Efekt Lucyfera - 6 okoliczności rzezi wołyńskiej - zdjęcie
06.06.21, 09:01Fot. Lusssiya, via: Wikipedia CC 3.0

Efekt Lucyfera - 6 okoliczności rzezi wołyńskiej

48

Skala okrucieństwa tej zbrodni była tak duża, że historycy nadali jej specjalne określenie: „genocidum atrox” – ludobójstwo dokonane ze szczególnym okrucieństwem. Bezwzględność z jaką traktowano napadniętych, znęcanie się nad ofiarami i stosowanie wobec nich wyrafinowanych tortur przerażało nawet okupujących te tereny Niemców. Co sprawiło, że zwykli mieszkańcy wołyńskich wiosek zamienili się w bestie, które z zimną krwią torturowały i w barbarzyński sposób mordowały sąsiadów, przyjaciół, a nawet członków rodziny? Do tajemnicy wołyńskiego zła nie mamy dostępu, lecz możemy wskazać okoliczności, które miały istotny wpływ na popełnione zbrodnie.

Zaczęło się od Chmielnickiego

Skala okrucieństwa była trudna do wyobrażenia, ale rzeź wołyńska nie stanowiła historycznego novum. Od Powstania Kosińskiego pod koniec XVI wieku, Kozacy i chłopi inicjowali na Ukrainie liczne rebelie przeciwko Rzeczpospolitej. Już wtedy można było zaobserwować przykłady grabienia pańskich dworów i kresowych miast.

W 1648 roku hetman kozacki Bohdan Chmielnicki wzniecił przeciw Rzeczpospolitej powstanie, do którego oprócz Kozaków dołączyła w znaczącej liczbie ludność wschodniej Ukrainy. Wtedy też po raz pierwszy na tak wielką skalę Rusini chwycili za widły i siekiery, rozpoczynając prawdziwą rzeź Polaków, Żydów i unitów.

Zbrodnia ta wynikła z dwóch zasadniczych pobudek. Po pierwsze, był to akt zemsty rusińskiego chłopstwa wymierzony przeciwko „polskim panom” – szlachcie, która budowała swoje wielkie majątki, wykorzystując pracę tamtejszych chłopów. Ofiarami tych zbrodni padli również Żydzi, którzy jako dzierżawcy majątków ziemskich chcieli maksymalizować zyski poprzez nakładanie na chłopów wielkich obciążeń majątkowych. Z tego powodu w XVII i XVIII wieku Żydzi byli nawet bardziej znienawidzeni przez Ukraińców niż Polacy (pańszczyzna nakładana przez magnatów była nieporównywalnie mniej obciążająca od danin narzucanych chłopom przez żydowskich dzierżawców). Drugim czynnikiem spajającym Rusinów było prawosławie, dlatego zbrodnie dotykały w dużej mierze katolików, którzy byli kojarzeni z Polakami oraz unitów, których prawosławni Rusini uznawali za „zdrajców”.

Przez kilka lat Kozacy i Tatarzy krążyli po Ukrainie gwałcąc, grabiąc i mordując bez litości. Całe Kresy południowo-wschodnie stanęły w ogniu; mordowano również kobiety i dzieci. Słynne słowa z powieści Ogniem i mieczem wypowiedziane przez posła po upadku Czechrynia: „Chłopy szlachtę rżną! Sąd Boży!” wydają się najlepiej oddawać skalę okrucieństwa tamtej rebelii.

W 1768 roku miało miejsce kolejne wystąpienie chłopstwa na Ukrainie. Chcąc wykorzystać niechęć Rusinów do polskiej szlachty, Imperium Rosyjskie skutecznie podburzyło hajdamaków i Kozaków do wywołania powstania przeciwko Rzeczpospolitej. Rosjanie chcieli posłużyć się nimi do stłumienia Konfederacji Barskiej, jednak zaplanowana przez nich intryga szybko wymknęła się spod kontroli. Ukraińscy chłopi razem z hajdamakami i Kozakami dokonali masowych mordów na ludności polskiej, żydowskiej oraz zamieszkujących tamte tereny unitach. W samym Humaniu zginęło 20 tysięcy Polaków i Żydów. Na całej Ukrainie życie straciło od 100 do nawet 200 tys. osób. Większość ofiar zginęła w okrutnych mękach. Ludzi palono żywcem w stodołach, mordowano ich za pomocą kos, wideł i siekier. Nie oszczędzano nawet kobiet i dzieci. Tutaj również do najczęściej przywoływanych motywów zaliczana jest zemsta chłopów na swoich panach.

Kolejne lata przyniosły dalsze zbrodnie (chociaż już na mniejszą skalę). Znane są przypadki, kiedy młodzi Polacy z organizacji patriotycznych niosący Rusinom Złotą Hramotę (dekret uwłaszczeniowy wydany przez władze Powstania Styczniowego, skierowany do chłopów ukraińskich, mający ich przekonać do walki z Imperium Rosyjskim) zostali przez nich poćwiartowani żywcem, ponieważ uważali polskie powstanie za próbę narzucenia Ukraińcom poddaństwa. W tym przypadku również skutecznym „podburzycielem” było Imperium Rosyjskie.

