Św. Tomasz z Akwinu: Co robić z heretykami? - zdjęcie
28.01.21, 09:30Fot. via Wikipedia, CC 0

Św. Tomasz z Akwinu: Co robić z heretykami?

24

Heretyków trzeba upominać: wymaga tego łagodność, miłosierdzie i troska o błądzących. Jednak gdy heretyk zapamiętale trwa w błędzie, tolerancja musi mieć kres.

Kościołowi zagraża dziś wiele herezji i błędów - stale zwraca na to uwagę wielu prominentnych i świętych kardynałów oraz biskupów. Warto przy tej okazji sięgnąć do myśli św. Tomasza z Akwinu, który wyjaśniał, jak należy postępować z odstępcami od wiary katolickiej. Zwróćmy przy tym uwagę nie tyle na konkretne kary, które proponuje Tomasz, ale na pewną zasadniczą drogę, którą Kościół, a zatem wszyscy wierni, powinni podążać w walce z błędami: drogę łagodności i miłosierdzia, ale i surowości oraz gorącej troski o zbawienie wszystkich katolików.

Czy heretyków należy tolerować?

Zdaje się, że tak, bo:

1. Powiada Apostoł: „Sługa Boży… winien być uprzejmy, z łagodnością strofujący tych, co prawdzie się sprzeciwiają, w nadziei, że kiedyś da im Bóg pokutę do poznania prawdy… i wyrwą się z sideł diabła”. Otóż jeśli nie będzie się tolerowało heretyków, ale śmiercią karało, odbierze się im możność pokuty, co, zdaje się, jest sprzeczne z nakazem Apostoła.

2. Trzeba tolerować to, co uchodzi za konieczne dla Kościoła. Otóż herezje uchodzą za konieczne dla Kościoła. Mówi bowiem Apostoł: „Muszą być… herezje, aby się okazało, którzy spośród was są wypróbowani”. A więc należy tolerować heretyków.

3. Polecił Pan sługom swoim, aby pozwolili kąkolowi róść aż do pory żniwa, a chodzi tu, jak to mówi glossa, o koniec świata. Otóż według mniemania świętych, kąkol ten oznacza heretyków. Przeto trzeba tolerować heretyków.

Wbrew temu czytamy u Apostoła: „Heretyka, po pierwszym i drugim upomnieniu unikaj, wiedząc, że jest przewrotny”.

Odpowiedź: Na heretyków trzeba patrzeć z dwóch stron: pierwsze, ze strony ich samych; drugie, ze strony Kościoła.

Ze strony heretyków popełniają oni grzech, którym zasłużyli sobie nie tylko na to, by zostali karą klątwy wyłączeni z Kościoła, lecz także usunięci ze świata karą śmierci. O wiele bowiem cięższą zbrodnią jest psuć wiarę, która daje życie dla duszy, niż fałszować pieniądze, które służą życiu doczesnemu. Skoro więc świeccy władcy z miejsca sprawiedliwie karzą fałszerzy pieniędzy i innych złoczyńców karą śmierci, tym bardziej heretyków można z miejsca, skoro tylko udowodni się im winę herezji, nie tylko ukarać klątwą, ale także sprawiedliwie uśmiercić.

Ze strony zaś Kościoła jest miłosierdzie troszczące się o nawrócenie błądzących; stosownie do nauki Apostoła, nie potępia ich od razu, lecz dopiero: „Po pierwszym i drugim upomnieniu”; po tym zaś, skoro heretyk nadal trwa w uporze, straciwszy nadzieję w jego nawrócenie, mając na uwadze zbawienie innych Kościół karą klątwy wyklucza go z swojego łona i następnie zostawia go sądownictwu świeckiemu, by przezeń był usunięty ze świata karą śmierci. Mówi przecież Hieronim: „Trzeba odciąć zgangrenowane członki i usunąć z trzody parszywą owcę, aby cały dom nie spłonął, nie popsuła się cała masa, nie zaraziło się całe ciało, nie zginęła cała trzoda. Ariusz w Aleksandrii był tylko iskrą; a że nie stłumiono jej zawczasu, jej ogień cały świat spustoszył”.

Ad 1. Łagodność ta wymaga, by heretyka raz i drugi upomnieć; skoro jednak odmawia nawrócenia, trzeba go uważać za przewrotnego; jasne to z przytoczonych słów Apostoła.

