AMDG

Jan Bodakowski

Relacja z promocji książki Cenckiewicza o wojskowych służbach specjalnych PRL

W warszawskiej księgarni Traffic odbyła się, pod patronatem portalu Rebelya, promocja wydanej przez wydawnictwo Zysk książki Sławomira Cenckiewicza „Długie ramie Moskwy”. Na promocji zjawili się bardzo licznie: historycy, dziennikarze, działacze społeczni i wierni czytelnicy autora. Autor z wykształcenia historyk był przez kilka miesięcy przewodniczącym komisji likwidującej Wojskowe Służby Informacyjne.

Zdaniem Sławomira Cenckiewicza wojskowe służby specjalne PRL były w swoich zagranicznych działaniach niekompetentne i nieefektywne, uzależnione od Moskwy i całkowicie zinfiltrowane przez zachodnie agencje wywiadowcze. Na ich temat nie ma opracowań w Polsce, temat wojskowych spec służb jest dla historyków tematem tabu. Niezwykle bogate w informacje o służbach specjalnych PRL są doskonałe książki poświęcone GRU wydawane w Rosji.

Z badań Cenckiewicza nad aktami wojskowych służb specjalnych, brew mitowi wykreowanemu przez WSI, wynika że funkcjonariusze byli niewykształceni i nie znali języków obcych. Służby stworzyli sowieci. Z czasem kontrole nad służbami przekazali Żydom. Pod koniec lat pięćdziesiątych dominującą role w wojskowych służbach specjalnych PRL zaczęli przejmować Polacy. Współpraca funkcjonariuszy z zachodnimi wywiadami była nagminna, agenci obcych służb wywozili hurtowe ilości akt z największymi tajemnicami wywiadu PRL. CIA była lepiej zorientowana co do tego co się dzieje w wywiadzie wojskowym, niż dowództwo tych służb. Sowietom nie przeszkadzała infiltracja zachodnich służb w wywiadzie PRL, ani niekompetencja na odcinku zagranicznym. Dla sowietów najważniejsza była lojalność służb PRL i ich działalność w kraju. Wojskowe służby specjalne niezwykłym profesjonalizmem wykazywały się, w swojej działalności krajowej, infiltrując elity PRL.

WSI swoją gigantyczną agenturę w latach PRL wykorzystały do rozkradania majątku narodowego podczas transformacji. Proces rozkradania był możliwy dzięki dokooptowaniu rabunku działaczy Solidarności (często agentów służb). Jednym z najbardziej zagorzałych obrońców WSI był Bronisław Komorowski (jako jedyny poseł PO głosował przeciw likwidacji WSI). W WSI Komorowski za swojej obecności w MON promował starych funkcjonariuszy z PRL. Współcześnie armia III RP kultywuje sowieckie tradycje LWP. Armią dowodzi kadra wykształcona w PRL.

Zdaniem znanego dziennikarza śledczego Jerzego Jachowicza książka Cenckiewicza ma gigantyczną ilość niezwykle ciekawych informacji. Cenckiewicz jako pierwszy całkowicie opisał wywiad wojskowy PRL. Dla dziennikarza „Długie ramie Moskwy” jest świetnie napisane sensacyjną książką. Niezwykle ciekawe w książce są przypisy opisujące PRLowski i dzisiejszy establishment polityczny.

Jan Bodakowski

Jan Bodakowski

Złota młodzież PRL

Cezary Prasek w swojej książce „Złota młodzież PRL” wydanej przez Wydawnictwo Bellona przybliżył czytelnikom losy artystów kształtujących kulturę popularną PRL i historie popkultury w Polsce po 1956 roku.

W pracy Cezarego Praseka czytelnicy znajdą wiele ciekawych wiadomości o historii subkultur młodzieżowych, zjawiskach kształtujących zainteresowania ówczesnej młodzieży, postaciach takich jak Wojciech Frykowski, Roman Polański, Andrzej Wajda, Krzysztof Komeda, Toeplitz, Sławomir Mrożek, Jerzy Skolimowski, Marek Hłasko, Jerzy Andrzejewski, Agnieszka Osiecka, Leopold Tyrmand, Czesław Niemen, Janusz Głowacki, Jan Himilsbach. Książka pełna jest plotkarskich anegdot o życiu towarzyskim i erotycznym parnasu artystycznego na tle rewolucji obyczajowej lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. W książce poruszone są też tak ważkie tematy jak inwigilacja elit przez SB, kontrola władzy nad kulturą popularną (władza do sławy dopuszczała tylko nielicznych). Czytelnicy „Złotej młodzieży PRL” poznają również ówczesną twórczość muzyczną i filmową, realia pracy artystycznej w PRL i na saksach, życie prywatne twórców. Dzięki wspomnieniowej, osobistej narracji książkę czyta się lekko i szybko.

Jan Bodakowski

Jan Bodakowski
Fotorelacja z antyaborcyjnej demonstracji przed lokalem Krytyki Politycznej 21.09.2011

W lokalu Krytyki Politycznej na Nowym Świecie w Warszawie (gdzie ideowi lewacy prowadzą wyszynk, płacą 1/10 normalnego czynszu) miała miejsce promocja luksusowo wydanej broszury pro aborcyjnej. Na promocji, jak na innych imprezach Krytyki Politycznej, była niewielka grupka osób w wieku przed emerytalnym (wszystkim ubolewającym nad nędzną aktywnością środowisk prawicy polecam wizytę na takim spotkaniu, na tle aktywistów lewicy nawet prawicowcy prezentują się dobrze).