W 1917 roku owładnięci bolszewicką ideologią ukraińscy chłopi dokonali masowego mordu na Polakach, wymierzając „dziejową sprawiedliwość na swoich panach”. Rok później zbrodnie objęły teren Galicji Wschodniej, kiedy to władze nowopowstałej Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej zachęcały chłopów do rozprawy z Polakami. Wtedy również Ukraińcy chwycili za piły, widły i siekiery, rozpoczynając okrutne mordy na swoich sąsiadach.

Ostatnim epizodem tych bestialskich wystąpień ukraińskiego chłopstwa była rzeź wołyńska. Tym razem za sprawą okupacji sowieckiej, niemieckiej i zbrodni banderowskich sotni Kresy wschodnie zostały prawie całkowicie „oczyszczone” ze społeczności polskiej, a Niemcy przeprowadzili niemal zupełną zagładę Żydów w tym rejonie. Tym samym po raz pierwszy w dziejach Wołyń, Podole i prawobrzeżna Ukraina stały się praktycznie jednorodne pod względem etnicznym.

Co warto zauważyć, niemal za każdym razem, kiedy Ukrainę nawiedzała większa wojna (począwszy od Powstania Chmielnickiego), część ukraińskiego chłopstwa dokonywała mordów na ludności nie-rusińskiej i nie-prawosławnej, zamieszkującej Ukrainę. Rzeź wołyńska nie była zatem niczym nowym. Była to „tylko” kolejna odsłona powtarzającej się historii.
Ukrainiec znaczy prawosławny chłop

Szeroko rozumiane pobudki społeczne są często przywoływane jako jedna z przyczyn wołyńskiego ludobójstwa. W I RP wśród przedstawicieli zarówno Polaków, Litwinów, jak i Rusinów wykrystalizował się podział na trzy zasadnicze grupy społeczne. Pierwszą z nich (i najliczniejszą) byli chłopi i ubodzy mieszczanie. Drugą stanowili duchowni, a trzecią, mniej lub bardziej zamożna (i z tego powodu wewnętrznie, choćby politycznie i majątkowo zróżnicowana) szlachta. Z pewnością do najbardziej kulturotwórczych, a później narodowotwórczych elit należała warstwa szlachecka i wyższe duchowieństwo.

Wśród Litwinów i Rusinów, szlachta ulegała jednak silnej polonizacji. Przyjmowali oni kulturę polską, polski język i przechodzili na katolicyzm. Najbardziej znanym przykładem takiej praktyki był książę Jeremi Wiśniowiecki – z pochodzenia Rusin, który dokonał konwersji z prawosławia na katolicyzm. Później zyskał sławę jako wojewoda ruski, tłumiący powstanie kozackie z 1648 roku i stosujący wobec buntowników niezwykle okrutne represje (m.in. wbijanie na pal, czy łamanie kołem).

W tej sytuacji grupą, którą można przyrównać do „rusińskiej elity” było duchowieństwo, zarówno prawosławne, jak i greckokatolickie. Ono też w późniejszych latach odegrało znaczącą rolę w procesie narodowotwórczym Ukraińców (religia odróżniała ich od Polaków, Żydów, jak i pozostałych narodowości zamieszkujących południowo-wschodnie rubieże I RP). Jest to jedna z odpowiedzi na pytanie dlaczego duchowni brali niejednokrotnie czynny udział w ludobójstwie na Wołyniu, namawiając chłopów do zbrodni i święcąc siekiery w cerkwiach i kościołach greckokatolickich, co zostało również ujęte w filmie Smarzowskiego (zjawisko to potwierdza m.in. historyk IPN dr Leon Popek).

Służąc polskiemu panu

Stratyfikacja społeczna, różnice etniczne i religijne. Teraz czas na czynniki natury gospodarczej. Kwestia biedy, głodu, ubóstwa również nie pozostawała bez znaczenia.

Od pokoleń ukraińscy chłopi wyrastali w przekonaniu (oczywiście nie bez przyczyn), że ich praca jest wyzyskiwana przez szlachtę, przede wszystkim magnatów, których na Ukrainie swego czasu nazywano królewiętami. Tę retorykę podtrzymywały także dzieła ukraińskich pisarzy.

Najbardziej znaną powieścią z tego gatunku jest Taras Bulba Nikołaja Gogola. Pokazana tam walka ciemiężonych przez polskich panów Kozaków zaporoskich była ważnym elementem kreowania ukraińskiej tożsamości narodowej. Wrażenie to pogłębiał fakt, że właścicielami ziemskimi byli albo Polacy, albo spolonizowani Rusini, a wszelkie próby oporu były przezeń krwawo tłumione. Historia ta nie pozostała bez znaczenia dla przyczyn zbrodni wołyńskiej.

