TYLKO U NAS! Ks. prof. Andrzej Kobyliński: ,,Cywilizacja śmierci'' wygrała w Europie - zdjęcie
21.01.21, 07:00Screenshot Youtube - Telewizja Republika / Fot. screenshot - Twitter (Tomaszgm80)

TYLKO U NAS! Ks. prof. Andrzej Kobyliński: ,,Cywilizacja śmierci'' wygrała w Europie

63

Damian Świerczewski, Fronda.pl: Z przerażeniem czytam kolejne doniesienia na temat nieskutecznych prób ratowania życia Polakowi mieszkającemu w Wielkiej Brytanii, który decyzją sądu i szpitala został odłączony od aparatury. Mimo proponowanych przez stronę polską rozwiązań, Brytyjczycy twardo stoją na stanowisku, że Polak ma po prostu umrzeć. Jak ksiądz reaguje na te doniesienia?

Ks. prof. Andrzej Kobyliński: Emocjonalnie jestem tym bardzo poruszony, ale staram się także spokojnie zrozumieć tę skomplikowaną sytuację etyczną i prawną. W tej dramatycznej historii Polaka umierającego w szpitalu w Plymouth w południowo-zachodniej Anglii widać jak na dłoni ogromne zmiany, jakie zaszły na naszym kontynencie, gdy chodzi o zagadnienia etyczne i bioetyczne. W wielu krajach europejskich obowiązuje obecnie prawo, które zezwala na stosowanie różnych form eutanazji, nazywanych pomocą w umieraniu, samobójstwem wspomaganym medycznie czy przerywaniem życia na życzenie. Wielka Brytania jest w awangardzie głębokiej rewolucji światopoglądowej. W tym kraju skrajnie liberalne zmiany w prawodawstwie poszły dalej niż w innych społeczeństwach europejskich. Wielka Brytania to kraj w dużym stopniu zlaicyzowany, w którym została zburzona duża część tradycyjnego fundamentu moralności i kultury.

Św. Jan Paweł II w trakcie swojego pontyfikatu używał określenia „cywilizacja śmierci”. Wydaje się, że sytuacja Polaka z Wielkiej Brytanii najlepiej pokazuje, że to właśnie ta „cywilizacja” wygrała i zastąpiła już cywilizację chrześcijańską, w której człowiek i jego życie od poczęcia do naturalnej śmierci są wartością nadrzędną. Zgodzi się ksiądz z taką tezą?

Owszem, „cywilizacja śmierci” w pewnym sensie wygrała na kontynencie europejskim. Natomiast nie można tego powiedzieć o krajach afrykańskich czy azjatyckich. Świat jest bardzo różnorodny. W Europie czy w Australii dominują silne prądy sekularyzacyjne, natomiast w Afryce czy w Azji można mówić o desekularyzacji – wiośnie religijnej, ożywieniu religijnym, wzroście znaczenia religii w życiu społecznym. Prawie wszędzie postępująca laicyzacja prowadzi do zanegowania absolutnej wartości życia ludzkiego. Natomiast desekularyzacja stanowi wielką szansę, gdy chodzi o obronę świętości i godności życia ludzkiego od momentu poczęcia do naturalnej śmierci.

Zdążyliśmy się już przyzwyczaić do tego, że Zachód traktuje kwestię eutanazji jako coś naturalnego, prawo człowieka. Tu jednak sytuacja jest zgoła inna – chodzi o osobę, która nie podjęła żadnej decyzji, na dodatek według rodziny reaguje na jej obecność, oddycha również samodzielnie. Tymczasem szpital postanawia ją, mówiąc wprost, zagłodzić. Czego dowodzi ten upór Brytyjczyków?

Wydaje mi się, że z ich perspektywy należy w każdej sytuacji bezwzględnie stosować obowiązujące normy prawne. Nikt w Polsce nie posiada żadnych narzędzi, aby wpłynąć na myślenie polityków, sędziów, prawników i lekarzy w Wielkiej Brytanii. Z pewnością w przyszłości warto pomyśleć o bardziej precyzyjnym określeniu praw pacjentów, którzy są leczeni poza granicami własnego kraju. Powinna istnieć prawna możliwość, aby pacjent, który znalazł się np. w trwałym stanie wegetatywnym, mógł być przetransportowany do własnego kraju. Nie wierzę w możliwość zmiany przekonań moralnych i religijnych Brytyjczyków, natomiast warto walczyć o lepsze regulacje dotyczące praw pacjentów na poziomie prawa międzynarodowego.

