Żydzi w powstaniu listopadowym - zdjęcie
29.11.20, 15:15Fot. Avinoam Faltin Pikiwiki Israel via Wikipedia, CC BY 2.5

Żydzi w powstaniu listopadowym

20

Dagmara Mańka - Forum Żydów Polskich

Po stworzeniu w 1815 roku Królestwa Kongresowego - quasi polskiego tworu, podlegającego całkowicie Rosji - z ponad 4 mln jego mieszkańców 385 000 stanowili Żydzi.

Ta ogromna rzesza ludzi pozbawiona była całkowicie praw obywatelskich i obarczana coraz to rozliczniejszymi obciążeniami. Jednym z ciosów przelewających szalę był pobór rekrutów, nakazany przez cara Mikołaja I w 1827 roku. W takiej sytuacji, mimo zaskoczenia, jakim był dla Żydów wybuch antycarskiego powstania, postanowili wziąć w nim czynny udział - zwłaszcza środowiska postępowe.

"Gdy Bóg, który czuwa nad Polską, uwieńczy pomyślnym skutkiem szlachetne Polaków usiłowania w odzyskaniu wolności, jeśli zwycięski biały orzeł roztoczy opiekuńcze skrzydła nad Polską, wtenczas Was czekają uśmiechające się nadzieje, wtenczas szlachetny narów polski, ceniąc Wasze poświęcenie się, z braterskim uściskiem Was powita i zrobi uczestnikiem praw i swobód". W ten sposób Józef Berkowicz, syn powstańca kościuszkowskiego, Berka Joselewicza, namawiał pobratymców do wstępowania do armii powstańczej.

Do Rządu Narodowego już w grudniu 1930 r trafiły prośby warszawskich Żydów o uczestnictwo w tworzeniu Gwardii Narodowej.

Jak twierdzą historycy, wszyscy "postępowcy" i gros biedoty przyłączył się do powstania przeciw Moskwie. Jedynie ortodoksi nie dali się przekonać - a to za sprawą wandalizmu i rabunków, mających miejsce na ul. Franciszkańskiej tuż po wybuchu Powstania.

Niestety, dyktator Chłopicki niechętny był udziałowi Żydów w zrywie niepodległościowymi. Polecił im udział raczej w zabezpieczaniu miast i składanie danin. Również w środowisku żydowskim byli przeciwnicy tworzenia osobnego pułku o charakterze narodowym, skłaniając się raczej ku wstępowaniu w szeregi istniejących oddziałów. W końcu Chłopicki zezwolił na wstępowanie "dystyngowanym" Żydom do wojska, obiecując wszystkim ochotnikom prawa obywatelskie.

Natomiast Sztab Główny wystąpił przeciwko noszącym brody - i dopiero po upadku dyktatury Chłopickiego uznano za słuszny argument, iż "golenie bród - ani życzliwości dla kraju, ani waleczności nie dodaje" i zezwolono religijnym wstępować w szeregi Gwardii Miejskiej, w obrębie której stworzono Gwardię Miejską Starozakonnych. Jej organizacja została zakończona w VIII 1831 roku; w sumie znalazło się w jej szeregach 1098 osób. Umundurowanie i wyposażenie gwardzistom zapewnił Dozór Bożniczy i poszczególni obywatele.

W sumie szacuje się, że w obu gwardiach - Narodowej i Miejskiej - znalazło się nawet do 1/6 ogółu warszawskiej ludności żydowskiej.

Powstanie na prowincji nie wywołało tak dużego odzewu jak w stolicy, w dużej mierze ze względu na to, iż Żydzi, mieszkający w gettach, nie mieli praktycznie kontaktów z ludnością polską. Co nie znaczy, że nie było go wcale - dowody ofiarności Żydów znajdujemy w Lublinie, Krakowie, Samborcu i wielu pomniejszych miejscowościach. Poza czynną służbą wojskową Żydzi stanowili ważką część wywiadu, łożyli na cele powstania zarówno gotówkę, jak i uzbrojenie i aprowizację.

Znakomicie wpisał się w karty historii bohaterski udział żydowskich żołnierzy w najważniejszych bitwach insurekcji - pod Stoczkiem, Wawrem, Ostrołęką, podczas szturmu na Warszawę 6 i 7 IX 1931 roku.

Niestety, ofiarność i przelana krew nie wpłynęła znacząco na zmianę położenia Żydów ani na stosunek Rządu do nich. Mimo kilkukrotnego podejmowania kwestii żydowskiej, sejm ograniczył się do nałożenia podatku rekrutacyjnego, ubliżającego dotychczasowej ofiarności Żydów polskich, zaś Rząd Narodowy, za sprawą konsekwentnych starań Joachima Lelewela, zniósł ten "Tagzettl" oraz cenzurę druków hebrajskich i zadecydował o finansowanie Szkoły Rabinów kosztem rządowym.