Przekonanie to nie zniknęło w okresie II RP. Nadawanie na korzystnych warunkach ziemi polskim chłopom, sprawowanie władzy niemal wyłącznie przez Polaków oraz faworyzowanie ich wobec zdecydowanie liczniejszej społeczności ukraińskiej nie mogło być dobrze odbierane. Przyczyną zbrodni nie była jednak wyłącznie chęć „zemsty”. Chodziło również o okazję do rabunku polskich domów, co wobec dużej biedy, która dotknęła wołyńskich chłopów wcale nie było bez znaczenia.

Cel – niepodległa, monoetniczna, niezależna Ukraina

Ideologia ukraińskich nacjonalistów była prawdopodobnie główną przyczyną dokonania zbrodni (o czym pisaliśmy szerzej w odrębnym artykule). Oparta na darwinizmie społecznym doktryna Doncowa nakazywała wprost unicestwienie narodów słabszych przez silniejsze. Za pomocą zbrodni, terroru i nienawiści miała powstać wolna i niezależna Ukraina. Co ważne – miała to być Ukraina jednolita etnicznie. Opętani tą wizją nacjonaliści szerzyli wśród ukraińskich chłopów agitację polityczną. W doktrynie OUN głównym wrogiem stali się Polacy, których obarczano winą za głód i ubóstwo ukraińskich chłopów, brak powstania niezależnej Ukrainy, oskarżano ich również o prześladowania i dyskryminację ukraińskiego społeczeństwa. Hasła te były bardzo nośne propagandowo, a uboga i zdesperowana ludność Ukrainy, bardzo często pozbawiona wykształcenia, łatwo ulegała tej agitacji. Każdą jednak doktrynę trzeba uwiarygodnić, czemu miała ukraińskim nacjonalistom posłużyć polityka II Rzeczpospolitej względem Ukraińców.

II RP nie lubiła Ukraińców?

II Rzeczpospolita nie wystrzegała się błędów wobec ukraińskiej społeczności zamieszkującej Kresy południowo-wschodnie (o czym pisaliśmy szerzej w odrębnym artykule). Nadużyciem byłoby jednak stwierdzenie, że jest to jedna z głównych przyczyn dokonania zbrodni (mogła mieć jedynie wpływ na jej skalę), ale skutecznie została ona wyzyskana przez propagandę OUN. Polskie akcje pacyfikacyjne (w szczególności Małopolski Wschodniej z 1930 roku), w trakcie których dochodziło do licznych nadużyć oraz bezsensowna z punktu widzenia relacji polsko-ukraińskich akcja rewindykacji cerkwi prawosławnych z 1938 roku uwiarygodniała w oczach ukraińskiego chłopa to, co słyszeli od swoich dziadków (wykorzystywanie Ukraińców przez polską szlachtę) i to, co słyszeli od banderowskich agitatorów (prześladowania ludności ukraińskiej w państwie polskim). Widok burzonej cerkwi i niszczonych przez wojsko gospodarstw musiał powodować wzrost antagonizmów polsko-ukraińskich. Miały one ujawnić się na wielką skalę w trakcie II wojny światowej.

Efekt Lucyfera

Tym, co łączy wszystkie przyczyny czy raczej okoliczności prowadzące do ludobójstwa na Wołyniu jest psychologia. Prof. Philip Zimbardo w wyniku przeprowadzonego przez niego eksperymentu więziennego na Uniwersytecie Stanforda w latach 70. wykazał, że zwykli ludzie mogą w pewnych warunkach okazać skłonność do wielkiego okrucieństwa. Według Zimbardo wpływ na to ma otoczenie, w którym przebywa jednostka. Amerykański psycholog uważa, że każdy zdrowy psychicznie człowiek, który zostanie umieszczony w patologicznym otoczeniu (np. na terenach objętych wojną) może traktować innych ze szczególnym okrucieństwem, jeżeli tylko czuje się anonimowy, a za swoje czyny prawdopodobnie nie zostanie ukarany. Zjawisko to widoczne jest zawsze w okresie wojen, kiedy zwykli ludzie dopuszczają się okrutnych mordów, gwałtów i grabieży.

Zimbardo potwierdził tym samym wnioski z eksperymentu przeprowadzonego przez Stanleya Milgrama, który wykazał, że otoczenie, autorytety, solidarność grupowa oraz okoliczności konkretnej sytuacji mają wpływ na działania jednostek, które poddane takim czynnikom są zdolne do zadawania sadystycznych cierpień zupełnie obcym ludziom. Paradygmat Milgrama można zaobserwować w trakcie procesów zbrodniarzy wojennych, którzy bardzo często tłumaczą się stwierdzeniem: „ja tylko wykonywałem rozkazy”. Okazuje się, że człowiek w znacznie większym stopniu potrafi zaakceptować zadawanie drugiej osobie cierpienia, jeżeli tylko może zrzucić odpowiedzialność za swoje czyny na jakiś autorytet, zwierzchnika czy dowódcę.

