Jezus w islamie, czyli ciekawa tradycja suficka

Ortodoksyjna  eschatologia  muzułmańska  przewidujedla Jezusa kluczową rolę pod koniec dziejów. Wówczasto pojawi  się Antychryst  (Ad-Dadżdżał), który udawał będzie mesjasza,  ale pokonany zostanie właśnie przezChrystusa.

Jezus w tradycji sufickiej

Ernst Weisskopf

Pismo Poświęcone Fronda nr 27-28

Od   samego   początku   islam   traktowany   był   przez   chrześcijan  jako   herezja.Świadczą  o  tym  chociażby  mowy  św.  Jana  Damasceńskiego,  który  wychowy­wał  się  w  środowisku  muzułmańskim  i  służył  nawet  na  dworze  kalifów  ab-basydzkich  w  Damaszku.   Z  czasem jednak  mahometanizm,  na  skutek  swegobujnego  i  trwałego  rozwoju,  urósł  w  oczach  chrześcijan  do  rangi  wielkiej  re­ligii   monoteistycznej.W  świętej  księdze  muzułmanów  -  Koranie  -  pojawiają  się  postaci  znanetakże  z  Biblii  -  Adam,  Abraham,  Noe,  Józef,  Mojżesz,  Dawid,  Salomon.  Po­jawia  się  także  Jezus   syn  Maryi(ha  Ibn  Marjam).Nie  jest  on  traktowanyw  islamie  jako  Syn  Boży  i  Druga  Osoba  Trójcy  Świętej,   ale  ja­ko jeden  z  największych  proroków,  ostatni  przed  Mahome­tem  wysłannik   Boga. 

Jego   rola,   według   muzułmanów,polegała  nie  na  tym,  że  przyniósł  nowe  prawo,   lecz  natym,   że  pokazał  ludziom  duchową  drogę(tanka).Koran  podkreśla,  że  narodziny Jezusa  odbyły  się  w  spo­sób  nadprzyrodzony  z  dziewicy  Maryi   i  „ducha  Bożego"(ruh   Allah)-   co   ciekawe,    w   tym   punkcie   islam   jestbliższy   ortodoksji   katolickiej   niż   niektóre   nurtyprotestantyzmu   (Sura  4:   „Zaiste   mesjasz  Jezus,syn  Maryi,  jest  wysłannikiem  Boga,   a  także  sło­wo,  które  wypowiedział  do  Maryi  oraz  duchJego";  Sura 21:  „I  w  nią,  która była  czysta,tchnęliśmy  naszego  ducha,  czyniąc ją  i jejsyna    znakiem    dla    światów").    Koranużywa  też  na  określenie Jezusa  słowa  „mesjasz"(masih),a  w  Surze5  opisuje  dokonane  przez  Niego  cuda.Islam  głosi  absolutną  transcendencję  Boga. 

„Allah  jest  niedostęp­ny",  mówi  muzułmańskie  wyznanie  wiary.  Między  Bogiem  a  czło­wiekiem   nie  może   zaistnieć   komunia,   możliwe  jest   tylko  posłu­szeństwo.  Wydawać  by  się  mogło,   że  w  tak  pojmowanej   religii  niema  miejsca  na  mistykę,  a jednak  istnieje  w  islamie  nurt,  który  zakła­da  osiągnięcie  bardziej  osobistego  zbliżenia  do  Boga.  Jest  nim  sufizm.Na  niektórych  etapach  sufickiej  ścieżki  inicjacyjnej,  prowadzącej  do  dosko­nalszego  poznania  Boga,  osoba  Chrystusa  odgrywa  ważną  rolę.Mistrzowie  suficcy  wierzą,  że Jezus  osiągnął  pełnięczłowieczeństwa  -  stan  ludzkiej  doskonałości,  po­przez  zjednoczenie  z  Bóstwem. 

Traktują  Chrystu­sa  wręcz  jako   teofanię   Bożych   atrybutów  Stwo­rzyciela  i  Wskrzesiciela.  Podkreślają,  że  jego  dro­ga  była  drogą  samowy-rzeczenia  i  ofiary  oraz  za­lecają   swoim   uczniom   naśladowa­nie  Go  w  ascezie,  unikaniu  ceremonii  i  zrywaniuprzywiązań   do   dóbr   doczesnych.

