Organizacja to grupa ludzi działających w konkretnym celu. By poznać jakąś organizację, trzeba poznać ludzi ją tworzących. Kamieniem milowym dla poznania „Solidarności” może być więc wydana właśnie przy współpracy z IPN Encyklopedia "Solidarności". Tom pierwszy tego dzieła zawiera ponad 1100 haseł dotyczących ludzi związanych z NSZZ „S”. Jak informują autorzy, w sumie pięciotomowa publikacja będzie zawierała 5 tysięcy biogramów, 2,5 tysiąca haseł tematycznych oraz ponad 1000 fotografii.

Encyklopedia to bez wątpienia najpełniejsze źródło wiedzy o ludziach „Solidarności”, jakie obecnie istnieje na rynku. Jak piszą autorzy, dzieło „ma na celu możliwie wszechstronne przedstawienie ludzi, struktur organizacyjnych, wydawnictw oraz wydarzeń towarzyszących genezie i działalności tego wielkiego ruchu społecznego, aż do chwili załamania się dyktatury komunistycznej w 1989 roku”. Do rąk czytelników trafiła papierowa wersja materiałów zebranych na stronie www.encyklopedia-solidarnosci.pl

Encyklopedia „Solidarności” to dzieło nietypowe. Jego autorzy to zarówno historycy Instytutu Pamięci Narodowej, jak również pełnomocnicy, którzy opracowywali hasła rzeczowe i osobowe, współpracowali z autorami haseł, wstępnie weryfikowali ich treść, albo sami je tworzyli. Pełnomocnicy odpowiedzialni byli za konkretne regiony kraju. Współpraca przy tworzeniu Encyklopedii była dla nich działalnością społeczną. Wśród nich byli zarówno historycy, jak i pasjonaci historii, którzy postanowili włączyć się w to dzieło z zamiłowania.

Dzięki ogromnej pracy historyków zawodowych i amatorów udało się przygotować unikatową publikację. Czytelnicy mogą dzięki niej poznać historię zarówno działaczy „Solidarności” z pierwszych szeregów, o których głośno we współczesnej Polsce, jak również związkowców, o których w przestrzeni publicznej się zapomina. Encyklopedia jak mało która książka pokazuje ogrom „Solidarności”. Przedstawia tysiące „zwykłych” działaczy, bez których „S” nie przeżyłaby nawet jednego dnia. Praca ta może być swoistym podziękowaniem dla „bezimiennych” działaczy antykomunistycznego podziemia PRL.

Encyklopedia „Solidarności” przekazuje również szeroką wiedzę o działalności wydawniczej podziemia niepodległościowego. Autorzy przypominają tytuły, które w dzisiejszym świecie coraz mniej już mówią. To jednak często z ich publikacji i działalności związkowcy czerpali siłę do walki z komunistyczną władzą.

Zobaczyć dekadę „Solidarności”

Bardzo dobrym uzupełnieniem Encyklopedii "Solidarności" zdaje się być album „Solidarność”, sierpień 1980 – sierpień 1989. Zebrano w nim ponad 250 zdjęć Erazma Ciołka. Pokazują one działalność „Solidarności” od strajków w Stoczni Gdańskiej w 1980 roku do wyborów parlamentarnych w 1989 roku.

We wstępie Łukasz Kamiński, dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN, przypomina, jak wielką rolę odegrał w Polsce NSZZ „Solidarność”. Zaznacza, że w komunistycznej Polsce ruch stał się wrogiem władz PRL-u. - Ostatecznie jednak „Solidarność” zwyciężyła, a system komunistyczny załamał się nie tylko w Polsce, ale także w innych państwach bloku sowieckiego – pisze Kamiński.

Jak zaznacza szef BEP IPN, Erazm Ciołek należy do najznakomitszych kronikarzy epoki. Towarzyszył on związkowcom w czasie wielkiego strajku w Stoczni Gdańskiej, działał w dramatycznych chwilach stanu wojennego aż po Okrągły Stół i utworzenie rządu Tadeusza Mazowieckiego. Całe spektrum zdarzeń z tamtego okresu możemy poznać dzięki wyborowi zdjęć wydanych przez IPN.

Album pozwoli przenieść się czytelnikom w lata 80., „posmakować” opozycyjnej działalności. Zdjęcia Ciołka oddają w sposób bardzo plastyczny działalność antykomunistyczną. Dzięki albumowi można poznać oficjalne wydarzenia z historii „Solidarności”, takie jak podpisanie Porozumień Sierpniowych, czy uroczyste odsłonięcie pomnika księdza Ignacego Skorupki w Ossowie. Jednak wielkim atutem opublikowanego albumu są znacznie mniej znane spotkania towarzysko-związkowe, odbywające się w prywatnych mieszkaniach, jak np. spotkanie w mieszkaniu Jacka Kuronia czy u państwa Romaszewskich oraz zdjęcia pokazujące np. kulisy posiedzenia Komitetu Obywatelskiego w kwietniu 1989 roku.

