Temat nie jest nowy i wielokrotnie już była zwracana uwagę zarówno na szczególną pozycję piwa w polskim prawie reklamowym, jak i na coraz bardziej agresywne formy marketingu alkoholu oraz jego bezalkoholowych odpowiedników. Teraz, gdy projekt zmian w ustawie o wychowaniu w trzeźwości ma trafić do Sejmu, spór może wejść w decydującą fazę.
Piwo przestanie być wyjątkiem? Większość Polaków chce zakazu
Według badania IBRiS przeprowadzonego na zlecenie Fundacji Forum Konsumentów 61 proc. Polaków popiera całkowity zakaz reklamy alkoholu w przestrzeni publicznej. Oznaczałoby to likwidację obecnego wyjątku, który przy spełnieniu określonych warunków pozwala na reklamowanie piwa.
Poparcie dla zmian nie ogranicza się przy tym do jednej części sceny politycznej. Za zakazem opowiada się 74 proc. badanych deklarujących poparcie dla Lewicy, 70 proc. wyborców Koalicji Obywatelskiej i 64 proc. zwolenników Prawa i Sprawiedliwości. Większy sceptycyzm widoczny jest wśród sympatyków ugrupowań konfederackich. Szczególnie mocne są odpowiedzi dotyczące wpływu reklamy na młodych ludzi. 72 proc. respondentów uważa, że pokazywanie alkoholu jako elementu odpoczynku czy codziennego życia może zachęcać młodzież do jego spożywania. 69 proc. podobnie ocenia wykorzystywanie w reklamach celebrytów i influencerów.
Już w kwietniu 2025 roku opisywano krytykę ówczesnych propozycji Ministerstwa Zdrowia, które nie obejmowały pełnego zakazu reklamy piwa. Grzegorz Święch ze Związku Zawodowego Pracowników Lecznictwa Psychiatrycznego i Uzależnień mówił wówczas:
„Reklama piwa tworzy wrażenie, że alkohol to zwyczajny napój – atrakcyjny, towarzyski, wręcz bajkowy”.
Ekspert podkreślał, że w piwie znajduje się ta sama substancja psychoaktywna co w innych napojach alkoholowych.
Ostrzeżenia przed reklamą 0 proc., influencerami i promocjami
Obecne wyniki IBRiS wpisują się w serię wcześniejszych publikacji poświęconych sposobom promowania alkoholu. W maju br. opisywane było inne badanie, z którego wynikało, że aż 71 proc. ankietowanych uważa reklamowanie piwa bezalkoholowego za sposób wzmacniania rozpoznawalności marek produkujących alkohol. 69 proc. badanych wskazywało natomiast, że promocje wielopakowe mogą zwiększać spożycie.
W marcu z kolei można było przeczytać, że na temat dyskusji wokół napojów bezalkoholowych sprzedawanych pod tymi samymi markami co tradycyjne piwo. Niektórzy politycy ostrzegali wówczas przed marketingową strategią koncernów wykorzystujących warianty 0 proc. do utrwalania alkoholowych marek w świadomości konsumentów.
Problem nie ogranicza się jednak do przekazu reklamowego. W ubiegłym roku Fronda opisywała raport „Nabici w butelkę”, według którego w 2024 r. do prokuratur skierowano 32 zawiadomienia dotyczące potencjalnie nielegalnych reklam piwa. Żadna z tych spraw nie zakończyła się wówczas aktem oskarżenia ani wyrokiem skazującym.
Z kolei w rozmowie z Frondą Marek Jakubiak, który przez lata był związany z branżą browarniczą, mówił wprost:
„Do tego pełny zakaz reklamy i promocji”.
Jakubiak przekonywał jednocześnie, że polityka państwa nie powinna uderzać przede wszystkim w małe polskie browary, podczas gdy rynek pozostaje zdominowany przez wielkie koncerny.
Nowe badanie pokazuje również, że Polacy nie oczekują całkowitego wyeliminowania informacji o alkoholu. 60 proc. respondentów dopuszcza komunikację dotyczącą produktów alkoholowych na specjalnie wydzielonych stoiskach w miejscach sprzedaży. Sprzeciw koncentruje się więc przede wszystkim na masowej reklamie w przestrzeni publicznej, promocjach zwiększających skalę zakupów oraz przekazach wiążących alkohol z atrakcyjnym stylem życia.
Projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości ma trafić do Sejmu jeszcze we wrześniu. Jeżeli ustawodawca zdecyduje się rzeczywiście zlikwidować specjalne traktowanie piwa, będzie to jedna z największych zmian na polskim rynku reklamy alkoholu od wielu lat.