   Jezus   osiągnął doskonały  stan  duchowego  ubóstwa, kiedy mógł  powiedzieć:  „nie mam  nic  prócz  Boga".Ortodoksyjna  eschatologia  muzułmańska  prze­widuje  dla Jezusa  kluczową  rolę  pod  koniec  dzie­jów.   Wówczas   to  pojawi   się  Antychryst(Ad-Dad-żdżal),który  udawał   będzie   mesjasza,   ale  poko­nany  zostanie  właśnie  przez  Chrystusa.  Według  tradycji  nastąpi  to  gdzieś  na  pograniczu  palestyńsko-syryjskim,być  może   w  pobliżu   Meggido   -  miejscowości   znanej   równieżpod  nazwą  Armagedon.Chrześcijan,   którzy   szukają   w   innych   religiach„ziaren  prawdy"   uderzy  pewna  zbieżność  eschato­logicznych  oczekiwań  trzech  wielkich   religii  monoteistycz­nych,  odwołujących  się  do  dziedzictwa  Abrahama.  Wyznaw­cy  Chrystusa   czekają  na  Jego  ponowne   przyjście,   Żydzi   naobiecanego  Mesjasza,  zaś  muzułmanie  na Jezusa.   Być  możebędzie  tak,  że  gdy  rzeczywiście  dokona  się  Paruzja,  wówczas  nastąpi  nie  tyl­ko  nawrócenie  Żydów  -  co  zapowiadał  św.  Paweł  w  Liście  do  Rzymian  -  leczrównież  nawrócenie  muzułmanów. 

Powyższy  tekst  oraz  poniższa  antologia  powstały  napodstawie książki Javada Nurbakhsha „Jesus in the  Ey-es  of the  Sufis",  Khaniqahi-Nimatullahi  Publications,London  1983. 

Jezus  i  Antychryst

Teraz,  odkrywszy  prawdę   o Jezusie   i  Antychry­ście   i   powiedziawszy   o  cechujących   ich  podo­bieństwach   i   różnicach,   należy   zauważyć,   żepodobieństwa   są  powierzchowne,   a   różnice   -fundamentalne.  Patrząc  na  to,  co  zewnętrzne,widzimy,  że  obydwu   nazywają  mesjaszami,  obydwaj  posiada­ją  osły,   obydwaj   żyją  i  obydwaj  wskrzeszają  martwych.Ale Jezusa  nazywają  mesjaszem jako  wysłańca  niebios,  gdyż  pielgrzymuje  onw  niebiosach.  Antychryst  zaś   nazywany  jest  mesjaszem,   ponieważ  przemierzaziemię,  ze  wschodu  na  zachód. Jezusa  wydały  niebiosa,  Antychrysta  -  ziemia. 

Jezus  obdarzony jest  duchowym  wzrokiem  i  to,  co  widzi  swoim  duchem,przekazuje  innym:  duchowy  wzrok  zawdzięcza  wypowiedzianym  w  dzieciń­stwie  słowom:  „Zaiste  ja  -  poddany  Bogu";  a  przekaz  owej  duchowej  wi­zji   odbywa   się   w  jego   przypadku   za   pośrednic­twem  właściwości  uzdrawiania  „ślepych  i  trędo­watych",    podczas    gdy   Antychryst    pozostajeślepy  i  oślepia  innych,  gdyż przedstawia  Praw­dę jako  kłamstwo  i  kłamstwo jako  Prawdę.Jezus,   wskrzeszając   w   cudowny   sposób   martwych,   stwarzapodatną   glebę   dla   wiary,   podczas   kiedy  Antychryst   wskrzeszamartwych,  żeby  zademonstrować  swoją  władzę  i  skłonić  czło­wieka  do  apostazji.Pojawienie   się  na  ziemi  Antychrysta  stanowi   ugruntowa­nie  na  niej  ucisku  i  zepsucia,  zaś   z  zejściem  Jezusa  z  niebiosnadchodzi  królestwo  równości   i  sprawiedliwości.Wiedzcie,   iż  wszystko  w  obszarze  form  jest  odbiciem  ob­szaru  ducha,   i  wszystko,  co  obecne  w  obszarach  formy  i  du­cha,   ma  swoje  odzwierciedlenie  w  człowieku.

