06.08.18, 12:10

Archiwum Eissa odzyskane. To ważna chwila dla prawdy historycznej o Polakach ratujących Żydów

Po blisko 75 latach i ponad rocznych negocjacjach, Polska odzyskała tzw. Archiwum Eissa. To jeden z największych zbiorów dokumentujących działania ratunkowe polskiej dyplomacji na rzecz zagrożonych Zagładą Żydów. O pozyskaniu archiwum poinformowały Polskie Radio Ambasada RP w Bernie, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. O sprawie infoirmuje ,,Polskie Radio''.


Archiwum Chaima Eissa dokumentuje akcję ratunkową prowadzoną w okresie II wojny światowej z Berna przez ówczesnego polskiego ambasadora Aleksandra Ładosia i jego dyplomatów oraz współpracujące z nimi organizacje żydowskie. Zarówno Chaim Eiss, urodzony w Ustrzykach zuryski kupiec, jak i polscy dyplomaci wraz z działaczem syjonistycznym Abrahamem Silberscheinem są określani mianem Grupy Berneńskiej. W wyniku ich działań wystawiono tysiące uzyskanych nielegalnie paszportów Ameryki Łacińskiej, ratując życie co najmniej wielu setkom osób.

Jak podkreślił wicepremier i minister kultury prof. Piotr Gliński, obowiązkiem osoby na jego stanowisku jest dbanie o tę część polskiego dziedzictwa, która jest związana z wielowiekową obecnością społeczności żydowskiej w Polsce. Polityk podkreślił, że odzyskanie Archiwum Eissa było powinnością jego resortu. Jak zaznaczył, dokumentacja to "niepodważalny dowód na to, że Polacy, państwo polskie, jego przedstawiciele, systemowo i instytucjonalnie byli zaangażowani w ratowanie Żydów podczas II wojny światowej". - Działalność ówczesnych polskich dyplomatów w Szwajcarii, na nowo odkryta i udokumentowana, może być inspiracją dla historyków, ale także dla pisarzy, dla filmowców, dla twórców kultury - dodał wicepremier, dziękując polskiemu ambasadorowi w Szwajcarii za wysiłki na rzecz przybliżenia historii polskich dyplomatów ratujących przez Zagładą.

Jak powiedział dr Piotr M. A. Cywiński, dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau, zbiór obejmuje osiem paszportów Paragwaju sfabrykowanych przez polskich dyplomatów dla ratowania Żydów, a także unikalne i nigdy nie użyte zdjęcia osób ubiegających się o takie paszporty.

W skład archiwum wchodzi także oryginalna lista z kilkoma tysiącami nazwisk Żydów z gett, którzy w ten sposób próbowali się ratować z Zagłady oraz szereg dokumentów, w tym korespondencję między polskimi dyplomatami i organizacjami żydowskimi. W pozyskanych materiałach jest również imienna lista dzieci z warszawskich sierocińców. "Dokumenty te stanowią bardzo ważny zbiór, ukazujący z jednej strony ówczesny dramat polskich rodzin żydowskich, a z drugiej strony podejmowane próby wydostania jak największej liczby osób z zamykającego się nad nimi piekielnego kręgu Zagłady" - zaznaczył dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Dokumenty w Muzeum Auschwitz-Birkenau zostaną poddane konserwacji i dogłębnie przeanalizowane przez archiwistów i historyków.

mod/Polskie Radio