Rząd Tuska blokuje publikację 85 wyroków TK: Na początek stracą emeryci?

85 wyroków bez publikacji

Jak poinformowała 9 listopada „Rzeczpospolita”, prof. Joanna Misztal-Konecka skierowała wniosek dotyczący stosowania nieopublikowanych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa otrzymała sygnaturę III CZP 41/26.

Rozstrzygnięcie mają podjąć wspólnie trzy izby Sądu Najwyższego: Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

Problem dotyczy odmowy publikowania orzeczeń TK przez rząd Donalda Tuska. Na ogłoszenie czeka już 85 wyroków, a wśród nich znajdują się rozstrzygnięcia mające znaczenie dla spraw emerytalnych, rentowych i pracowniczych.

Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że jego orzeczenia obowiązują od chwili ogłoszenia na sali rozpraw. Tymczasem brak publikacji w Dzienniku Ustaw prowadzi do poważnych wątpliwości dotyczących ich skutków prawnych.

Warto przypomnieć, że art. 190 ust. 1 Konstytucji RP stanowi:

„Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne”.

Z kolei ust. 2 tego artykułu przewiduje:

„Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony”.

Mimo tego konstytucyjnego przepisu kolejne rozstrzygnięcia TK pozostają nieopublikowane.

Emeryci i renciści mogą ponosić finansowe konsekwencje

Sprawa ma szczególne znaczenie dla osób, które na podstawie wyroków Trybunału chciałyby wznowić zakończone postępowania sądowe, w tym dotyczące wysokości świadczeń.

Sąd Najwyższy ma odpowiedzieć na trzy zasadnicze pytania. Pierwsze dotyczy możliwości wznowienia postępowania na podstawie tzw. wyroków zakresowych TK, które stwierdzają niekonstytucyjność określonego sposobu rozumienia przepisów.

Drugie odnosi się do tego, czy sądy i inne organy państwowe muszą respektować rozstrzygnięcia Trybunału jeszcze przed ich urzędową publikacją.

Trzecie pytanie ma szczególnie praktyczne znaczenie dla obywateli. Chodzi bowiem o ustalenie, od kiedy należy liczyć trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania.

Dla emeryta dochodzącego podwyższenia świadczenia nie jest to abstrakcyjny problem prawny. Od przyjętej interpretacji może zależeć możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy i uzyskania korzystniejszego rozstrzygnięcia finansowego.

Jak podaje „Rzeczpospolita”, prezes Izby Cywilnej wskazała w uzasadnieniu wniosku na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące stosowania wyroków TK. Niektóre sądy uwzględniają już rozstrzygnięcia Trybunału, mimo że nie zostały one oficjalnie opublikowane.

Wystąpienie do trzech połączonych izb SN ma doprowadzić do ujednolicenia praktyki orzeczniczej i zwiększenia bezpieczeństwa prawnego obywateli.

Sytuacja pokazuje również, że konsekwencje politycznej walki wokół Trybunału Konstytucyjnego mogą wykraczać daleko poza spór o obsadę i funkcjonowanie tej instytucji. Brak publikacji wyroków stwarza niepewność dotyczącą praw obywateli, którzy oczekują od państwa jednoznacznych zasad dochodzenia swoich roszczeń.

Na razie Sąd Najwyższy nie podjął rozstrzygnięcia. Wniosek prof. Joanny Misztal-Koneckiej, oznaczony sygnaturą III CZP 41/26, ma dopiero doprowadzić do ustalenia zasad stosowania nieopublikowanych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.