Ta przerażająca prawda o ludzkiej psychologii (psychice?) potwierdziła się w Rwandzie, gdzie sąsiedzi i przyjaciele z plemienia Hutu w barbarzyński sposób mordowali członków plemienia Tutsi. Podobieństwo pomiędzy zbrodnią wołyńską a zbrodnią w Rwandzie nie dotyczy wyłącznie skali jej okrucieństwa. W obu przypadkach sprawcami byli podburzeni chłopi, mordowani zaś – uprzywilejowaną mniejszością na danym terytorium, a i ofiary w oczach sprawców były prześladowcami. Koloniści belgijscy i niemieccy po to, by poróżnić miejscową ludność przyznali plemieniu Tutsi pewne przywileje, wyższe wykształcenie i dostęp do stanowisk w administracji. Krwawe ludobójstwo w Rwandzie było więc motywowane również aktem zemsty. W książce Efekt Lucyfera Zimbardo tak skomentował wydarzenia z Rwandy: „Ich słowa [zeznania sprawców – przyp. autora] zmuszają nas raz po raz do konfrontacji z niewyobrażalnym: istoty ludzkie są zdolne do całkowitego porzucenia swego człowieczeństwa dla bezdusznej ideologii, wykonując – lub wręcz wyprzedzając – rozkazy charyzmatycznej władzy, nakazującej niszczenie każdego, kto został przez nią określony jako «Wróg»”.

Słowa te idealnie pasują również do tego, co wydarzyło się na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej w latach 1943-1944. Opętani obłąkańczą ideologią ludzie byli zdolni to wielkiego okrucieństwa z powodu otoczenia, w którym się znaleźli (piekło wojny), anonimowości, poczucia bezkarności, wyższości nad innymi i chęci wyrównania „rachunku krzywd”.

Konstatacją tej historii jest również objawienie się przerażającej prawdy o naturze ludzkiej i jej podatności na zło. „Efekt Lucyfera” w połączeniu z paradygmatem Milgrama wydają się w sposób kompletny i wiarygodny tłumaczyć pobudki, którymi kierowali się sprawcy wołyńskiego ludobójstwa.

Sześć okoliczności rzezi wołyńskiej

Przyczyny ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA i ukraińskich chłopów na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej są złożone. „Etos kozacki” (jak nazwał to zjawisko ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski) wskazywał, że wielokrotnie w historii przynajmniej część ukraińskiego chłopstwa dopuszczała się okrutnych mordów na Polakach i innych mniejszościach zamieszkujących Kresy wschodnie. Za każdym razem dał o sobie znać prymitywizm oraz sadyzm sprawców tych zbrodni. Wszystkie zostały popełnione w obliczu większego konfliktu, który przewinął się przez te tereny (Powstanie Chmielnickiego, Konfederacja Barska, Powstanie Styczniowe, rewolucja bolszewicka, wojna polsko-ukraińska, II wojna światowa).

Wiekowe wykorzystywanie ludności ukraińskiej przez szlachtę wobec silnej polonizacji rusińskich magnatów doprowadziły do wytworzenia się stosunków według zasady „polski pan – ukraiński cham”. Dodatkowo odrębność społeczności ukraińskiej, która w przeciwieństwie do polskich chłopów odróżniała się od szlachty językiem, kulturą i przede wszystkim religią, wywołała poczucie niechęci w stosunku do „obcych”, którzy bogacili się na ich ciężkiej pracy. Warto zauważyć, że polscy chłopi, poza niechlubnym przypadkiem rabacji galicyjskiej, właściwie nie buntowali się przeciwko swoim (polskim) panom. Przyczyna tych wstąpień w większym stopniu zatem tkwi w odrębności etnicznej niż w stratyfikacji społecznej.

W 1943 roku, mający poczucie dziejowej niesprawiedliwości, prosty, niewykształcony ukraiński chłop stał się podatny jak nigdy dotąd (bo przecież agitacja trwała od lat) na propagandę ideologiczną ze strony ukraińskich nacjonalistów. Według ideologii OUN, niepodległa Ukraina miała być receptą na wszystkie problemy ukraińskiego społeczeństwa, a jedyną przeszkodę dla jej powstania stanowili Polacy. Ideologia ukraińskiego nacjonalizmu została w pewnym stopniu wzmocniona przez akcje anty-ukraińskie z okresu II Rzeczpospolitej. W konsekwencji otrzymujemy „wybuchową mieszankę” kilku różnorodnych czynników, które prowadzą do właściwej „detonacji” nienawiści i barbarzyńskiego okrucieństwa w trakcie wojny. Okrucieństwa, które wydaje się dobrze tłumaczyć wspomniany wcześniej „Efekt Lucyfera”.

