Zapewne niewielu z Państwa zdaje sobie sprawę, ale na naszych oczach wymiera zachodniosłowiański naród. Naród bez państwa ani silnych stkuktur, które mogą go uchronić przed zagładą. Są to Serbołużyczanie. Ich mowa jest dla Polaków w zasadzie zrozumiała, a historia równie zawiła. Tysiąc lat temu zostało zniszczone ich jedyne państwo i wydawało się, że zostaną zgermanizowani, jak inne ludy między Łabą a Odrą. Marcin Luter uznawał, że nie warto tłumaczyć Biblii na język ludzi, którymi pogardzał. A mimo to do drugiej wojny światowej Serbołużyczanie stanowili większość w wielu miejscowościach. Czasy nazizmu i komunizmu ciężko dały się we znaki mieszkańcom zza Nysy.

      Istnieją dwa języki łużyckie: dolny i górny. Dolnołużyczanie mieszkają w Brandenburgii w okolicach Chociebuża (Cottbus), a ich mowę zna ledwie kilka tysięcy ludzi, głównie starszych. Dolnołużyczanie są luteranami, a ich mowa przetrwała głównie dzięki życzliwym pastorom, którzy sprzeciwiali się nakazowi używania niemieckiego w kościele. Luteranami są również górnołużyczanie z okolic miasta Wojerecy (Hoyeswerda); w wyniku prowadzonej za czasów NRD gospodarki (znane kopalnie odkrywkowe węgla) niewielu z nich jeszcze mówi w swojej ojczystej mowie. Lokalny dialekt jest zresztą niejako połączeniem obu języków łużyckich.

      Jest tylko jeden region Łużyc, gdzie słowiańskojęzyczni Serbowie wciąż stanowią większość, a ich mowa jest przekazywana nowym pokoleniom. Są to okolice Budziszyna (Bautzen), nazywane Łużycami Katolickimi. Jest to jeden z dwóch miniaturowych regionów tradycyjnie katolickich w dawnym NRD (drugim są okolice Eischfeld w Turyngii). Katolicy przetrwali tu, dzięki obecności klasztoru Marienstern, kolegiaty św. Piotra w Budziszynie i sanktuarium maryjnego w Róžancie (Rosenthalu). Zamieszkują oni na terenach parafii św Piotra w Budziszynie, dalej w Chrósćicy, Njebelčicy, Wotrow, Radwor, Ralbicy, Baćoń i Zdźier (trójkąt Budziszyn - Kamieniec - Wojerecy); należą do dwóch diecezji: Drezdeńsko-Miśnieńskiej i Zgorzeleckiej. Serbołużyczanie mają jednego błogosławionego. Jest nim Alojzy Andricki, zamordowany w 1943 r. w Dachau katolicki ksiądz, z którego są bardzo dumni. Górnołużycki pozostał do dziś mową związaną ze sferą duchową i jest to jedyne miejsce, gdzie jest to język ważny. G. Ch. Kimura stwierdził: "Poza kościołem używanie języka ogranicza się w dużym stopniu do sytuacji gdy osoby dla których łużycki jest językiem ojczystym są „między sobą”. Używanie języka łużyckiego w obecności Niemców wydaje się być czymś niestosownym. W kościele natomiast stosowanie języka łużyckiego jest podstawą, a tym samym nie jest niczym niezwykłym". Czy jednak w wyniku desakralizacji i globalizacji chociaż ci Łużyczanie przetrwają?    

      Istnieją nieliczne programy próbujące ratować słowiańskość tych ziem, ze szkolnym programem "Witaj" na czele. Niestety nie ma żadnego całodobowego programu radiowego, czy telewizyjnego; jest mało stron internetowych i czasopism. Trudno określić, czy nie jest już za późno na podjęcie działań. Jednakże przykład działania Kościoła w okolicach Budziszyna jest ważny; jest to bodaj największa szansa dla tego słowiańskiego narodu. Sądzę, że jako Polacy, Słowianie i Katolicy powinniśmy się zainteresować tą niewielką krainą. Czy w ramach solidarności z Serbami Łużyckimi jesteśmy im w stanie pomóc? Czy instytucje kościelne z Polski mogłyby zainteresować się tym niewielkim skrawkiem ziemi? Sądzę, że tak. W końcu łączy nas wiara i język!

Na zakończenie Ojcze Nasz po łużycku i kilka linków (gdzie można usłyszeć tą mowę):

• Dolnołużycki: 

Wóśce nas, kenž sy na njebju, wuswěśone buź Twójo mě; pśiź k nam Twójo kralejstwo; Twója wóla se stańako na njebju, tak teke na zemi. Wšedny klěb naš daj nam źinsa, a wódaj nam naše winy, ako my wódawamy swójim winikam. A njewjeź nas do spytowanja, ale wumóž nas wót togo złego, Pśeto Twójo jo to kralejstwo a ta móc a ta cesć do nimjernosći. Amen.

• Górnołużycki:

Wótče naš, kiž sy w njebjesach. Swjeć so Twoje mjeno. Přińdź Twoje kralestwo. Stań so Twoja wola, kaž na njebju, tak na zemi. Wšědny chlěb naš daj nam dźens. Wodaj nam naše winy, jako my tež wodawamy swojim winikam. A njewjedź nas do spytowanja, ale wumóž nas wot złeho. Přetož Twoje je kralestwo a móc a sława na wěki. Amen.

• Katolickie czasopismo "Katolski Posoł": http://www.posol.de/
• Strona poświęcona bł. Alojzemu Andrickiemu: http://www.andritzki.de/pol_index.htm
• Stowarzyszenie Polsko-Serbskołużyckie Prolusatia: http://www.prolusatia.pl/
• Media w języku dolnoserbskim RBB: http://www.rbb-online.de/radio/sorbisches_programm/sorbisches_programm.html
• Media w języku górnoserbskim MDR: http://www.mdr.de/serbski-program/index.html