Warto w tym miejscu dodać, że strona brytyjska nie przyjmuje żadnych argumentów przedstawianych przez przedstawicieli naszego państwa.

Niestety, tak. 18 stycznia 2021 r. brytyjski sąd przychylił się do wniosku szpitala w Plymouth, by nie zezwalać polskiemu konsulowi na dostęp do naszego obywatela. Tego samego dnia o sprawie z ambasador Wielkiej Brytanii Anną Clunes rozmawiał Krzysztof Szczerski, sekretarz stanu w kancelarii prezydenta RP. „Odbyłem dziś długą rozmowę z Ambasador Wielkiej Brytanii Anną Clunes o sprawie naszego Rodaka, nie ukrywam, że rozmowa była trudna, rozmawiałem także z Ambasadorem RP w Londynie, jestem cały czas w kontakcie z polskimi konsulami, którzy są na miejscu w Plymouth” – poinformował na Twitterze minister Szczerski.

W sprawie Polaka pojawił się też apel przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, abpa Stanisława Gądeckiego. Zwrócił się on w liście do kard. Vincenta Nicholsa, który pełni funkcję szefa Episkopatu Anglii i Walii, aby ten podjął starania w celu ratowania życia mężczyzny. Sądzi ksiądz, że jest cień szansy na powodzenie tego apelu?

Od wielu stuleci katolicy w Wielkiej Brytanii są obywatelami drugiej kategorii. Obecnie stanowią ok. 9% mieszkańców tego kraju. Katolicyzm na Wyspach Brytyjskich odgrywa niewielką rolę społeczną, kulturową czy polityczną. Co więcej, w ostatnich latach Kościół katolicki w tym kraju utracił dużą część swojej wiarygodności z powodu pedofilii klerykalnej i innych skandali obyczajowych. To wszystko bardzo radykalnie osłabiło zaangażowanie brytyjskich katolików, gdy chodzi o spory bioetyczne i debaty światopoglądowe. Dlatego nie sądzę, żeby kard. Vincent Nichols mógł zrobić cokolwiek w sprawie obywatela naszego kraju, który walczy o życie.

Jakie jest oficjalne stanowisko Kościoła katolickiego, gdy chodzi o sztuczne nawadnianie i karmienie pacjentów w stanie wegetatywnym?

Mamy w tej sprawie bardzo precyzyjną wypowiedź watykańskiej Kongregacji Nauki Wiary z 2007 r. Kongregacji zostały przedstawione dwa pytania dotyczące sztucznego odżywiania i nawadniania. Pierwsze pytanie: Czy istnieje moralny obowiązek podawania pokarmu i wody (w sposób naturalny lub sztuczny) pacjentowi w stanie wegetatywnym”, z wyjątkiem przypadków, gdy takie pożywienie nie może być przyswojone przez organizm pacjenta albo nie może być podawane bez powodowania znacznej dolegliwości fizycznej? Kongregacja udzieliła następującej odpowiedzi: Tak. Podawanie pokarmu i wody, także metodami sztucznymi, jest zasadniczo zwyczajnym i proporcjonalnym sposobem podtrzymania życia. Jest ono więc obowiązkowe w takiej mierze i przez taki czas, w jakich służy właściwym sobie celom, czyli nawadnianiu i odżywianiu pacjenta. W ten sposób zapobiega się cierpieniom i śmierci, które byłyby spowodowane wycieńczeniem i odwodnieniem. Drugie pytanie: Czy sztuczne żywienie i nawadnianie pacjenta w trwałym stanie wegetatywnym” mogą być przerwane, gdy kompetentni lekarze stwierdzą z moralną pewnością, że pacjent nigdy nie odzyska świadomości? Kongregacja udzieliła następującej odpowiedzi: Nie. Pacjent w „trwałym stanie wegetatywnym” jest osobą, zachowującą swą podstawową godność ludzką, a zatem należy się mu zwyczajna i proporcjonalna opieka, obejmująca zasadniczo dostarczanie wody i pokarmu, także w sposób sztuczny.