Na wołyńskie ludobójstwo złożył się splot różnorodnych czynników natury historycznej, społecznej, ideologicznej, politycznej, religijnej i psychologicznej. Wszystkie stanowiły okoliczności prowadzące do krwawych wydarzeń 1943 roku.

Oczywiście niniejsza analiza nie stawia sobie ambicji pełnego wyjaśnienia przyczyn tej okrutnej zbrodni. Do tego niezbędne są lata badań prowadzonych przez historyków we współpracy z psychologami społecznymi.

Pełne wyjaśnienie przyczyn ludobójstwa wołyńskiego nie służy jednak wyłącznie zaspokojeniu zwykłej ludzkiej ciekawości. Chodzi o coś więcej. Po pierwsze, należy zrobić to dla pamięci pomordowanych Polaków i heroicznych Ukraińców, próbujących ratować swoich polskich sąsiadów, których ciała do dzisiaj spoczywają w bezimiennych mogiłach na terenie całego Wołynia. Po drugie, należy to uczynić po to, by historia jak ta – z Wołynia 1943 r., Rwandy 1994 r. i wielu innych nieopisanych w tym artykule aktów ludobójstwa nigdy więcej się nie powtórzyła. Pobożne życzenie? Być może, ale nie ściąga to z nas odpowiedzialności za podjęcie choćby próby wyjaśnienia demonicznych doświadczeń naszej historii po t


Tomasz Turejko/jagiellonski24.pl

Komentarze (48):

