierpliwość — jako słabość.