Według rzecznika, choć rozdzielenie funkcji ministra i prokuratora generalnego może być zgodne z konstytucyjną swobodą ustawodawcy, wprowadzone zmiany mogą wprowadzić niepokojące konsekwencje dla niezależności prokuratury oraz efektywności działań ochronnych RPO. Prof. Marcin Wiącek zaznacza, że projekt może prowadzić do znacznego ograniczenia kompetencji RPO w zakresie interwencji w działania prokuratury.

Jednym z głównych zarzutów jest próba osłabienia możliwości RPO w zakresie żądania informacji o stanie konkretnych spraw prowadzonych przez prokuraturę. Nowe regulacje mogą stworzyć przeszkody w skutecznym monitorowaniu i interweniowaniu w przypadku naruszeń praw obywatelskich, co budzi poważne obawy o ochronę praw jednostki.

Kolejnym istotnym problemem wskazanym przez RPO jest koncentracja władzy w rękach Prokuratora Generalnego. Zgodnie z projektem, Prokurator Generalny miałby szerokie uprawnienia do ingerowania w działalność prokuratorów regionalnych, okręgowych i rejonowych, bez konieczności uzasadniania swoich decyzji. Prof. Wiącek ostrzega, że takie rozwiązanie może stworzyć pozory niezależności prokuratorów, podczas gdy w rzeczywistości będą oni całkowicie uzależnieni od decyzji Prokuratora Generalnego, który będzie mógł kwestionować każdą decyzję procesową, nawet w najmniejszych sprawach.

Dodatkowo, projekt ustawy utrzymuje model dyskrecjonalnej delegacji prokuratorów, co może prowadzić do powoływania osób na kluczowe stanowiska bez odpowiedniego doświadczenia i kwalifikacji. RPO podkreśla również brak regulacji dotyczących kompetencji Rady Społecznej przy Prokuratorze Generalnym, co może wpłynąć na przejrzystość procesu powoływania i nadzorowania prokuratorów.

Prof. Wiącek zwraca także uwagę na wprowadzenie możliwości odwołania Prokuratora Generalnego przez Sejm większością 3/5 głosów za „sprzeniewierzenie się ślubowaniu”. Zapis ten, jak zauważa RPO, jest zbyt ogólnikowy i nieprecyzyjny, co może prowadzić do niejasności w zakresie tego, jakie zachowania mogą zostać uznane za naruszenie przysięgi.

Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje o wprowadzenie poprawek do projektu, aby zapewnić, że nowe regulacje nie będą wprowadzać zagrożeń dla niezależności prokuratury oraz skuteczności ochrony praw obywatelskich. Zaznacza, że transparentność i równość w działaniu prokuratury są kluczowe dla zachowania demokratycznych standardów i ochrony praw jednostki w Polsce.