Simon2021.06.8 8:45
Wszystko pięknie napisane, ale należy natychmiast zamknąć granicę z UA i wyrzucić wszystkich Ukraińców z Polski. Powodują oni ubożenie naszego kraju poprzez ciągły drenaż euro i dolarów masowo wywożonych z Polski na UA. A poza tym historia lubi się powtarzać i może przyjść im do głowy rżnąć Paljaków w Polsze.
gumowa kaczka2021.06.7 19:48
Dobrze napisane,skąd w naturze ludzkiej tyle zła
Sex2021.06.7 15:56
Mam na imię Asia, szukam miłego, kulturalnego mężczyzny do stałego seks związku mam 26 lat , chętnie Cię poznam, na co dzień pracuje, mam swoje mieszkanie, lubię wyjść do kina na spacer , lubię gotować, zapraszam do poznania się, __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ moje zdjęcia znajdziesz na stronie http://erosx.pl mój profil to Miskasypa26
zimbardo....2021.06.7 15:18
zimbardo
Tomasz2021.06.7 12:16
W Objawieniach w Rwandzie Matka Boska zapowiedziała ze to co pokazuje ( przyszłą rzeż w Rwandzie ) będzie dotyczyło świata jeśli sie nie nawróci. Co za trudność wytłumaczyć ze katolicy przyjmując Komunię święta do ust roznoszą wirusa i są winni roznoszenia chorób. Z drugiej strony niemiecka mistyczka Teresa Neuman powiedziała po wojnie " wy Polacy już swoje wycierpieliscie..." i cos takiego ,ze ..,ze nas Niemców jeszcze to czeka.. '
Anonim2021.06.7 11:36
Zawsze mnie zastanawia jak pogodzić pojęcie prostego, ukraińskiego chłopa i 340 wyrafinowanych, okrutnych, sadystycznych tortur, które rzekomo wymyślił.
Grizzly2021.06.7 19:59
no cóż... Kościół zna więcej 😋
jula2021.06.7 11:01
Policzyć zidentyfikować, upamiętnić życie i śmierć ofiar. Przywrócić tożsamość przez ekshumacje i godny pochówek poszczególnych szczątków koniecznie , jeśli to tylko możliwe, zidentyfikowanych. Niech ujawnione groby będą świadkami rzezi, niech potomkowie katów mają ujawniona prawdę o ich kozackim etosie, co przestanie być dumą a będzie hańbą.
robaczek2021.06.7 8:58
TAKIE BAJKI DLA DOROSLYCH ??? ................... biedne pisiusie
Historyczny Realista2021.06.6 20:24
Jak pokazała historia tak może się skończyć zagarnianie ,okupacja i nawet wielowiekowa kolonizacja obcych etnicznie ziem gdy próbuje się z autochtonów zrobić niewolników ... Polacy nigdy nie byli większością na Wołyniu a w tak zwanej Małopolsce Wschodniej byli większością tylko w niektórych enklawach (najczęściej w miastach) ...
picu picu2021.06.7 5:00
Jak ukraińska chołota walczył z ruskimi i swoimi towarzyszami w obronie CHLEBA, Przed zagłodzeniem. Realnie odpowiesz.
klaus2021.06.6 18:48
mam pytanie do piszącego ten tekst dlaczego w chwili obecnej, Ukraińcy tak samo tu nie ma żadnej różnicy, o przepraszam jest nie ma na Ukrainie Polskich Panów, ale najbardziej znienawidzonym narodem są Polacy,proszę tu nikomu nie wmawiać ,że jest to naród przyjacielski otóż nie nie był i nie będzie, a ci którzy piszą że jest to wina Moskwy,proszę pojechać do Lwowa i tam ruscy Putina z spod znaku trizuba tłumacząc Lachom gdzie raki zimują ,dając nie za darmo mapę Ukraina po Kraków.
Ty trizub, napisz to raz jeszcze2021.06.6 18:56
ale po polskiemu albo jak wolisz; auf Deutsch schreiben.
Pewnie o tym nie wiedziałeś,2021.06.6 18:41
ale Prymas Tysiąclecia kardynał Wyszyński był FASZYSTĄ! I nie tylko, bo JPII był BESTIĄ! - - - - - - Tak twierdzi "prof. dr" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: " Nazista Wyszyński stworzył Bestię z Wadowic" i dalej ciągnie swoje '"wywody" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: "A bestia z Wadowic stworzyła takich pedofilów jak Jędraszko - Katolicyzm to zło zorganizowane" - - - - Żyd Jan Hertrich-Woleński przy każdej okazji, gdzie tylko jest możliwe daje upust swojej PATOLOGICZNEJ NIENAWIŚCI do Polski i KK.
"Lekcja historii"2021.06.6 18:40
Pewnie o tym nie wiedziałeś, ale Prymas Tysiąclecia kardynał Wyszyński był FASZYSTĄ! I nie tylko, bo JPII był BESTIĄ! - - - - - - Tak twierdzi "prof. dr" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: " Nazista Wyszyński stworzył Bestię z Wadowic" i dalej ciągnie swoje '"wywody" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: "A bestia z Wadowic stworzyła takich pedofilów jak Jędraszko - Katolicyzm to zło zorganizowane" - - - - Żyd Jan Hertrich-Woleński przy każdej okazji, gdzie tylko jest możliwe daje upust swojej PATOLOGICZNEJ NIENAWIŚCI do Polski i KK.
Andrzej Łabędź2021.06.6 17:42
Zapraszam gorąco na profil Eli Barbura, znanego Izraelczyka https://www.facebook.com/Eli-Barbur-408014065948373 na którym znajdują się informacje z pierwszej ręki dotyczące państwa Izrael, które od wielu lat stawia bohaterski opór terrorystycznej hordzie palestyńskiej w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu. Mile widziani są sympatycy państwa Izrael. Wszelkiej maści idioci oraz antysemici szczyszczani są szybko i bezboleśnie.