Abp Gądecki mówi wprost o skazaniu Polaka na śmierć przez zagłodzenie i przypomina, że Brytyjczycy nie wyrazili zgody na jego transport do Polski, tłumacząc się troską o jego… życie! Czego dowodzi to absurdalne pomieszanie pojęć, gdzie głodzenie pacjenta ma być w jego interesie, ale nie ma zgody na jego transport do ojczyzny w trosce o jego zdrowie i życie?

Niestety, chyba tak wyglądają brytyjskie regulacje prawne dotyczące pacjentów w stanie wegetatywnym. Co więcej, to nie jest tylko problem Wielkiej Brytanii, ale także wielu innych liberalnych krajów zachodnich, w których mieszkają nasi rodacy. Warto znać obowiązujące prawo w kraju, w którym się mieszka lub pracuje, żeby ewentualnie przewidzieć różne problemy, które mogą się pojawić w związku z chorobą, wypadkiem, leczeniem czy utratą świadomości. Podam przykład Włoch. W tym kraju w 2017 r. została uchwalona ustawa dotycząca testamentu życia.

Czym jest testament życia?

Polega on na antycypującym wyrażeniu woli przez osobę pełnoletnią lub opiekuna prawnego, dokonanym w warunkach pełnej przytomności umysłowej, dotyczącym ewentualnego podjęcia lub zaniechania w przyszłości różnego rodzaju terapii medycznych. Włoska ustawa o testamencie życia nie zawiera zapisu o klauzuli sumienia. Zasada sprzeciwu sumienia oznacza prawo do odmowy podjęcia tych działań, które konkretny człowiek uznaje za niezgodne z własnymi przekonaniami światopoglądowymi. Z tego powodu powstał we Włoszech problem etyczno-prawny dotyczący personelu medycznego, który z racji moralnych czy religijnych nie chce spełniać życzenia pacjentów, aby zaprzestać m.in. sztucznego nawadniania i karmienia, doprowadzając w ten sposób do ich śmierci. Jeszcze więcej trudnych pytań dotyczy legalizacji pomocy w umieraniu w Niemczech czy legalnej eutanazji w Holandii. Warto o tym rozmawiać także w naszym kraju.

Komentarze (63):