Tak  więc  „jezusowość"   w  was  to  wasz  duch,   gdyż  powie­dziane  jest  o Jezusie:  „Tchnęliśmy  Duch  Nasz  w  niego  [w  ło­no   Marii]"(Tachrim,12),    a    o   was   zostało   powiedziane:„Tchnąłem  Ducha  Mego   w  niego   [w  Adama]"(Chidżr,29).  Jezus  wskrzesza  martwych   tak   sa­mo,  jak  duch  ożywia  martwą  błonę.Jezus  miał  matkę,  podczas  gdy jego  ojcem  byłoBoskie  Tchnienie;   dokładnie   w  ten   sam   sposóbduch  (każdego  człowieka)  pochodzi  po  linii  matkiod  żywiołów  natury,   a  po  ojcowskiej   -  od  Tchnie­nia.  Jezus  jest  wywyższony,   i   duch   tak  samo,  Jezus   to   Słowo,i  duch  też,  na co  wskazuje  wyrażenie  „duch  z  rozkazu  Pana mego"(Ezra[Nocne  wniebowstąpienie],   85).  Jezus  jeździł  na  ośle   -  po­dobnie  duch,  który osiodła ciało.Antychryst  przejawia   się   w  was  jako  wasze   rozkazujące   „ja".  

An­tychryst  -  jednooki,  podobnie  i  wasze  „ja",  które  postrzega  wyłącznieto,  co  światowe  i  pozostające  ślepe  na  to,  co  nadprzyrodzone.  Wszystko,  co  Antychryst  ofiarowuje  jako  niebiosa,  naprawdę  okazuje  się  jedynie  gehen­ną,  i  to,  co  on  pokazuje  jako  piekło,  w  rzeczywistości  jest  rajem.  W  do­datkuegoprzedstawia  przyjemności   i   namiętności   zmysłowe  jakorajskie,  chociaż  w  istocie  są  one  piekielne,   a  duchowe  posłuszeń­stwo  i  służbę  - jako  piekielne,  chociaż  w  istocie  są  one  niebiańskie.Antychryst  siedzi  na  ośle,   i  waszeegoposiada  zwierzęce  cechy.Jezus,   mimo  że  przebywał   w   świecie  podobnie  jak  Anty­chryst,   to  po  zakończeniu   swego  pobytu   został   w  tajemniczysposób   wzięty   do   nieba,   podczas   gdy   Antychryst   wtrąconyw  głąb  ziemi.  Wpierw posłany  będzie  Antychryst,  żeby  rozno­sić  rozkład  i  obrzydliwość  po  całej  ziemi  i  otwierać  drogę  ze­psuciu,  uzurpując  sobie  boskość.  Następnie  posłany  zostanie Je­zus,  ogłaszając  swoje  oddanie  Bogu  i jemu  będzie  dana  władza. 

Przyczyniw­szy   się   do   strącenia  Antychrysta,   on  przystąpi   do   ustanowienia  królestwarozkwitu,   sprawiedliwości   i   równości.   Za  jakiś   czas   opuści   on   ten   świat,i  wtedy  będzie  już  bliski  Dzień  Sądu  Ostatecznego.Podobnie   relacje   pomiędzy   duchem   aegowyglądająw   świecie   natury   ludzkiej.   Jednak   duch   wyniesionyjest  na  niebiosa  serca,   podczasgdy  Antychrystegouwię­ziony  zostaje   w  ziemiludzkiej      kondycji.Człowiek   potrze­buje  kilku  lat,   że­by     osiągnąć     po­ziom   pełnego    roz­woju.     Wpierw     Anty­chrystegowydostaje      sięz  zapętleń  dzieciństwa,   dosiada  osłazwierzęcych    cech,    kierując    się    naprzód,    realizujetkwiącą  w  nich  skłonność  do  tego,  aby  nieść  światu  znisz­czenie,  uzurpując  dla  siebie  boskość  w formule:  „Czy nie  widziałeś  tego,  któ­ry  uczynił  swoim  bogiem  namiętność?"(Dżatijach[Pokłony],  23)  i  doprowa­dzając  do  gehenny  chciwości  i  pożądania,  nadając  im  oblicze  rajskich  zdoby­czy,   a  zarazem  rzucając  kalumnie  na  raj  wierności   i  czci  jak  na  coś   z  piekła  rodem. 

On  poniża  tych,  którzy  wierzą  w  godne  uwielbienia,  anielskie  cechy.Robi  to  rękoma  odstępców  od  wiary  -  szatańskich,  godnych  potępienia  wła­ściwości,  pobudzając  śmiercionośne  siły  natury  ludzkiej  do  tego  momentu,aż  nagle  nie  dająca  się  opisać  miłość  nie  zacznie  się  roz­pościerać  z  firmamentu  Jezusowej  duchowości,  porusza­jąc  się  na majestatycznych  skrzydłach  Gabriela Posłuszne­go    Prawu,    zaczynając    lot    w   wyniesionych    niebiosachi  zstępując  w  świat  natury  ludzkiej.