R2021.06.6 17:28
Należało skonfiskować majatki prawoslwwia, zlikwidowac cerkiew jak w Anglii i Niemczech zrobiono z katolikami i skończyłyby się rzezie, no ale Jeremii był tylko 1 a reszta polactwa to była ciemnota... I w AK tak samo....
Anonim2021.06.6 17:24
Co wy tam w kółko o jakiejś "rzezi" wołyńskiej?! To tylko polaczki! Ważne jest Jedwabne i pogrom kielecki. I polscy szmalcownicy, których było mnóstwo. Bo, jak to genialnie ujęła p. Engelking, "dla Polaków śmierć to była po prostu kwestia biologiczna, śmierć jak śmierć. Dla Żydów to była tragedia, metafizyka, spotkanie z najwyższym…". Kiedy wy to wreszcie zrozumiecie, prymitywne goje?!
To ty "prymitywie "Lechu-anonimie"!2021.06.6 23:14
Ty jesteś tym prymitywem, a nie my!... Gdybyś przeczytał ten artykuł, to wiedziałbyś głupolu, że na Wołyniu zginęło Dużo Polaków i was Żydów ..... razem, / jak piszą/ około 200 tys. osób!... Więc co ty wyskakujesz tu z Jedwabnem! .... PRZECZYTAJ KSIĄŻKĘ: " POWRÓT DO JEDWABNEGO" ! PRZECIEŻ W JEDWABNEM, TO NIEMCY MORDOWALI! ---NIE WIESZ O TYM, ---- CZY NIE CHCESZ WIEDZIEĆ!---- BYŁA MIĘDZYNARODOWA KOMISJA d/s EKSHUMACJI..... I CO?--- KOMISJA ZNALAZŁA SAME NIEMIECKIE ŁUSKI Z KARABINÓW, NAWET Z DATĄ PRODUKCJI.... POWIEDZIELI TO GŁÓWNEMU RABINOWI I ON KAZAŁ WSTRZYMAĆ DALSZE PRACE!... A dlaczego??---- Bo nie mogli oskarżyć już więcej Niemiec! ..... Izrael dostał bardzo wysokie odszkodowanie ----za całość za wojnę, ------ pod warunkiem, że się już o nic nie upomną!--- Ale wy nas posądzacie! ----Chcecie za to Jedwabne dostać dwa razy!. .. PO was można się wszystkiego spodziewać!
Jawny2021.06.7 4:07
A na dodatek, żeby powyższa prawda nie wyszła na jaw, to żydzi zablokowali dalsze ekshumacje pod pretekstem żydowskiego prawa do nienaruszalności grobów. Bo dla nich wygodne jest to, by mordercami byli Polacy. A fakty nie mają tu nic do rzeczy.
Precz z Gazetą Wyborczą2021.06.7 4:09
A Kwaśniewski-żyd, akurat przypadkiem trzeźwy, skwapliwie "przeprosił" żydów za Jedwabne. Czy jeden absurd goni drugi. I pomyśleć, że taki typ był prezydentem Polski!
Jawny2021.06.7 5:21
Kwaśniewskiego-prezydenta wylansowały lewackie i zachodnie media w Polsce skutecznie, niestety, robiąc Polakom wodę z mózgu. Dlatego teraz tak kwiczą o "wolnej" (inaczej) prasie, bo o. T. Rydzyk 30 lat temu wyrwał im monopol na informację, a ostatnio Orlen wykupił prasę.
mij2021.06.7 15:26
zgadza się, dzieci PRL, dyrektorów i innych równiejszych niż równi, mieli monopol by obsadzić gazety i TV.... a teraz jest jątrzenie
Hala2021.06.6 14:28
To po prostu barbarzyńcy, a nie wynik gnębienia czy biedy. Polacy byli prześladowani niejednokrotnie przez zaborców i nie tylko, a nikogo nie rąbali siekierami. To po prostu barbarzyńcy na usługach Szatana, bo szczególnie nienawidzili Katolików, a tłumaczenie psychologią w ten sposób Zła jest złem.
PambukBoziaJezusekOrazJamiołkiANieLucyfer2021.06.6 14:00
Te mordy, kaźnie, ludobójstwa powodowało i powoduje na całym świecie zbrodnicze chrześcijaństwo, a nie żaden bajkowy "Lucyfer". Katolicy , prawosławni i grekokatolicy potrzebują krwi ludzkiej, żeby popić jakiś wafel czy chlebuś.
tata2021.06.6 19:13
Ale zadowolony jesteś ze swoich bluzgów, cóż za polot i odwaga. Gratulacje?
Żałosny Lechu, bez nicku....!2021.06.6 23:33
Widać, że PRÓBUJESZ TU ZAISTNIEĆ ----- I ZWRÓCIĆ NA SIEBIE UWAGĘ! ALE NIE UMIESZ! .... WIĘC POKAŻ MĄDROŚĆ, ------- A NIE OGROMNĄ GŁUPOTĘ!... OBRAŻASZ BOGA, A SOBIE DOGŁĘBNIE SZKODZISZ!....WIDZĘ, ŻE ------ Jesteś, obłąkańcu bardzo ciężkim przypadkiem psychiatrycznym, to widać po tekstach wpisów! Łatwy jesteś do rozpracowania.
Sex2021.06.6 13:25
Mam na imię Asia, szukam miłego, kulturalnego mężczyzny do stałego seks związku mam 26 lat , chętnie Cię poznam, na co dzień pracuje, mam swoje mieszkanie, lubię wyjść do kina na spacer , lubię gotować, zapraszam do poznania się, __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ moje zdjęcia znajdziesz na stronie http://erosx.pl mój profil to Miskasypa26
"Lekcja historii"2021.06.6 13:24
Pewnie o tym nie wiedziałeś, ale Prymas Tysiąclecia kardynał Wyszyński był FASZYSTĄ! I nie tylko, bo JPII był BESTIĄ! - - - - - - Tak twierdzi "prof. dr" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: " Nazista Wyszyński stworzył Bestię z Wadowic" i dalej ciągnie swoje '"wywody" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: "A bestia z Wadowic stworzyła takich pedofilów jak Jędraszko - Katolicyzm to zło zorganizowane" - - - - Żyd Jan Hertrich-Woleński przy każdej okazji, gdzie tylko jest możliwe daje upust swojej PATOLOGICZNEJ NIENAWIŚCI do Polski i KK.
