Opinia

Paweł Chmielewski dla Frondy: Została tylko modlitwa. Leon XIV w obliczu braku kapłanów

Paweł Chmielewski 16.11.2026

Pierwsze dni podróży do Ameryki Łacińskiej papież Leon XIV spędził w Urugwaju. To najbardziej zsekularyzowany ze wszystkich krajów latynoskich. Zeświecczenie wpływa na wszystkie obszary życia Kościoła, w tym na brak kapłanów. Sytuacja trochę jak w Polsce, ale papież ma tylko jedną radę.

Modlitwa – to jedyna propozycja, jaką przedstawił Ojciec Święty Urugwajczykom, którzy zmagają się z problemem braku kapłanów, tak jak inne zeświecczone kraje. Od szczytu około roku 2010 w tym kraju ubyło już około 20% księży. Dynamika jest wyraźnie spadająca, zdarzały się w ostatnim czasie lata, kiedy nie pojawili się w ogóle nowi seminarzyści. Nie może to aż tak zaskakiwać: w Urugwaju mieszka w sumie tylko 3,3 mln osób, a regularnie praktykujący katolicy to najwyżej 10 procent z nich. W całym państwie na niedzielną mszę świętą chodzi zatem mniej ludzi, niż wyłącznie na Mazowszu. W Polsce nie jest dużo lepiej. W tym roku święcenia kapłańskie przyjęło niespełna 200 mężczyzn; to prawie czterokrotnie mniej, niż w roku 1992. Wiele seminariów diecezjalnych zostało w ostatnich latach zamkniętych albo połączonych z innymi jednostkami. Chwilowo trend spadkowy zdaje się hamować, ale to prawdopodobnie tylko cisza przed burzą: za chwilę da o sobie znać fatalna demografia i kandydatów do kapłaństwa będzie jeszcze mniej, a co za tym idzie również księży.

Papież Leon XIV mówił o tym problemie w homilii z 6 listopada, którą wygłosił w Montevideo. Dał tylko jedną radę: modlić się o nowych księży. Ojciec Święty nawiązał do słów Pana Jezusa dotyczących prośby do Boga o wyprawienie robotników na żniwo. „Zachęcam moich braci biskupów na całym świecie, aby organizowali w swoich diecezjach dni modlitwy i postu w intencji wzrostu liczby powołań do kapłaństwa i życia konsekrowanego. Niech parafie, rodziny i wspólnoty zakonne zjednoczą się w tym błaganiu” – mówił papież do całego świata.

Z perspektywy progresywnej to bardzo rozczarowujące stanowisko. Reformiści uważają, że kryzys kapłaństwa jest ściśle związany z jego jakoby przestarzałą formą. Na pierwszym planie miałby stać celibat: ich zdaniem bezżenność jest na tyle drugorzędna, że można byłoby ją znieść, otwierając kapłaństwo dla żonatych. Jeden z biskupów Belgii postanowił nawet, że wyświęci żonatych mężczyzn na księży, nie czekając na decyzje Stolicy Apostolskiej. Taki plan ujawnił ordynariusz Antwerpii, Johan Bonny. Według niego, bez wyświęcania żonatych kapłaństwu grozi zaniknięcie i nie ma zatem innego wyjścia. Choć działania Bonny’ego są absolutnie niestandardowe, to jego postawa już nie – niechęć do obowiązkowego celibatu jest normą wśród zachodnich progresistów. Ci sami ludzie krytykują też „maskulinizację” kapłaństwa. Chcieliby wyświęcać kobiety, co najmniej na diakonisy – to miałoby nie tylko zapewnić napływ nowych chętnych, ale też zmienić obraz kapłaństwa, rzekomo na bardziej dostosowany do egalitarnych norm płciowych XXI wieku.

Leon XIV wydaje się ignorować te propozycje. Jego poprzednik papież Franciszek kilkukrotnie sugerował, że celibat mógłby zostać zniesiony, bo nie jest normą dogmatyczną; pod jego nadzorem biskupi otwarcie rozmawiali na ten temat na Synodzie Amazońskim. Franciszek organizował też specjalne spotkania Rady Kardynałów z kobietami, w tym z anglikańską „biskupką”, która opowiadała o swoim doświadczeniu posługi. Papież Prevost nie odciął się od tych wszystkich dyskusji, ale nie wykazuje też żadnej skłonności, by pójść w stronę progresywną. W obliczu braku kapłanów proponuje to, co proponowali już Jan Paweł II albo Benedykt XVI: wytrwałą modlitwę.

Warto zrobić jednak coś jeszcze: postarać się przełamanie „romantycznego” ujęcia kapłaństwa. Także w naszym kraju coraz częściej mówi się o powołaniu do życia kapłańskiego w kategoriach bardzo emocjonalnych, tak, jakby chodziło o słuchanie jakichś wewnętrznych głosów. Tymczasem tradycyjna nauka katolicka wskazuje, że powołanie do kapłaństwa w ścisłym sensie następuje poprzez biskupa, który udziela święceń i włącza neoprezbitera do duchownych swojej diecezji. To, czego potrzeba młodemu mężczyźnie, by wstąpić na drogę życia kapłańskiego, to przede wszystkim odpowiednia dyspozycja – i wola. Nie trzeba czekać na cudowne znaki. Trzeba po prostu posiadać zdecydowane pragnienie i zdolności, by w ten sposób naśladować Zbawiciela. Być może odejście od romantycznego języka pomogłoby choćby w jakiejś mierze odblokować młodych, którzy obawiają się dziś podjąć decyzję o kapłaństwie.

Źródło: Paweł Chmielewski. Autor jest publicystą PCh24.pl

O autorze

Paweł Chmielewski