Ad 2. Korzyść wypływająca z herezji nie jest przez heretyków zamierzona, a jest nią, według Apostoła, wypróbowanie stałości wiernych, oraz, co podaje Augustyn: „Abyśmy otrząsnąwszy się z lenistwa, zabrali się skrzętnie do badania Pisma św.”. W zamierzeniu zaś swoim mają psuć wiarę, co przecież jest największą szkodą. I dlatego należy więcej brać pod uwagę to, co wprost mają w swoich zamiarach, co też usprawiedliwia ich wykluczenie, niż to, czego nie zamierzali, a co dawałoby podstawę do ich tolerowania.

Ad 3. „Co innego klątwa, a co innego doszczętne wytępienie”. Jak twierdzi Apostoł, wyklina się heretyka, by: „Duch jego był uratowany na dzień Pana”. Nie jest też sprzeczne z zakazem pańskim tępienie doszczętne heretyków karą śmierci; zakaz ten przecież dotyczy tego wypadku, gdy nie można wyrwać kąkolu bez wyrwania pszenicy; mówiliśmy o tym wyżej, gdy wykładaliśmy ogólnie o niewierzących. 

Św. Tomasz z Akwinu (Suma teologiczna II-II, Q. XI i Q. XII, Zagadnienie XI, Artykuł III)

Komentarze (24):