Żydowska ratyzacja Polski2021.06.6 13:24
Pewnie o tym nie wiedziałeś, ale Prymas Tysiąclecia kardynał Wyszyński był FASZYSTĄ! I nie tylko, bo JPII był BESTIĄ! - - - - - - Tak twierdzi "prof. dr" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: " Nazista Wyszyński stworzył Bestię z Wadowic" i dalej ciągnie swoje '"wywody" Jan Hertrich-Woleński, CYT.: "A bestia z Wadowic stworzyła takich pedofilów jak Jędraszko - Katolicyzm to zło zorganizowane" - - - - Żyd Jan Hertrich-Woleński przy każdej okazji, gdzie tylko jest możliwe daje upust swojej PATOLOGICZNEJ NIENAWIŚCI do Polski i KK.
rebeliant2021.06.6 12:38
Pozostaje jeszcze jedna sprawa - kto Polakami manipuluje tak, aby będąc bezbronnymi wkładać ręce między zawiasy ?
rebeliant2021.06.6 12:35
Mnie z tej tematyki najbardziej ciekawi zdarzenie polegające na tym, że gdy z pewnej miejscowości odjechał CKM, a pozostały bozie w oknach, to rzeźnicy UPA weszli sobie jak nożem w masło. Gdy CKM był, to trzymali się z daleka.
Olej2021.06.6 12:24
Wszystkie te psychologiczno społeczne uzasadnienia demonicznego okrucieństwa są fałszem. Tak jak ludzie tak i narody mają pewne inklinacje do zła. Polacy przez ponad 100 lat będący pod zaborami, okupacjami, żeby nie wspomnieć tego wszystkiego co robili z nami Niemcy, sowieci i wszyscy wokół. Nie zdarzyło się aby Polacy w odwecie na tak masową skalę dopuszczali się zbrodni, ludobójstwa i niebywałego okrucieństwa. Nie każdy człowiek i nie każdy naród jest do tego zdolny.
Polak2021.06.6 12:14
Teraz maszerują. Nadają ulice zbrodniarzom i tym zwyrodnialcom , stawiają pomniki tym bandytom. Dość tego ja się na to nie zgadzam. Dlaczego nic się o tym nie pisze?
edzio2021.06.6 11:00
Smutne ze PIS poparl banderowcow. Blokowany przez wladze film "Wołyń" zostal zakonczony dzieki prywatnej zbiórce pieniedzy. Kiedys nasi politycy kleczeli przed ruskimi a traz przed jankesami i ukraincami. Jedyne co "polskim" politykom wychodzi to gnojenie wlasnych obywateli.
Anonim2021.06.6 9:33
Pisowcy to przyjaciele banderowców. Dla rasowego pisowca wróg to ruski! Pamiętamy jak kaczyński darł ryja na Majdanie sława Ukrainie (gierojam sława). Typowe dla zdrajców pisowskich, oni nienawidzę Polski i Polaków, zawsze chętnie obłożą podatkami, okradną, nawet zabronią udzielania pomocy medycznej jak to niedawno obserwowaliśmy. Pisowiec - to wróg Polski.
anonim2021.06.6 11:06
Zgadzam się, ale pamiętaj, że na wschód zostało wywiezionych ok 2,5 mln Polaków - z czego ok. 600 000 naszych rodaków w pierwszej połowie roku 45" zmarło z głodu, bądz w bestialski sposób zostało pozbawionych życia. ps. Nieoficjalnie po spisie powszechnych w 47" roku w wyniku napaści naszych sąsiadów, w Polsce brakowało ok. 12 mln ludzi
Anonim2021.06.6 11:29
Doskonale o tym wiem! Z tym że sowiety to nie był ruski pomysł. Rosja zapłaciła straszną cenę, mimo że broniła się w wojnie domowej. Sowiety to żydostwo. Stąd ja sam do ruskich niechęci nie czuję.
AAAtomek2021.06.6 9:21
Sprawa jest prosta, prawosławni i grekokatolicy mordowali katolików i vice versa. Wspólny mianownik - CHRZEŚCIJAŃSTWO.
wers2021.06.6 12:50
Skoro to jest takie proste dla ciebie to powiedz to pod swoim imieniem i nazwiskiem, trollu sowiecki.
AAAtomek2021.06.6 13:39
:D Czytasz swoje posty przed publikacją? Ze zrozumieniem...
katolicka kretynizacja polski 🇵🇱2021.06.6 9:12
proponuje pierw wykład na temat bestialskiego traktowania ukraińskich chłopów przez polskich szlachciców, po czym można przejść do obiektywnego opisu jak ukraińcy odwdzięczyli się polakom!
Foster2021.06.6 9:21
Nic nie dzieje się w pustce. Rewolucja Francuska to również ma ponowne źródła. Szanujmy się nawzajem, nie pozwólmy innym zdychać z głodu, nie bądźmy obojętni na krzywdę bliźnich, bo w przeciwnym razie ci prześladowani, wykluczeni zburzą Nasz świat.
Anonim2021.06.6 9:28
Masz rację. Traktowali biedote ukraińską jak najgorszych niewolników. I to wybuchło. Skala mordów przerażająca... Choć tak jak piszesz samo to się nie wykluło.
olo2021.06.6 9:38
to dlaczego teraz zydzi sie tak zachowuja
"olo".. Nie wiesz dlaczego?.....2021.06.6 23:22
A czy kiedyś zachowywali się inaczej? Zawsze tak samo! To ludzie, którzy zamiast źrenic mają okrągłe pieniążki! Dla nich ich "bożkiem" zawsze są pieniądze!...Nawet swoich sprzedawaliby za kasę! Tak było w II Wojnie!
Anonim2021.06.6 9:23
Nie proponuj, tylko wykładaj.
mlody2021.06.6 9:40
myslisz icek ze zydzi finansowo chcieli wykonczyc ukraincow