Laki2021.01.25 5:10
Kobyliński powiedz to jak to jest z tym prawem do godnej śmierci?
Nikt ważny2021.01.24 12:26
O jakże mi przykro! A gdzie był pan ksiądz profesor, gdy z powodu pandemii W POLSCE umierają tysiące i na covid i z powodu innych nieleczonych chorób? Bo nie ma miejsc w szpitalach, nie ma personelu, nie ma sprzętu. Od końca 2015 w Polsce rządzą niepodzielnie pańscy kumple ideowi od cywilizacji życia i co oni zrobili dla służby zdrowia? Likwidowali szpitale, szczuli na rezydentów. Ale co tam, ważne, że się modlą, a jeszcze ważniejsze, że wam księżom miliardy płacą. Ale nie, jeden Polak znajdujący się w obszarze jurysdykcji brytyjskiej jest dla pana ważniejszy. Przy okazji, miłośnicy brexitu - jak tam? UK takie wyzwolone od brukselskich komunistów, tak zerwało z lewacką cywilizacją śmierci. Czy słyszę spontaniczne oklaski?
Palindrom2021.01.24 21:12
solidnie masz we łbie namieszane
Anonim2021.01.23 20:49
Kiedy kontratak?
ala2021.01.23 17:24
Młoda kobieta opisuje swoje przeżycia. Była w takim stanie, jak nasz rodak Sławomir. Wszystko słyszała, rozumiała, co mówią lekarze, jednak nie była w stanie dać znaku, że jest świadoma tego, co jej grozi. Po wielu tygodniach niespodziewanie odzyskała możliwość kontaktu z otoczeniem. Najbardziej bała się, że zostanie uśmiercona poprzez zagłodzenie. To był też szpital w Anglii.
pp2021.01.24 16:59
Link do tych bredni podasz? Również miała takie uszkodzenia mózgu?
Palindrom2021.01.24 21:24
Widzę, że g⬥⬥no wiesz o leczeniu i wybudzaniu ludzi z niewiarygodnymi uszkodzeniami mózgu. Wyobraź sobie, że to nie jakiś tam kłopotliwy Polak leży w tym szpitalu, a dużo od niego starszy Donald Tusk albo Franio Timmermans…
rebeliant2021.01.23 11:23
Według mnie zaczyna wygrywać cywilizacja silniejszych. Gdyby bowiem cywilizacja śmierci zapanowała, to mielibyśmy ks w kodeksie, a także powszechny dostęp do broni... Jakaś dziwna ta cywilizacja śmierci.
hanns2021.01.22 11:40
Ksiądz sam sobie odpowiedział. Chodzi o to, że właśnie z Polski ma wyjść iskra - to my musimy zanegować pogańską wiarę w bożka "Prawo". Obowiązywanie prawa jest kwestią wiary; kto wierzy w "Prawo", narusza I Przykazanie.
pytanie2021.01.22 10:58
pedofilią, pedofilią ich! tylko pedofilia uchroni nas przed laicyzacją i odejściem od nauk Pana naszego.
Apateista2021.01.22 8:04
Panie ksiądz., przecież jest wg pana Bóg, więc po co te awantury. Wystarczy przecież modlitwa!
OLO2021.01.22 7:04
Bez paniki. Ludzi dobrej woli jest więcej
Anonim2021.01.22 7:30
I w czym oni pomogą martwemu człowiekowi w UK?
hanns2021.01.22 11:41
Człowieka nie da się zabić. Można tylko rozłączyć duszę z ciałem.
××××× ×××2021.01.21 17:38
Czy kwiaty cięte są żywe czy martwe?
XXXXX XXX2021.01.21 15:26
Kosciol zycia bronil najbardziej wtedy, gdy palil kobiety na stosach. Na szczescie katolicka cywilizacja smierci przegrala.
Anonim2021.01.21 17:58
Bardziej zabraniając sekcji zwłok i wstrzymując rozwój medycyny "bo to grzech". Gdyby nie kościelne metody medycyna byłaby znacznie bardziej rozwinięta.
Palindrom2021.01.24 21:35
A kto, gdzie i KIEDY palił te kobiety na stosach? Wiesz, kto wymyślił zakaz torturowania w czasie przesłuchań oskarżonego? Wiesz, kto uporządkował bestialski system "sądzenia" oskarżonych i sąd jako taki? Widzę, żeś kolejny grafoman, który rwie się do pisania, a z książkami ma co najwyżej tyle wspólnego, że nimi handluje na allegro.
Aśka2021.01.21 15:24
To jest cywilizacja śmierci! Ile jest przypadków tzw. śmierci mózgowej, ( termin na potrzeby transplantacji ), ludzi, którzy wrócili do świadomości? Mózg człowieka, to wielka tajemnica. Nie wiemy, czy człowiek ten nic nie odczuwa? Były przypadki, świadomości w tym stanie bez możliwości komunikacji. Dlaczego nie chcą dać szansy? To jest hańba!