Co św.Tomasz z Akwinu2021.01.28 20:13
pisał o uporczywych bezrobotnych?
Protestant2021.01.28 13:55
"Papież Innocenty III ogłosił w 1209 roku krucjatę przeciwko katarom.(...) 21 lipca 1209 10-tysięczna armia krzyżowców podeszła pod niewielkie miasteczko Béziers nad rzeką Orb, zamieszkane zarówno przez katolików, jak i katarów oraz Żydów.(...) W kościele wyrżnięto w pień 7000 ludzi, w tym mężczyzn, kobiety i dzieci, a nawet odprawiających mszę kapłanów. Podobnie było w kościele Saint-Nazaire i w miejskiej synagodze. Na ulicach miasta zabito dalsze kilka tysięcy. Ludzi mordowano w domach, które po obrabowaniu podpalano.(...) Z rzezią miasta wiąże się anegdotyczna wymiana zdań pomiędzy krzyżowcami a opatem Arnaud, którą opisał ok. 60 lat po rzezi mnich Caesarius of Heisterbach. Zapytany, jak krzyżowcy mają odróżniać katarów od chrześcijan, Arnaud miał odpowiedzieć: „Zabijcie wszystkich! Bóg rozpozna swoich”"
Ashtar072021.01.28 15:08
Wiem ze teraz jest w modzie kopanie KK nawet przez protestantów - lepiej jest widzieć drzazgę w oku bliźniego niż belkę w swoim . Przypomnę tylko wojnę trzydziestoletnia w Europie czy nawet wojny husycki - o najazdzie szweckim na Polskę nawet nie warto wspominać
Protestant2021.01.28 16:23
W kwestii wojen przyczyny religijne zazwyczaj przemieszane są z politycznymi. Manipulacja z obu stron. Ktoś pod hasłami religijnymi realizuje cele polityczne, a innym razem cele religijnych przywódców są przesłonięte rzekomą polityką. Ja jednak mam na myśli życie prostych, ubogich ludzi, których marzeniem było żyć pobożnie według zasad Biblii. Tacy ludzie, zainteresowani pełnieniem Bożej woli (tak jak ją rozumieli i ją odczytywali) byli zawsze po stronie ofiar, a nigdy po stronie ciemiężców. I nie mam absolutnie zamiaru "kopania Kk" - lecz obronę prawdy o moich współbraciach w wierze w Chrystusa z wieków poprzednich. To zwycięzcy piszą historię, a zwyciężeni, zabici, nie mogą się bronić. Owszem, oskarża się katarów, albigensów, waldensów o herezje - ale to tak, jakby opinie o ofiarach NKWD przyjmować na podstawie protokołów zeznań przeprowadzanych przez tę instytucję. Wszyscy rzekomo spiskowali przeciwko Związkowi Radzieckiemu i byli zachodnimi szpiegami. Kiedy w następstwie reformacji pojawiły się wojny religijne, ofiary oraz okrucieństwo było po obu stronach. Ale proszę wskazać katolickiego duchownego, który ucierpiał wtedy za to, że dokonywał tłumaczenia Pisma św. Takich nie było. Katolik Erazm z Rotterdamu cieszył się szacunkiem reformatorów za udostępniony drukiem grecki tekst Nowego Testamentu. A z drugiej strony Piotr Waldo, John Wickliffe, Jan Hus, William Tyndale - to tylko niektóre nazwiska tych, których ścigano za przekładanie Pisma na swoje języki. Tyndele'a "miłosiernie" uduszono przed spaleniem na stosie, Wickliffa po latach wykopano z grobu, spalono jego kości i wrzucono do rzeki, aby zmazać jego imię. A to wszystko dlatego, że kochali Boże słowo bardziej, niż własne życie. I nie chodzi o to, by "kopać Kk", ale o to, by przypomnieć prawdę, gdy ich oprawców (chociażby tylko moralnych oprawców) czyni się katolickimi świętymi, "doktorami Kościoła", pisze się im laurki pochwalne.
berejczyk2021.01.28 18:01
William Tyndale - dobrze, że o nim wspomniałeś. To właśnie on na przekór wszystkiemu nie użył w swoim tłumaczeniu Pisma św słowa KOŚCIÓŁ, tylko zgodnie z prawdą KONGREGACJA, zgromadzenie. No ale Ty jesteś "tylko" protestant, i dalej tkwisz w tym fałszywym chrześcijańskim kulcie.
Protestant2021.01.28 21:12
Zwykle protestanci używają tu słowa ZBÓR, co w uszach katolików stanowi dodatkowe utrudnienie językowe. Nie razi ich np. słowo SOBÓR, a przecież źródłosłów jest ten sam. Ale przecież słowo KOŚCIÓŁ jest słowem, którego np. "protestanckie" przekłady Pisma (np. Biblia Warszawska) używają wtedy, tekst nie ma na myśli lokalnego ZBORU, ale właśnie KOŚCIÓŁ - OBLUBIENICĘ i CIAŁO Chrystusa (np. Ef 1,22; 5,32). W języku polskim zarówno ZBÓR jak i KOŚCIÓŁ są rzeczownikami rodzaju męskiego, podczas gdy grecka EKKLESIA jest rodzaju żeńskiego . W takiej sytuacji, gdy biblijni autorzy metaforycznie piszą o pani (np. 2 J. 1) albo o siostrze (2 J. 13) - wtedy na pewno słowo KONGREGACJA byłoby lepsze, bo przynajmniej oddaje poprawnie rodzaj gramatyczny.
Grr2021.01.28 20:28
Szkoda, że nie rozumiesz podstawowej zasady, że wg. dzisiejszej mentalności nie można osądzać ludzi żyjących w dawnych wiekach. Jeśli to pojmiesz to łatwiej dojdziesz do tego, że np. w Sredniowieczu kara śmierci lub torturowanie lub obcinanie kończyn (co jeszcze do niedawna funkcjonowało w protestanckiej Szwecji) było powszechnym sposobem stosowania prawa. Tak robili feudałowie, tak robiy władze świeckie - po prostu taka była mentalność. Dziś Kościół Katolicki broni życia nienarodzonych (pro-life) a wy protestanci dopuszczacie zabijanie nienarodzonych (pro choice) - kto zatem jest jest zabójcą?
