Peter G. Klein: Koronakryzys a Lewiatan - zdjęcie
31.03.20, 15:45

Peter G. Klein: Koronakryzys a Lewiatan

22

W swoim dziele Kryzys a Lewiatan (1987), Robert Higgs pokazuje, że proces rozrostu rządu w dwudziestym wieku może być w dużej mierze wyjaśniony za pomocą schematów kryzysu i reakcji na kryzys. Kryzysy mogą być rzeczywiste (I oraz II wojna światowa, wielka depresja, stagflacja) lub teoretyczne (nierówności, różnego rodzaju „-izmy”). W każdym z tych przypadków ustanawiane są nowe programy rządowe, agencje oraz zasady, rzekomo jako tymczasowe odpowiedzi na konkretną ewentualność. Ale, jak Higgs przytaczając obszerne historyczne informacje pokazuje, większość z tymczasowych środków zaradczych staje się permanentna — albo wyraźnie, albo w znowelizowanej bazującej na oryginale formie.

Wykazałem to, podsumowując pracę Higgsa we wcześniejszym eseju:

Higgs (1987) zauważył, że rozległa rola państwa podczas okresu Nowego Ładu utrzymała się także, kiedy kryzys minął, tworząc „efekt zapadki”, w którym rządowe agencje rozrastają się, aby wykorzystać określone krótkoterminowe możliwości, ale nie wracają do poprzednich rozmiarów, kiedy okoliczności się zmieniają. Higgs (1987) twierdzi, że zarówno przedstawiciele rządu (regulatorzy, sądy oraz urzędnicy pochodzący z wyboru), jak i prywatni aktorzy (liderzy biznesu, rolnicy oraz związki zawodowe) rozwinęli możliwości ekonomicznego oraz społecznego planowania podczas okresów kryzysu oraz, że ze względu na niepodzielność oraz wysokie koszty transakcyjne, mają tendencję do posiadania nadmiernie rozbudowanej struktury w okresach pomiędzy kryzysami. Aby powiększać zakres kompetencji, podmioty szukały sposobów na utrzymanie tych „tymczasowych” środków zaradczych. Rzeczywiście, wiele agencji z czasów Nowego Ładu było słabo zakamuflowanymi wersjami agencji z czasów I wojny światowej, które pozostawały bezczynne w latach dwudziestych XX wieku — the War Industries Board zostało przekształcone w the National Recovery Administration, the War Finance Corporation zamieniono na the Reconstruction Finance Corporation, the War Labor Board stało się the National Labor Relations Board i tak dalej. W wielu przypadkach statuty agencji Nowego Ładu zostały w większości skopiowane słowo w słowo z ich poprzedników z czasów I wojny światowej. Efekt zapadki Higgsa (1987) głosi, że nadmierny zakres kompetencji organizacji nie musi koniecznie w pełni rozwijać się od momentu jej utworzenia, w formie łagodnego, ciągłego rozrostu organizacji, może natomiast pozostać uśpionym do momentu pojawienia się określonych ekonomicznych, prawnych lub politycznych okoliczności, prowadząc do nagłego, nieregularnego wzrostu rozmiarów lub zakresu kompetencji organizacji.

Jak będzie rósł lewiatan — czy tymczasowo, a następnie na stałe poprzez efekt zapadki — w odpowiedzi na COVID-19? Jest zbyt wcześnie, aby sformułować prognozy, ale możemy wysnuć przypuszczenia oparte na doświadczeniu oraz naszej wiedzy, jak działają rządy.

Po pierwsze, możemy oczekiwać, że rządowe kontrole dotyczące podróżowania oraz zgromadzeń zaostrzą się. Czy to poprzez legislację, rozporządzenie organów wykonawczych albo nakaz sądowy, zasada głosząca, że rządy muszą kontrolować przemieszczanie się oraz zgromadzenia ludzi, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się choroby, została wyraźnie ustanowiona (lub przywrócona). Jak wiemy z pracy Higgsa, dodatkowy zakres kompetencji w tym obszarze nabyty przez Centra Kontroli i Prewencji Chorób (the Centers for Disease Control and Prevention, CDC) oraz inne agencje zostanie prawdopodobnie utrzymany i będzie wykorzystywany na długo po ustąpieniu kryzysu. A dalsza interwencja rządu w sektory biomedyczne oraz zdrowia jest praktycznie pewna.