stop fake newsom2021.01.21 17:59
No ile? Podasz fakty medyczne? Konkrety poparte badaniami. Podaj proszę.
Anonim2021.01.21 18:51
Ta dane nie są udostępniane ,bo prawda wygodna nie jest ,a ludzie wybudzają się po wielu latach np https://www.tvp.info/42331576/kobieta-po-27-latach-wybudzila-sie-ze-spiaczki.Wiele jest przypadków wybudzeń .
pp2021.01.22 7:36
Nawet w tym artykule bez żadnego źródła jest informacja "w wyniku którego doznała poważnego urazu mózgu". Uszkodzenia a nie "śmierci mózgowej". Podaj przykład wybudzenia ze śpiączki osoby po "śmierci mózgowej". Zakładam że masz ukończoną szkołę podstawową i rozróżniasz te pojęcia (uszkodzenie mózgu i śmierć mózgu).
Palindrom2021.01.24 21:44
"śmierć mózgowa"… Dziwne, że po śmierci palca albo nerki nie głodzi się nieprzydatnych do poćwiartowania, a przydatnych ćwiartuje się – tu uwaga! – "humanitarnie", czyli NORMALNEJ w narkozie. Ciekawe, po co nieboszczykowi, przeznaczonemu do ćwiartowania, narkoza? Nie zastanawiało cię to nigdy?
Polak2021.01.21 14:48
Kobylińskiemu jak zwykle nie po drodze z rzeczywistością - skoro sekta rzymskokatolicka w odwrocie, to znaczy że cywilizacja śmierci przegrała z Europą.
katolik2021.01.21 14:04
Cywiliacja smierci wygrala nie tylko w Europie. I to czesto dzieki takim lawirantom, manipulantom , karierowiczom w Kosciele, czyli ludziom takim jak n.p. p. Kobylinski, o. Szustak poniewaz promuja oni Bidena, albo media takie jak CNN gorliwie wspierajace Kliniki Smierci -Planned Parenthood Gatesa, Sorosa, milczace o doradcy p. Franciszka homo Jamesie Martinie.
Anonim2021.01.21 12:45
,,Cywilizacja śmierci''??? co za bełkot. Stwierdzono u tego człowieka śmierć mózgową, a aparatura utrzymuje organy przy życiu. Gość poprostuj jest martwy. Zona jego wie jakie mam życzenie jakby miał bez sensu cierpieć. To na pewno trudne, dla zony i dzieci, ale gdyby nie było urządzeń sztucznie podtrzymując organy przy życiu to dawno by już był pochowany.
trzaska2021.01.21 13:20
Znawca z Ciebie, skąd wiesz jak on się czuje czy chce umrzeć czy żyć a termin śmierci mózgowej to sobie wsadź w krzaki. Wiesz ilu takich miało pełną świadomość otoczenia a nie mogło nic zrobić.Zajmij się sobą bo mogą kiedyś postąpić z Tobą podobnie.
Michau2021.01.21 14:05
Spoko. Skoro tak uważasz, a masz do tego prawo - to zapłać za jego pobyt w szpitalu. Ale to TY zapłać, osobiście - a nie państwo Polskie.
Anonim2021.01.21 20:54
Oby ciebie to nie spotkało ,ani twoich bliskich ,bo nigdy nie wiesz co cię spotka .nie martw się znajda się ludzie ,którzy pomogą ,bo jest na szczęście wielu dobrych ludzi jeszcze w Polsce ,ty się dokadać nie musić ,tylko jak ciebie coś takiego spotka to nie chciej pomocy.
taka uwaga2021.01.21 14:06
Jest w spiaczce - a ze spiaczki budzi sie, budzily sie w przeszlosci setki tysiecy jak nie miliony ludzi...
Tym się zajmijcie...2021.01.21 11:34
W kościele świętego Michała Archanioła w Poznaniu jeden z księży popełnił samobójstwo. Zwłoki duchownego odkryła parafianka. Ksiądz powiesił się w przedsionku budynku.
Anonim2021.01.21 18:07
Ciiiiii. O tym tu nie mów ;)
Marcin2021.01.21 10:15
Co to znaczy, że pacjent ma po prostu umrzeć czy Wielka Brytania to jakaś republika bananowa, najwyraźniej tak !!! Jeżeli sprawy zaszły już tak daleko to trzeba iść na całość bo jeżeli mimo wysiłków dyplomatycznych pacjent umrze to będzie klęska nie tylko pod wyględem moralnym ale i wizerunkowym dla Polski i polaków, szczególnie tych, którzy żyją w GB.
katolik2021.01.21 11:55
rządzący zdrajcy Polski nic nie zrobią, poza tym jak wyszli by w oczach gatesa i sorosa, masonów. Zapisali sie przecież na plan Holocaustu
katolik2021.01.21 11:57
podejmuja działania tylko dla oka spłeczeństwa
MaxFiend2021.01.21 9:11
