TK blokuje furtkę dla „małżeństw” jednopłciowych. Niezgodne z Konstytucją

Sprawa dotyczy rozporządzenia ministra cyfryzacji z 22 maja 2026 roku, które miało wejść w życie 23 sierpnia. W nowych formularzach dotychczasowe osobne oznaczenia „mężczyzna” i „kobieta” zastąpiono w obu rubrykach zapisem „mężczyzna/kobieta”. Zmiana miała umożliwić wpisanie jako małżonków dwóch kobiet albo dwóch mężczyzn.

Ministerstwo Cyfryzacji przedstawiało rozporządzenie jako wykonanie orzeczeń sądów administracyjnych i odpowiedź na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

– Każda para jednopłciowa, która zawarła związek małżeński za granicą, będzie mogła dokonać transkrypcji tego dokumentu w Polsce, w dowolnym urzędzie stanu cywilnego. To historyczny dzień dla Polski – mówił wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

Spór o konstytucyjną definicję małżeństwa

Postępowanie przed Trybunałem zostało zainicjowane przez grupę posłów PiS. Wnioskodawcy zakwestionowali przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego w zakresie, w jakim miałyby pozwalać kierownikowi USC na przeniesienie do polskiego rejestru związku, który nie jest małżeństwem rozumianym jako związek kobiety i mężczyzny. Powołali się między innymi na art. 18 konstytucji.

Przepis ten stanowi, że „małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej”.

Orzeczenie TK pozostaje w napięciu z wcześniejszym wyrokiem TSUE. Trybunał w Luksemburgu uznał, że państwo członkowskie powinno zapewnić skuteczną procedurę uznania małżeństwa jednopłciowego legalnie zawartego w innym kraju UE, jeżeli jest to potrzebne do korzystania ze swobody przemieszczania się i prawa do życia rodzinnego. Jednocześnie TSUE zaznaczył, że nie oznacza to obowiązku umożliwienia zawierania takich małżeństw w prawie krajowym.

Rząd koalicji 13 grudnia próbował wykonać unijne orzeczenie poprzez zmianę wzorów dokumentów, bez nowelizowania ustawy definiującej zasady rejestracji stanu cywilnego. Krytycy tego rozwiązania argumentowali, że tak daleko idącej zmiany nie można wprowadzać rozporządzeniem, czyli aktem prawnym niższego rzędu.