Lek przeciwnowotworowy może chronić kości i ograniczać tycie po menopauzie?

Badanie ukazało się 7 września w czasopiśmie „npj Drug Discovery”. CADD522 jest małą cząsteczką blokującą białko RUNX2 – czynnik transkrypcyjny uczestniczący m.in. w rozwoju kości, ale również wykorzystywany przez niektóre nowotwory w procesie wzrostu i tworzenia przerzutów. Związek był wcześniej rozwijany właśnie jako potencjalna terapia przeciwnowotworowa.

Mocniejsze kości i mniej tkanki tłuszczowej

Naukowcy wykorzystali samice myszy po usunięciu jajników – standardowy model laboratoryjny naśladujący spadek poziomu estrogenów po menopauzie. Zwierzętom podawano CADD522 w dawce 25 mg/kg trzy razy w tygodniu przez osiem tygodni.

Tomografia mikrokomputerowa wykazała zwiększenie objętości kości oraz zachowanie liczby beleczek kostnych, czyli delikatnej wewnętrznej struktury odpowiedzialnej w dużej mierze za odporność kości na złamania. Wzrósł też poziom P1NP – markera powstawania nowej tkanki kostnej. Co ciekawe, wskaźnik resorpcji kości βCTX nie uległ istotnej zmianie. Sugeruje to, że lek może przede wszystkim wspierać tworzenie kości, zamiast jedynie hamować jej naturalny rozkład.

Równocześnie myszy po menopauzalnych zmianach hormonalnych otrzymujące CADD522 ważyły mniej i miały mniej tkanki tłuszczowej. Nie wynikało to z mniejszego apetytu – zwierzęta spożywały podobną ilość pokarmu. Zmniejszyła się również ilość tłuszczu obecnego w szpiku kostnym. Badacze zaobserwowali ponadto częściowe odwrócenie charakterystycznych dla menopauzy zmian w metabolizmie niektórych kwasów tłuszczowych.

Kierujący badaniami dr Darrell Green z Norwich Medical School podkreśla potencjalne znaczenie odkrycia.

– „Odkryliśmy całkowicie nowy sposób podejścia do tej choroby” – stwierdził.

Jak dodał:

– „Lek pierwotnie opracowany do powstrzymywania nowotworów może pomóc milionom kobiet mierzących się jednocześnie z kruchością kości i przyrostem masy ciała w średnim wieku”.

Naukowiec zaznacza, że celem byłoby stworzenie terapii działającej szerzej niż obecne leki przeciw osteoporozie.

– „Mamy nadzieję, że nasza praca doprowadzi do nowej generacji terapii osteoporozy, które będą przeciwdziałały utracie kości, a jednocześnie niektórym szerszym metabolicznym konsekwencjom menopauzy” – powiedział Green.

To jeszcze nie lek na osteoporozę. Badania dopiero przed naukowcami

CADD522 nie jest obecnie zatwierdzonym lekiem na osteoporozę ani sposobem leczenia otyłości. Badanie było eksperymentem przedklinicznym i najważniejsze rezultaty dotyczą myszy. Naukowcy sprawdzali jednak również właściwości farmakokinetyczne związku u myszy, szczurów i psów.

Okazało się, że CADD522 może być podawany doustnie i w krótkotrwałych testach był stosunkowo dobrze tolerowany. Przy wysokich dawkach obserwowano jednak m.in. łagodną leukopenię oraz niewielkie zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i poziomu cholesterolu. Badacze zwracają również uwagę na dość szybkie usuwanie związku z organizmu, co oznacza, że przed ewentualnymi badaniami klinicznymi jego właściwości będą wymagały dalszej optymalizacji.

Sam Green studzi zbyt daleko idące oczekiwania.

– „To wciąż bardzo wczesny etap i dotychczas badania prowadzono wyłącznie na zwierzętach” – podkreśla.

Badacz dodaje jednak, że zespół liczy na przełożenie efektów na ludzi, co w przyszłości mogłoby prowadzić do zmniejszenia liczby złamań osteoporotycznych.

Odkrycie jest interesujące także dlatego, że obecne leczenie osteoporozy nie jest pozbawione ograniczeń. Bisfosfoniany i denosumab hamują utratę kości, ale długotrwała terapia może wiązać się z rzadkimi, poważnymi działaniami niepożądanymi. Leki anaboliczne pobudzające odbudowę kości bywają z kolei podawane w iniekcjach, a część terapii ma ograniczenia związane z bezpieczeństwem. CADD522 reprezentowałby zupełnie inny mechanizm – poprzez hamowanie RUNX2.

Na razie nie można więc mówić o nowym lekarstwie dla kobiet po menopauzie. Można natomiast mówić o interesującym tropie: jedna cząsteczka może potencjalnie wpływać jednocześnie na nowotwory, metabolizm kości oraz gospodarkę tłuszczową. Kolejnym kluczowym etapem będą badania pozwalające ustalić, czy podobny efekt można bezpiecznie uzyskać u ludzi.

Jerzy Mróz

_________

Źródła: njp Drug Discovery, University of East Anglia, EurekAlert, Fronda.pl