No to teraz proste pytanie do księdza profesora: jak jest z opieką takich pacjentów w Polsce? Chętnie zapoznam się z mądrościami w tym kontekście.
hahahaha2021.01.21 9:09
Zabójstwo Lecha Kaczyńskiego w Smoleńsku i kolejne zabójstwa na np. Lepera miały zniszczyć państwo Polskie. Tymczasem afera m/in ta, pokazuje, że Polacy mieli, mają i będą mieć państwo, a owsiaki, tuski wojewódzkie, mordercy najsztuby beda prędzej czy później w nim góvnem!
Natalja Siwiec2021.01.21 9:11
marny prawacki trolling
Dziennikarz TVN2021.01.21 8:59
My, w naszej TVN chcemy aby umarł.
Leszek2021.01.21 9:18
Czĺowieku pisz za siebie,nie podszywaj się pod innych.Taką masz opinię ,sprawa twojego sumienia ale nie musisz wkładać swoich przemyśleć w usta innych
Dziennikarz TVN2021.01.21 9:50
Jestem z TVN
z dupy jesteś2021.01.21 10:33
tępy trolu :-P
Polak Dumny nie gej2021.01.21 8:58
Gdyby tam był tusk albo ktoś ze SK to niech by zdechł, ale niewinnego, którego zdradziła żona to szkoda.
antoni.s2021.01.21 8:55
Przedziwne, kapłan ideologii której istotą jest śmierć i cierpienie człowieka, gdy mu akurat pasuje z dezaprobatą opowiada o cywilizacji śmierci, naprawdę przedziwna i pokrętna jest logika kościoła kat.
cywilizacja smierci PiSu i reszty bandy 42021.01.21 8:52
kolejne brutalne morderstwo w ciągu miesiąca w Lodzi a policja bezradna , bo od roku chodzi po restauracjach i kościołach. Oto ludzie zlej woli lub idioci...
Sławomir nadal żyje2021.01.21 8:30
a walczyć trzeba do końca. Prośmy Boga o skuteczne działania rządu RP. Pan Jezus powiedziała - beze mnie nic nie możecie uczynić..
Zatroskany2021.01.21 8:27
A nasi żołnierze bronili tego kraju w czasie drugiej wojny światowej jak "lwy". Cóż Anglicy dawno zmanierowani, a tak na marginesie... za tą obronę w bitwie o Anglię kazali sobie zapłacić Polsce, za paliwo, korzystanie z lotnisk... .
Zatroskany2021.01.21 8:17
Proszę nie podszywać się pode mnie.
Zatroskany2021.01.21 8:00
Diabeł rządzi Europą i światem!! To widac gołym okiem. Dochodzi do głosu w Ameryce. U nas wcielil sie w postać Lemparcicy i jej podobnych!!
katolik2021.01.21 7:58
Kościół cywilizację śmierci podtrzymuje, EPISKOPAT poparł szczepionki, mimo, że wie, że są masoni naziści zaplanowali HOLOCAUST, BEZPŁODNOŚĆ, RAKI< inne choroby, aborcje
Polak2021.01.21 7:44
Życzę śmierci wszystkim złodziejom z WOŚP!!!! Zdychajcie w... bulu
goovnowosp2021.01.21 7:48
wOsP zbiera na pasożyta owsiaka i ubowców śmiejących się z frajerów, a nie na Polaków.
Kamil2021.01.21 8:51
Prawdziwy z Pana katolik. Życzenie komuś śmierci w bólu... Pana okradają? Przynajmniej część zebranych pieniędzy idzie na sprzęt dla szpitali. Jest Pan pełen nienawiści do drugiego człowieka.
Anonim2021.01.21 17:14
Ten Polak to nie katolik.
Anonim2021.01.21 12:40
Polak - ty d...lu, czy ktoś każe ci zbierać ?? mam nadzieje ze życzenie innym spadnie na ciebie.
Anonim2021.01.21 7:35
„Utrzymując tę wizję światła, zaśpiewaj kilka razy „OM”.”
basetla2021.01.21 7:25
A jak nas pędzili " do Europy", to mówili, że wniesiemy tam chrześcijańskie wartości.
Anonim2021.01.21 7:24
Najpierw Kościół blokuje rozwój medycyny a potem mówi o "cywilizacji śmierci" w sytuacji kiedy ta jest bezradna. Himalaje hipokryzji.
NEOS com pl2021.01.21 7:18
... hytler i stalyn ... zgolili wasy i zapuscili ... pejsy ... a nieodbierajta syjonista Auschwitz im sie jeszcze moze przydac ....
R2021.01.21 7:17
Kobyliński nie ma moralnego prawa mówić o etyce bo sam popiera produkowanie szczepionek nie tylko na covid ze zwlok abortowanych płodów
stop fake newsom2021.01.21 7:25
Doucz się baranie że do produkcji szczepionek nie są potrzebne żadne zwłoki i nie powielaj tych bzdur.
antoni.s2021.01.21 8:59
A podaruj mu odrobinę ekstazy, niech się napawa swoim "geniuszem".
Polak2021.01.21 7:09
Całemu lewactwu pozwólmy umrzeć. Teraz albo kiedyś, wszystko jedno.