Pełna teść listu

Szefowie Państw i Rządów

Sekretarz Generalny Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego

Ekscelencje,

Zwracamy się do Państwa jako sojusznicy NATO, graniczący z Rosją i Białorusią. Współpraca tych dwóch krajów doprowadziła do pogorszenia warunków bezpieczeństwa naszego regionu oraz całego obszaru euroatlantyckiego. Terytorium Białorusi i jej zasoby są wykorzystywane przez Rosję dla celów bezprawnej i brutalnej wojny przeciwko Ukrainie. Sprzyja temu coraz bliższa integracja militarna tych dwóch państw. Najnowszym przejawem tej integracji stało się rozmieszczenie taktycznej broni nuklearnej na terytorium Białorusi. Stanowi to działanie eskalacyjne w kontekście wojny w Ukrainie i bezpośrednie zagrożenie dla naszej społeczności. Jest to kolejne rażące naruszenie postanowień Aktu Stanowiącego NATO–Rosja oraz namacalny dowód na to, że ten dokument przestał obowiązywać.

Sprawą budzącą nasz szczególny niepokój, która wymaga szczególnie starannego monitorowania jest obecność najemników z Grupy Wagnera wraz z jej przywódcą Jewgienijem Prigożynem na Białorusi. Powoduje to ryzyko dla stabilności politycznej na Białorusi, a w konsekwencji możliwość utraty kontroli nad bronią konwencjonalną i nuklearną rozmieszczoną na Białorusi. Ponadto nieudany przewrót Jewgienija Prigożyna wskazuje na rosnący potencjał destabilizacyjny prywatnych firm wojskowych w Rosji. Od dłuższego czasu przyczyniały się one do destabilizacji w Afryce i na Bliskim Wschodzie i mogą w podobnym duchu działać także w Rosji czyniąc ten kraj jeszcze mniej przewidywalnym. Aleksandr Łukaszenka, wspierany przez Władimira Putina, zintensyfikował swoje działania hybrydowe mające na celu doprowadzenie do kryzysu humanitarnego na granicach Białorusi z Polską, Litwą i Łotwą. Przez ponad dwa lata reżim na Białorusi zachęcał do masowych przepływów migracyjnych z Afryki i Azji łudząc migrantów obietnicą łatwego nielegalnego przedostania się na terytorium Unii Europejskiej. Jest to dla nich droga bez powrotu, ponieważ ci, którzy chcą się wycofać są bici i torturowani przez siły bezpieczeństwa Białorusi. Fiasko buntu Prigożina może być rekompensowane przez dalsze zaognienie kryzysu migracyjnego i może spowodować dalsze cierpienia ludzkie.

Dzisiaj, w przededniu szczytu NATO w Wilnie, potrzebujemy solidarności i jedności, by stawić czoła wszystkim zagrożeniom zgodnie z zasadą 360°. Również tym spowodowanym przez niedawny rozwój sytuacji na Białorusi. Musimy pokazać Rosji, że dostrzegamy i rozumiemy jej zakusy i że jesteśmy gotowi wykorzystać wszystkie środki, by im przeciwdziałać. Narodowi białoruskiemu potrzebne jest zapewnienie z naszej strony – musi mieć świadomość, że demokratyczna, stabilna i żyjąca w dobrobycie Białoruś jest dla nas ważna. A także, że nie będzie możliwe osiągnięcie tego celu, kiedy Białoruś jest podporządkowywana Rosji i narażona na ingerencje i wewnętrzne rozgrywki z Kremla. Dlatego działania, które proponujemy, przyczyniają się nie tylko do polepszenia bezpieczeństwa sojuszniczego, ale będą również odnosiły się do demokratycznych aspiracji narodu białoruskiego.

Nasze działania powinny zawierać następujące elementy: 1. przegląd odstraszania nuklearnego i jego adaptacja do nowych realiów, 2. włączenie zagrożeń konwencjonalnych z kierunku Białorusi w proces adaptacji militarnej 3. wypełnienie uzbrojeniem wysuniętych magazynów wojskowych na wschodniej flance, 4. podniesienie wydatków na obronność powyżej 2% PKB oraz powiązanie ich z priorytetami w ramach NATO, 5. zwiększenie odporności sojuszniczej na zagrożenie hybrydowe.

Mamy nadzieję, że nasza współpraca dwustronna oraz w wymiarze regionalnym przyniesie efekt w postaci dalszej realizacji tych celów w ramach NATO.

Andrzej Duda
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Gitanas Nausėda
Prezydent Republiki Litewskiej

Egils Levits
Prezydent Republiki Łotewskiej