31 lipca 1944 gen. Komorowski ‘’Bór” wydał decyzję o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego - zdjęcie
31.07.20, 09:30fot. Tadeusz Bór-Komorowski "Armia Podziemna", Warszawa 1989 wikipedia domena publiczna,/// Kancelaria Sejmu / Łukasz Błasikiewicz flickr wikiepdia cc by 2.0

31 lipca 1944 gen. Komorowski ‘’Bór” wydał decyzję o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego

5

76 lat temu dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski ‘’Bór” wydał decyzję o  rozpoczęciu powstania dowódcy  Okręgu AK Warszawa-Miasto płk. Antoniemu Chruścielowi „Monterowi”. Polacy w Warszawie stanęli otwarcie z bronią w ręku przeciwko Niemcom po pięciu latach działania w konspiracji. Generał Komorowski wezwał do nieprzerwanej walki. Powstanie rozpoczęło się dzień później.

21 lipca miało miejsce spotkanie Tadeusza Komorowskiego „Bora”, Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” i Tadeusza Pełczyńskiego „Grzegorza”. Na nim zadecydowano o podjęciu walk w Warszawie. Kilka następnych dni to prowadzone konsultacje, których wynik przedstawiono Delegatowi Rządu Na Kraj  Janowi S. Jankowskiemu. Później miało miejsce posiedzenie Rady Jedności Narodowej, na którym postanowiono, że  należy opanować Warszawę przed wkroczeniem do niej Armii Czerwonej.

25 lipca 1944 r. gen. Komorowski wysłał do Londynu depeszę skierowaną do Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Dzień później premier Stanisław Mikołajczyk polecił ministrowi spraw wewnętrznych przesłać do kraju informację o tym, iż:

,,Na posiedzeniu Rządu RP zgodnie zapadła uchwała upoważniająca Was do ogłoszenia powstania w momencie przez was wybranym.”

Premier Mikołajczyk,  który udał się pod koniec lipca na rozmowy ze Stalinem, liczył iż ewentualny wybuch powstania w stolicy wzmocni jego pozycję negocjacyjną wobec Sowietów. Opinii premiera nie podzielał Naczelny Wódz gen. Kazimierz Sosnkowski, który uważał, iż w zaistniałej sytuacji, zbrojne powstanie pozbawione jest politycznego sensu . W jego opinii Polska zmieni tylko okupacje niemiecką na radziecką, ale Gen. Sosnkowski, jako Naczelny Wódz, nie podjął jednoznacznej decyzji zabraniającej rozpoczęcia powstania.

31 lipca po południu dowódca AK gen. Tadeusz Komorowski „Bór” spotkał się z płk Antonim Chruścielem, który przekazać miał „Borowi” nieprecyzyjną - jak się potem okazało - wiadomość o tym, że sowieckie czołgi są już na przedmieściach stolicy. 31 lipca 1944 r., dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski „Bór” wydał komendantowi Okręgu AK Warszawa-Miasto płk. Antoniemu Chruścielowi „Monterowi” decyzję o rozpoczęciu 1 sierpnia 1944 r. powstania. „Po pięciu blisko latach nieprzerwanej i twardej walki prowadzonej w podziemiach konspiracji stajecie dziś otwarcie z bronią w ręku” – głosiło wezwanie. O podjęciu walk w stolicy prowadzono dyskusję w dniu 21 lipca 1944 r. na spotkaniu generałów Tadeusza Komorowskiego „Bora”, Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” i Tadeusza Pełczyńskiego „Grzegorza”.Przez kilka następnych dni trwały konsultacje wewnątrz KG AK, której stanowisko przedstawiono następnie Janowi S. Jankowskiemu Delegatowi Rządu na Kraj w celu uzyskania jego akceptacji. Odbyło się także w tym czasie posiedzenie Rady Jedności Narodowej, na którym opowiedziano się za opanowaniem Warszawy przed wkroczeniem do niej Armii Czerwonej.

25 lipca 1944 r. gen. Komorowski wysłał do Londynu depeszę skierowaną do Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego.

Tego samego dnia Rada Ministrów wydała uchwałę, w której upełnomocniła Delegata Rządu „do powzięcia wszystkich decyzji wymaganych tempem ofensywy radzieckiej, w razie konieczności bez uprzedniego porozumienia się z Rządem”. Dzień później premier Stanisław Mikołajczyk polecił ministrowi spraw wewnętrznych przesłać do kraju informację o tym, iż:

,,Na posiedzeniu Rządu RP zgodnie zapadła uchwała upoważniająca Was do ogłoszenia powstania w momencie przez was wybranym”.