Protestant2021.01.28 21:18
Tomasz z Akwinu nie odnosi się do zwyczajów swojej epoki, ale na podstawie Biblii buduje teologiczne uzasadnienia na eksterminację heretyków. Nie odnoszę się do tego z pozycji współczesnej mentalności, ale z perspektywy Chrystusowego nauczania w Nowym Testamencie.
heathcliff2021.01.28 15:47
Powtarzasz legendy.
Protestant2021.01.28 16:37
Rzekomą "legendą" jest "anegdotyczna" rozmowa krzyżowców z Arnaudem. Ale to informacja przytoczona przez stronę "katolicką", która wtedy jakoś tam tłumaczyła fakt wyrżnięcia w pień wszystkich, katarów, katolików i żydów, mężczyzn, kobiet i dzieci. Wszystkich. Nie jest natomiast legendą ani sam fakt masakry, ani papieska inicjatywa skierowania tam krucjaty. Jak w każdej, krzyżowcy mieli papieski przywilej odpustu od kar za grzechy popełnione podczas krucjaty.
Protestant2021.01.28 13:45
"Nie jest też sprzeczne z zakazem pańskim tępienie doszczętne heretyków karą śmierci; zakaz ten przecież dotyczy tego wypadku, gdy nie można wyrwać kąkolu bez wyrwania pszenicy;..." Czym średniowieczny rzymski katolicyzm różnił się od współczesnego państwa islamskiego? W obu przypadkach śmiercią karano odmowę porzucenia wyznawanej wiary. Dlaczego więc tylko tych drugich mamy nazywać terrorystami, natomiast teoretykowi terroru (Tomaszowi z Akwinu) oraz praktykowi terroru (Dominikowi Guzmanowi) miałby przysługiwać tytuł "święty"?
kaganek oświaty2021.01.28 13:15
„Heretyka, po pierwszym i drugim upomnieniu unikaj, wiedząc, że jest przewrotny” Unikaj go jak ognia, omijaj szerokim łukiem, a gdy mówi - zatykaj uszy, bo jeszcze zainfekuje cię swoimi herezjami i pasterz utraci kolejną owieczkę... :)
Grr2021.01.28 20:04
św.Tomasz jest dla Ciebie za trudny - nie czytaj go.
kaganek oświaty2021.01.29 13:13
Nie czytam ksiąg religii, która sugeruje, że wszyscy, nawet niemowlaki, które jeszcze nikogo nie zabiły, nie okradły i nie oszukały mają grzech, bo tysiące lat temu jakaś kobieta zerwała jabłko... Teraz czytam "Pismo nieświęte, czyli Przygody Boga i małego Jezuska" autor - Cavanna. Wszystkim serdecznie polecam :)
Dyrektor Father2021.01.28 12:18
Jak to co robić z heretykami ! Najlepiej siekierami rozłupać łby ,cały majątek zarekwirować i przekazać na rzecz rozgłośni toruńskiej. Alleluja i do przodu
Grr2021.01.28 20:10
Ciekawe gdzie nauczyłeś sie takich metod? Czy z historii wojen szwedzkich jak oni to robili w Polsce? Czy może pomysł rozłupania łba wziąłeś z protestanckich (Anglia, Holandia, Dania, Szwecja etc.) zasad dopuszczania aborcji?
Wacław2021.01.29 7:06
Nie przyjacielu,nie Szwedzi a Polacy na Kremlu w czasie Dymitriady i wojny,która była jej następstwem.Dobrym przykładem mogą być działania arcykatolickiego króla i jego przedstawicieli w Meksyku i Peru.
PracaWsieci.2021.01.28 11:48
Zarabiaj 20 000zł miesięcznie nie wychodząc z domu! Cześć :) Od ponad roku inwestuje w kryptowaluty na platformie http://pracawsieci.online Jak wiadomo cena bitcoina szybko rośnie 1btc kosztuje 60 000zł na ten moment i jest to najlepsza opcja na zarabianie w internecie. Na start nie wymagało to ode mnie żadnej wiedzy, wszystkiego się nauczyłam tam od specjalisty który doradzał mi co i jak robić. Aktualnie zarabiam około 10 000zł miesięcznie przy inwestycji tylko 250euro. Wystarczy wejsć na stronę http://pracawsieci.online wypełnić szybki formularz kontaktowy. Po chwili skontaktuje się z Tobą konsultant, który wprowadzi Cię krok po kroku, oraz dostaniesz dostęp do poradników zrobiony przez ekspertów.!
Musisz być dobrym człowiekiem...2021.01.28 13:21
...skoro bezinteresownie informujesz ludzi nt metody zarobienia 20 tysi miesiecznie... Przywróciłeś mi wiarę w ludzi... Info dla kretynów: to był sarkazm ! :o)
Po 11 ...2021.01.28 9:34
"Skoro więc świeccy władcy z miejsca sprawiedliwie karzą fałszerzy pieniędzy i innych złoczyńców karą śmierci, tym bardziej heretyków można z miejsca, skoro tylko udowodni się im winę herezji, nie tylko ukarać klątwą, ale także sprawiedliwie uśmiercić." Ups ... powiało straszeniem :)
AAAtomek2021.01.28 9:35
Współczesnym polskim katolikom marzy się mordowanie "niewiernych/apostatów/heretyków/odstępców/innych" ????
Grr2021.01.28 20:15
Katolicy są za życiem (pro-life). Natomiast wy mordujecie bez opamiętania. Np.dziesiątki milionów zamordowanych dzieci nienarodzonych...
kaka2021.01.28 10:39
Poniewaz zyjecieciagle jeszcze nie zniszczonym chrzescijanskim swiecie to bawicie sie w wyglupianie i przewrotnosc---gdyby jednak ta cywilizacja runela---TO PRZERAZICVIE SIE WASZYMI MARZENIAMI----KONSEKWENCJA TO KANIBALIZM-SZATANIZM I WSZELKIEJ MASI GWALTY I NIEPRAWOSC--tak jak czlowiek uzywajacy tlenu w kazdej chwili bawi sie chwilowo wstrzymujac powietrze--GDYBY JEDNAK ZAMKNAC GO W KOMORZE PROZNI-OD RAZU ZORJENTUJE SIE Z KAD MU NOGI WYRASTAJA-ZE JEST GUPI JAK BUT.
Grr2021.01.28 20:19
Nie czytaj św.Tomasza - jest dla ciebie za trudny....