Dagmara Mańka - Forum Żydów Polskich

Komentarze (20):

?!2020.11.30 7:38
"Znakomicie wpisał się w karty historii bohaterski udział żydowskich żołnierzy w najważniejszych bitwach insurekcji - pod Stoczkiem, Wawrem, Ostrołęką, podczas szturmu na Warszawę 6 i 7 IX 1931 roku."
czekista2020.11.29 21:52
Nie wierze. Oni przylaczyli sie do powstania po drugiej stronie frontu.
I can see clearly now ...2020.11.29 20:33
Jest już dobrze po południu, a dziaderski schizofrenik ciągle nie zażył przepisanych mu przez lekarza medykamentów.
verizanus2020.11.29 20:20
Komu ten portal jest poświęcony?? Albo przez kogo w imię kogo?? ;)
żydzi oddajcie majatki powstańców2020.11.29 19:44
po upadku powstania majątki polskich powstańców skonfiskowanych przez cara zostały przekazane żydom, żądam od żydów zwrotu tych majątków i zapłatę za dzierżawę przez 190 lat z odsetkami, zdaję sobie sprawę, że jest to antysemityzm ale mi to wisi
...2020.11.29 19:00
Zmieńcie datę w artykule nie 6 i 7 września 1931r a 6 i 7 września 1831 roku był szturm na Warszawę.
ceramik2020.11.29 18:06
A więc w Królestwie, co dziesiąty, to był żyd. A teraz ta proporcja jest 2x większa, bo kokopoko ma 20 %.
Elektor2020.11.29 19:16
We władzach szacuję że 80% to żydy. Kaczyński na bank żyd. Morawiecki? Ktoś wątpi? Umieją grać pod Polaczków obrazkami z kościołów.
basetla2020.11.29 16:51
Ten " twór całkowicie podporządkowany Rosji" miał większą niż my teraz w stosunku do UE i Usraela autonomię i najbardziej postępowa konstytucję w Europie..Komuś bardzo zależało na tym, by to zniszczyć.
Marian2020.11.29 16:34
To prożydowska propaganda. W 1920 też wystąpili do WP, ale gdy bolszewicy zbliżali do Warszawy, internowano ich. Nie bezzasadnie. Żydzi cywile, zostali objęci ścisłym nadzorem policji.
Ryzykowałbyś dla nich swoje życie i rodziny?2020.11.29 16:11
Włosi pozamykali Żydów w ghettach, oznakowali ich, z Hiszpanii bezceremonialnie ich wypeirrdolono. W Holy Roman Empire (co dzisiaj nazwamy Niemcy) Żyd był zamknięty w ghettach, potem pojawił Martin Luther i było jeszcze gorzej. W Najjaśniejszej Żyda zamknął Żyd-rabin w ghettach w obawie, że się zrobi katolikiem. Kozactwo zrobiło im pierwszy holocaust, Ruscy tłukli Żyda jak tylko to było możliwe, pogrom za pogromem, pozamykali ich, przywiązali do miejsca. A Niemcy, w koncówce ich sproszkowali przy wydatnej pomocy całej Europy oraz z republik Kraju Rad. Tylko frajer Polak narażał się siebie i rodzinę. I co z tego wynika? Moskal yebał Żyda wte i wewte i Żyd stanął obok Moskala, ba, nawet przed nim i robił masakrę znaną jako bolszewizm. A po wojnie, Żyd wyszantażował od Niemca i reszty świata SETKI miliardów $$, DM, etc. i jest wielkim przyjacielm Niemiec i Putinolando. Wniosek, chcesz żeby cię Żyd szanował? Ba! A nawet kochał? Morduj go na sto sposobów, tłucz go i maltretuj w przeciwnym razie będziesz miał co dzisiaj Polska ma - niewdzięcznego parcha!
oficer LWP2020.11.29 17:14
o żydach "Cmentarz w Pradze" Umberto Eco
Skrzypek na dachu2020.11.29 16:09
Polska i Izrael powinni teraz zyc w zgodzie i wzajemnym szacunku . Pan Jezus to Zbawiciel i najprawdziwszym Mesjaszem .
Anonim2020.11.29 16:22
Izrael od czasów powstania rządowej agendy HEART stał się liderem procederu roszczeniowego. Jak wyobrażasz sobie zgodę? A może ta zgoda warta jest 350 mld$?
Prawda2020.11.29 16:28
Polska powinna mieć ==Słuzby Specjalne jak ma Izrael MOSAD --gdzie piluje Zdrajców Izraela ==
Polak2020.11.29 16:35
Poznaliśmy ten ich szacunek jak zły szeląg! Antypolskie plugastwa wygłaszane także przez liderów tego państwa, żądania haraczy, zachowanie ich wycieczek etc etc
katolicka kretynizacja polski 🇵🇱2020.11.29 15:53
Czy watykan zniósł już klątwe jaką rzucił na powstańców, papież w tamtym czasie?
Mirek2020.11.29 15:37
Żydzi absolutnie nie garnęli się do powstania ....żadnego powstania . A jeżeli zdarzały się takie przypadki to był raczej margines . Żydzi dali się poznać głównie jako zdrajcy Polski . Tak było w 1920 roku i tak było w 1939 roku . Dlatego naród polski nie ma Żydom nic do zawdzięczenia .
Bullshit!2020.11.29 15:29
Natychmiast w doopy włazili zaborcom!
imię twoje2020.11.29 15:27
żydzi spokojnie mogli się wykupić od służby u cara tak jak i w wojsku powstańców (korzystali z tego i było im to dużo łatwiej zrobić niż polskiemu chłopu), żydzi stanowili główne źródło informacji o planach i działalności powstańców, żydzi szpiegowali i donosili Rosjanom o działaniach powstańców