Przywódcy jednoczących się Włoch już od początku lat 60. XIX wieku intensywnie myśleli o zdobyciu kosztem Państwa Kościelnego Rzymu i uczynieniu go stolicą swojego państwa. Powstrzymywał ich jednak przed realizacją tego zamiaru pozostawiony w Wiecznym Mieście dla obrony papieża garnizon francuski.

Gdy jednak po ataku Prus na Francję w 1870 roku garnizon ów został odwołany nad Loarę, w celu obrony ojczyzny, a Francuzi podnieśli klęskę w walce z Prusami pod Sedanem nic już nie powstrzymywało włoskich przywódców przed atakiem na stolicę chrześcijaństwa i Państwa Kościelnego.

20 września 1870 roku włoska armia pod dowództwem generała Raffaele Cadorny po trzygodzinnym ostrzale ostatecznie zdobyła miasto. Rzym i Lacjum włączono do Włoch, których Wieczne Miasto zostało teraz stolicą w miejsce Florencji, a papież Pius IX ogłosił się więźniem Watykanu.

Dopiero po upływie niemal półwiecza po tym wydarzeniu, stosunki pomiędzy Kościołem a państwem włoskim zostały unormowane na mocy traktatów laterańskich.