Po drugie, prawdopodobny długoterminowy efekt ma charakter ideologiczny. Już krąży mem głoszący, że kryzys został wywołany (lub przynajmniej zaostrzony) przez „neoliberalizm” — że dzięki rozpowszechnionej(?) ideologii libertarianizmu agencje zdrowia publicznego zostały „odchudzone” i przez to niezdolne do reakcji:

Oczywiście, my wiemy, że w Stanach Zjednoczonych CDC początkowo powstrzymały prywatne laboratoria przed przeprowadzaniem lub rozwijaniem nowych testów bez zatwierdzenia przez FDA. Bardziej generalnie, publiczne (i prywatne) zdrowie w Stanach Zjednoczonych, jak i w większości krajów, działa w ramach sieci federalnych, stanowych oraz lokalnych przepisów prawnych, subsydiów, restrykcji oraz innego rodzaju regulacji.

Nie jesteśmy w stanie orzec, jak wolnorynkowy system medyczny poradziłby sobie z czymś takim jak koronawirus. Niemniej będziemy słyszeć, że nie ma entuzjastów wolnego rynku podczas pandemii (a także, że, w najlepszym przypadku, ci z nas, którzy wspierają prawa własności, rynki oraz ceny powinni wspierać „państwowy libertarianizm”). Działanie na rzecz rynków będzie musiało być podejmowane, jak ująłby to Mises, z większym rozmachem.

Peter G. Klein


mises.pl/mises.org


tłum. Bartosz Pisarski

wolna licencja Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach

Komentarze (22):