Dzięki albumowi czytelnicy mogą poznać najważniejsze wydarzenia z działalności „Solidarności” i zobaczyć ludzi walczących z władzami PRL. Jak pisze Zbigniew Romaszewski, Erazm Ciołek był jednym z ludzi „S”. - Był z nami i dokumentował wielki zryw narodowy. Dokumentował międzyludzką solidarność, determinację i wiarę w zwycięstwo dobra nad złem – pisze w słowie końcowym zamieszczonym w albumie. I rzeczywiście, dzięki zdjęciom Erazma Ciołka czytelnicy mogą poznać życie „Solidarności” niejako od środka. Dzięki albumowi młodzi ludzie mogą zobaczyć, a starsi przypomnieć sobie, jak wyglądała walka z komuną w czasach PRL.

Historia do szkół

Opisane książki to bardzo ciekawa propozycja dla każdego, kto chce poznać dzieje „Solidarności”. Mogą być również przydatną pomocą dla nauczycieli historii w szkołach. Właśnie do nich Instytut Pamięci Narodowej skierował swoją nową ofertę edukacyjną, która pozwoli na urozmaicenie lekcji historii.

IPN wraz z Centrum Edukacji Obywatelskiej oraz Muzeum Powstania Warszawskiego kolejny raz prowadzi program „Opowiem ci o wolnej Polsce”. W ramach niego IPN zachęca uczniów do szukania świadków najważniejszych wydarzeń w dziejach historii Polski w latach 1939-1989 oraz do nagrywania i upowszechniania ich relacji o tym okresie. Najciekawsze materiały są publikowane przez IPN. Na osoby zainteresowane poznawaniem historii najnowszej czeka również projekt „Kamienie pamięci”. Jego autorzy zachęcają uczniów do poznawania i opracowywania historii uczestników strajków z sierpnia 1980 roku. Każdy, kto chce wziąć udział w projekcie, musi znaleźć uczestnika wydarzeń sierpnia'80, zebrać informacje oraz „ślady pamięci” o tej osobie. Wszystkie prace zostaną opublikowane na portalu IPN i utworzą wirtualną mapę pamięci.

Jednym z najważniejszym celów IPN jest upowszechnianie historii Polski. W ramach niej Instytut przygotował również ofertę lekcji dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Specjalnie przeszkoleni nauczyciele wykorzystują w nich materiały przygotowane przez IPN na płytach DVD. Szkoły mogą zamówić sobie lekcję na jeden z zaproponowanych tematów, dotyczących lat 1939-1989. Zainteresowani nauczyciele muszą zgłosić się do regionalnego koordynatora projektu. Inną ofertę lekcyjną przygotował oddział archiwalny IPN. Zainteresowane szkoły mogą zamówić lekcję w archiwum Instytutu. Zajęcia takie składają się z dwóch części – w pierwszej uczniowie poznają zasady działania archiwum i sposoby postępowania z materiałami, w drugiej – dokonuje się analizy wybranych materiałów IPN.

Instytut przygotował również dla uczniów wiele konkursów. W ramach jednego z nich dzieci mają przygotować prezentację osoby, którą uważają za swój autorytet. Musi to być osoba żyjąca w Polsce w latach 1939-1989. Każdy z uczestników musi udowodnić, że bohater jego opowieści wykazał się optymizmem, siłą, odwagą w trudnych czasach oraz, że opowiedział się w życiu po stronie wartości, takich jak uczciwość, prawda, sprawiedliwość i wolność. Więcej o konkursach IPN można przeczytać na stronie www.ipn.gov.pl/konkursy.

Instytut Pamięci Narodowej wspomaga szkolnictwo również swoją bieżącą pracą. Do wykorzystania przez szkoły jest ponad 200 wystaw przygotowanych przez IPN. Instytut na bieżąco wydaje publikacje multimedialne, pomocne przy prowadzeniu lekcji historii, tworzy portale internetowe popularyzujące najnowsze dzieje Polski oraz organizuje uroczystości związane z kolejnymi rocznicami ważnych wydarzeń w historii kraju.

żar/na podst. mat. IPN

/

Podobał Ci się artykuł? Wesprzyj Frondę »