Premier Mikołajczyk, udający się pod koniec lipca na rozmowy ze Stalinem, liczył iż ewentualny wybuch powstania w stolicy wzmocni jego pozycję negocjacyjną wobec Sowietów.Opinii premiera nie podzielał Naczelny Wódz gen. Kazimierz Sosnkowski, który uważał, iż w zaistniałej sytuacji, zbrojne powstanie pozbawione jest politycznego sensu i w najlepszym przypadku zmieni jedną okupację na drugą. W depeszy do gen. Komorowskiego z 25 lipca 1944 r. stwierdzał m.in. „W obliczu szybkich postępów okupacji sowieckiej na terytorium kraju trzeba dążyć do zaoszczędzenia substancji biologicznej narodu w obliczu podwójnej groźby eksterminacji”. Gen. Sosnkowski, jako Naczelny Wódz, nie podjął jednak jednoznacznej decyzji zabraniającej rozpoczęcia powstania.

31 lipca po południu dowódca AK gen. Tadeusz Komorowski „Bór” spotkał się z płk Antonim Chruścielem, który przekazał „Borowi” nieprecyzyjną - jak się potem okazało - wiadomość o tym, że sowieckie czołgi są już na przedmieściach Pragi. Ta niesprawdzona informacja była jednym z powodów, dla którego wahający się jeszcze „Bór” podjął ostatecznie decyzję, że powstanie wybuchnie 1 sierpnia.W wątpliwościach na temat podjęcia decyzji przebieg narady 31 lipca wydaję się, że był najbardziej znaczący, a wręcz kluczowy.

Tego samego dnia ok. godz. 19 płk Chruściel „Monter” wysłał zaszyfrowaną wiadomość o godzinie „W”. Godzinę wybuchu powstania o 17.00 Chruściel uzasadniał tym, że w tych godzinach na ulicach żołnierzom podziemia łatwiej będzie niepostrzeżenie dotrzeć na miejsca zbiórek.Decyzja gen. Komorowskiego został opublikowana z datą pierwszego sierpnia w „Biuletynie Informacyjnym” w drugim dniu powstania.

Rr, wpolityce.pl

Komentarze (5):

Apateista2020.07.31 13:25
…”Godzinę wybuchu powstania o 17.00 Chruściel uzasadniał tym, że w tych godzinach na ulicach żołnierzom podziemia łatwiej będzie niepostrzeżenie dotrzeć na miejsca zbiórek”… Nie chcę być źle zrozumiałym. Szanuję bohaterstwo Powstańców ale mam duże wątpliwości co do ich przywódców. Ustalenie godziny wybuchu powstania na 17 to jawna kpina z logiki. Dlaczego powstanie nie wybuchło, np. o 3 rano w niedziele. Chyba Powstańcom byłoby jeszcze łatwiej się przemieszczać, szczególnie że Niemcy po upojnym sobotnim wieczorze jeszcze długo by trzeźwieli. Można było przecież ogłosić Powstanie Warszawskie nie 1 sierpnia a 31 lipca o godzinie 5:45. Czterdzieści pięć minut po zakończeniu godziny policyjnej. Na co dowództwo AK czekało aż 36 godzin? Mieli przecież wolną decyzję co do rozpoczęcia powstania. Takich wątpliwości jest cała masa. Powinno się wreszcie powiedzieć o Powstaniu całą prawdę, bez zbędnego rozdmuchiwania patriotycznych narcyzmów. Niezależnie od bohaterstwa walczących Powstańców było jednym z większych polskich błędów IIWŚ. (Moim skromnym zdaniem).
ladychapel2020.07.31 10:02
29 lipca 1944 roku Związek Patriotów Polskich poprzez propagandowe sowieckie Radio Moskwa wezwał mieszkańców Warszawy do rozpoczęcia powstania przeciwko Niemcom. Był to element cynicznej gry Stalina, która miała ułatwić komunizację Polski - pointeresujcie sie historia
Zagadka2020.07.31 11:47
No właśnie.
Zagadka2020.07.31 9:58
Nadal się zastanawiam, czy powstanie było zasadne.
Polak2020.07.31 12:00
Nie ma żadnych wątpliwości - nie było. Pod koniec lipca nawet najwięksi optymiści widzieli bezcelowość i brak znaczenia akcji Burza.