Filmy online2020.03.31 23:37
Oglądaj Hit! Sala samobójców. Hejter 2020 https://filmvod.pl - Największa wyszukiwarka legalnych filmów i seriali online! Setki filmów w jednym miejscu a to wszystko z dożywotnim dostępem za jedyne 20zl . Polecam jak najbardziej!
Katolik2020.03.31 20:43
Lewiatan to polska sieć handlowa, próbująca rozpychać się na rynku zdominowanym przez obce kapitały. Módlmy się za Lewiatana bo jest ważnym pracodawcą i płaci polskie podatki.
legrandbleu2020.04.1 8:08
I bardzo podoba mi się to hasło :) Módlmy się za Lewiatana - to powinno być rozpropagowane w RM i kościołach :))
Randki kamerki pokazy skype!2020.03.31 18:22
Szukam miłego i kulturalnego faceta na sex spotkania lub stały zwiazek. Mam na imię Monia lat 24, wzrost 169cm, wiecej moich nagich fotek i kontakt do mnie tu - www.paniedzis.pl i wyszukaj mnie po niku: KSandi2 napisz do mnie i spotkajmy sie!
Katolicka Kretynizacja Polski2020.03.31 18:15
Właśnie miałem tu wpisać parę wulgaryzmów pod adresem Polski i Kościoła. Nie mogę bez tego żyć. Po prostu muszę bluzgać i kłamać. Jak powiem prawdę, to się fatalnie czuję. Tak mi każe mój pan - szatan, któremu zaprzedałem duszę. A poza tym, nieźle nam tu płacą za te bluźnierstwa i za długie służbowe dyżury na tym forum Frondy. Nienawidzę, gdy PIS idzie od sukcesu do sukcesu i zyskuje poparcie kosztem lewactwa, które potrafi się tylko kompromitować i pleść bzdury. Szlag mnie trafiał, gdy Duda się modlił w Częstochowie do Matki Boskiej. Przecież to Ona pokonała mojego pana, diabła!
grimm2020.03.31 17:23
Polacy powinni zrozumieć, że w obronie swoich wolności, a właściwie przywrócenia wolności i demokracji nie powinni głosować na A.Dudę. Właśnie z tego powodu by PIS nie miał władzy totalnej. By była szansa na odwrócenie reżimu prawnego. Potrzebna będzie osoba, która przypilnuje pod względem prawnym działania rządu Morawieckiego. Oraz powściąganie zapędów jego otoczenia, czy też tych co stoją w drugim rzędzie i trzymają stery. Taką osobą byłby w moim mniemaniu K.Bosak.
zeto2020.04.1 8:43
Trzeba przypomnieć, że ambasador Izraela Ben Cwi stwierdził, że wejście Konfederacji do parlamentu polskiego (!przecież) będzie kłopotem. Kłopotem do czego, jaki wspólny cel mogą mieć z PIS?
ja2020.03.31 17:02
https://stronazdrowia.pl/krew-ozdrowiencow-lekiem-na-koronawirusa-transfuzja-osocza-krwi-bogatego-w-przeciwciala-ratuje-zycie-chorych-z-covid19/ar/c1-14890677
BÓG JEST - JS2020.03.31 16:40
Jeżeli rozwinie się gigantyczny kryzys a hierarchowie nadal będą mówili, że to nie jest kara od Boga, w postaci zabrania Jego Łaski, to po prostu będzie to oszukiwanie nas. Mam nadzieję, że Pan Bóg doświadczy wszystkich kryzysem RÓWNO i hierarchom też będzie brakowało jedzenia, wody, prądu i gazu. Jezus Królem Polski - wtedy nastanie Prawdziwa Wolność. Pozdrawiam
ZIOMAL2020.03.31 16:37
Pojawiła się informacja że Kaczyński chce użyć do organizowania komisji wyborczych wojska i policji. Jeszcze lufy pistoletów przystawcie ludziom do głów. Bandyci.
xxxxx2020.03.31 16:54
tobie wsadzi w de
Karol2020.03.31 16:57
Takich debilow jak ty juz dawno powinno sie odstrzelic !
Katolik2020.03.31 16:18
Aborcja+gender=zagłada homo sapiens
legrandbleu2020.04.1 8:06
To może załatwić dużego rozmiaru klęska naturalna czy inny meteoryt...to równanie nie ma sensu
Katolik2020.04.1 9:24
Ja uważam że ma sens. Jeśli się nie nawrócimy to rzeczywiście będzie klęska. Możemy jednak zdecydować inaczej i docenić dar życia. Wtedy wszystko staje się dobre.
legranbleu2020.04.1 9:48
Aborcja - dlaczego jest składnikiem zagłady homo sapiens ? Nie widzę związku, ludzie w przeważającej większości chcą mieć dzieci -jest pewien problem z zastępowalnością pokoleń, ale z pewnością nie jest to zagłada gatunku ludzkiego. Gender...panuje tu jakieś moim zdaniem katolickie (tylko z tej strony to słyszę) wzmożenie, jakby ktoś założył, że na hasło "gender" nagle wszyscy mężczyźni zapragną zmiany płci :) Pewnie jakiś hierarcha kościelny huknął na ten temat coś straszliwego i dalej już poszło :) Tymczasem jest to: "...zespół zachowań, norm i wartości przypisanych przez kulturę do każdej z płci. Jest to suma cech osobowości, stereotypów i ról płciowych, rozumianych w danym społeczeństwie jako kobiece lub męskie, przyjmowanych przez kobiety i mężczyzn w zakresie danej kultury w drodze socjalizacji, niewynikających bezpośrednio z biologicznych różnic w budowie ciała między płciami, czyli dymorfizmu płciowego. Gender, czyli kulturowy składnik tożsamości płciowej, przekazywany jest poszczególnym jednostkom w sposób performatywny, czyli poprzez uczenie się, odgrywanie i powtarzanie zachowań innych osób tej samej płci. Na płeć społeczną składać się może np. sposób ubierania się, sposób zachowania, oczekiwane funkcje w ramach społeczeństwa, sprawowana władza itp. Gender odróżnia się tym od płci biologicznej, czyli sumy cech fizycznych i zachowań seksualnych wynikających z odmiennych funkcji i ról obu płci w procesie rozmnażania płciowego..." Za Wikipedią Gender ma tyle mocy sprawczej w wywołaniu zagłady rodzaju ludzkiego, co lekarstwo na starość...czy socjologia, czy kulturoznawstwo. Pozdrawiam
ladychapel2020.03.31 16:17
https://rockdaddy.uk/emigrancie-dlaczego-nie-powinienes-isc-na-wybory/
Michał Jan2020.03.31 16:15
Jakby tego wirusa nie było, to był najwyższy czas, żeby go wymyślić.
man.of.Stagira2020.03.31 15:52
Starożytni Rzymianie długi czas nie byli w stanie wyobrazić sobie społeczeństwa w którym chrześcijanie wiedliby p r y m oraz w którym obywatele i ‘nie obywatele’ wierzyli by w naukę j a k i e g o ś Boga którego Synem był j a k i ś Jezus z Nazaretu. Tymczasem, osoby współczesnych jak Stachu, Po 11 NIE BADZ OBOJETNY, Dam, ladychapel, MaxFiend, Św. Agnieszka Katolicka Kretynizacja Maria Błaszczyk etc.etc. NIE SĄ W STANIE przeżyć nawet j e d n e g o dnia nie wypowiadając się na forum fronda.pl O Bogu Ojcu Jezusa z Nazaretu oraz Jego Naśladowcach, Uczniach i Sługach! Oto co osiągnął Swoim Przesłaniem Jezus! w n i o s e k: ZAISTE, CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ, ŻYJE i KIERUJE UMYSŁAMI agnostyków i ateistów K A Ż D E G O . D N I A!
nolens volens2020.03.31 17:01
brawo ,ciekawa i trafna myśl
man.of.Stagira2020.03.31 17:16
@nolens volens Łączę Ukłony
legrandbleu2020.04.1 8:30
Eee tam...raczej staramy się tu kontrować fantastyczne idee, które mogą w sposób niepożądany wpływać na nasze życie...taka niewdzięczna rola, jak rodziców wobec dzieci żyjących jeszcze w świecie, w którym mieszają im się postaci z bajek z rzeczywistością :)