"Ugrupowanie nieprzyjaciela jest bardzo silne na północy [kierunek na Warszawę], zupełnie słabe w centrum, niezbyt silne na południu [...] Ugrupowania własne, mające na celu przyjęcie nieprzyjaciela napierającego na Warszawę oraz przeprowadzenie kontrofensywy od południa na skrzydła i tyły operujących pod Warszawą sił nieprzyjacielskich, jest na ogół ukończone. Następnie Naczelny Wódz podał: Obejmuję bezpośrednie kierownictwo nad kontrofensywą. Potem wydając wytyczne do działań poszczególnych oddziałów stwierdził, że atak ma się zacząć 16 sierpnia o świcie. Ja będę znajdował się 16 sierpnia na skrzyżowaniu szos Dęblin-Kock i Warszawa-Lublin [...] Zwracam uwagę na bezwzględną konieczność przeprowadzenia całej operacji w nakazanych rozmiarach. Wzgląd na zmęczenie ludzi i na straty nie może tutaj odgrywać roli [...] Wszystkie wojska zrozumieć muszą, że bitwa ta rozstrzyga losy wojny i kraju i że dać może pożądane rezultaty tylko przy najwyższym wysiłku sił i woli każdego poszczególnego żołnierza i oficera"-tak brzmiał rozkaz operacyjny wydany 15 sierpnia przez marszałka Józefa Piłsudskiego do bitwy warszawskiej dla oddziałów Frontu Środkowego.

Wódz wydał ten rozkaz z tymczasowej Kwatery Głównej, czyli Państwowego Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Piłsudski przybył tam 13 sierpnia 1920, a w budynku do dziś znajduje się stół, przy którym pracował.

Plan Bitwy Warszawskiej opracowano w nocy z 5 na 6 sierpnia w Belwederze. Gdy rozpoczęła się ofensywa znad Wieprza, Naczelny Wódz odwiedzał kolejne odcinki frontu. Dokonywał inspekcji oraz zagrzewał żołnierzy do walki. Jeszcze wieczorem 15 sierpnia Piłsudski podawał do chrztu syna państwa Minkiewiczów, Józia. A następnego dnia...

"Pomimo naszych próśb, by się nie narażał, [Józef] Piłsudski szedł pieszo w pierwszych szeregach piechoty. Na zmianę z adiutantem niosłem małą walizeczkę z orderami, którymi po boju natychmiast dekorował za osiągnięcia bohaterstwo i odwagę oficerów i szeregowych."- tak opisał zaangażowanie Józefa Piłsudskiego w ofensywę pułkownik Faury.

Na pamiątkę pobytu Piłsudskiego w Puławach i wydania rozkazu ofensywy znad Wieprza, w 1930 r. odsłonięto w miejscowości pamiątkową tablicę. 6 lat później pobrano spod niej ziemię i w ozdobnej urnie przewieziono pod kopiec J. Piłsudskiego do Krakowa. W 1940 Hans Frank nakazał zdemontowanie tablicy. Przechowywana przez lata w Instytucie, powróciła na swoje miejsce dopiero w 1992 r.

JJ/źródło: piłsudski.org