Przed lokalem miała miejsce pikieta przeciwników aborcji. Wsparli ich działacze Obozu Wielkiej Polski, Prawicy Marka Jurka, TFP, poseł PIS Artur Górski i Mariusz Dzierżawski.








Aborterów wspierali działacze Palikota. Dwie osoby bez brody (młodsza z odwróconym pentagramem na szyi) i jedna osoba z brodą (młody kandydat Palikota do sejmu, ukrywający twarz za plakatem - gdy usiłowałem zrobić mu zdjęcie zakomunikował mi „spier.... prawicowy paparaci” - postać którą powinno się nagrywać i wykreować na ikonę lewicy).



Jan Bodakowski

Jan Bodakowski

Topos Romea i Juli w komiksie

Wydany przez Egmont album „Julia & Roem” autorstwa Enki Bilal doskonale wykorzystał topos nieszczęśliwej miłości dwojga młodych ludzi znany z tragedii Williama Shakespeare’a „Romeo i Julia”.

Akcja komiksu rozgrywa się w czasach upadku współczesnej cywilizacji spowodowanym zaburzeniami klimatu. Niedobitki ludzkości żyją w warunkach jakby z Med Maxa zrobionego w Skandynawii. Ekumeniczny kapelan ratuje od niechybnej śmierci na pustyni (wyschniętym morzu Bałtyckim) tytułowego bohatera i jego wiernego przyjaciela. Podróżnicy docierają do niewykończonego hotelu pośrodku pustyni. W hotelu żyje Julia i jej rodzina. Roem i Julia nawiązują romans. Bohaterowie zaczynają nieświadomie odgrywać szekspirowski dramat. Jak w dramacie tak i w ich życiu śmierć zbiera krwawe żniwo.

Atmosferę opowieści doskonale oddają rysunki wykonane pastelami, burę przygnębiające barwy i wszechogarniający mrok.

Jan Bodakowski

Jan Bodakowski

Gnostycki komiks

Wydany przez Egmont siódmy tom serii „Lucyfer” pt „Exodus” jest doskonałym przykładem jak tematykę religijną można upowszechniać za pomocą komiksu (niestety z tej doskonałej formy przekazu korzystają gnostycy nie katolicy).

Ładnie narysowany scenariusz rozgrywa się w współczesności. Dominujący bóg Jahwe znika, pozostawia świat samemu sobie. Doprowadza do walki o sukcesje po nim. Dotychczasową rzeczywistość stara się zachować pan demonów Lucyfer. Upadły anioł razem z zagubionym w nowej sytuacji archaniołem Michałem uniemożliwiają pogańskim bogom przejecie sukcesji po Jahwe. Akcje ubarwia miłość żeńskiego demona do Lucyfera, i lesbijki z Los Angeles do żeńskiego demona.

Jan Bodakowski

Jan Bodakowski

Tytus Kibicem

Wydawnictwo Egmont wznowiło XXXI tom przygód Tytusa, Romka i A'Tomka. „Tytus kibicem”, jest na dzień dzisiejszy, trochę nie trafioną politycznie historią. Henryk Jerzy Chmielewski dał się ostatnio poznać jako sympatyk PIS, PIS walcząc z PO kreuje pozytywny wizerunek kibiców, a wznowiona historia o Tytusie jest krytyczna wobec kibiców. Artysta rozminą się z linią polityczną partii.

W XXXI tomie Tytus został kibicem i mu odbiło. Znajomi wymyślają mu różne terapie polegające na kontaktach z zwierzętami. Historia pełna jest humoru klasycznego dla prac Chmielewskiego. Natężenie antyklerykalnych żarcików pokazuje że stara wiara nie rdzewieje.

Jan Bodakowski

Jan Bodakowski

Asteriks Legionista

Na półki księgarni trafiło najnowsze wydanie niezwykle zabawnego komiksu „Asteriks Legionista” (narysowanego przez Alberta Uderzo według scenariusza Rene Goscinnego, w wydanego przez Egmont).

Dzielni Galowie z ostatniego bastionu eurosceptycyzmu w zjednoczonej Europie postanawiają pomóc pięknej blond Galijce. Jej narzeczony został siłą wcielony do armii euro okupanta. Asteriks i Obeliks wyruszają by walczyć z przymusowym poborem do armii. By uratować rodaka postanawiają wstąpić na ochotnika do rzymskich legionów. Przeszkodą w realizacji ich planu staje się legionowa euro biurokracja. Pobyt w legionach staje się dla poborowych okazją do przezabawnych rozmów z trepami, i dokonania bohaterskich czynów.

Jan Bodakowski

okładka

plansze

Jan Bodakowski

Biblijni Izraelici i ich brak wiary w życie po śmierci

Należące do księży jezuitów wydawnictwo WAM w publikacji Philipa S. Johnstona „Cienie Szeolu. Śmierć i zaświaty w biblijnej tradycji żydowskiej”, przybliżyło wierzenia biblijnych Izraelitów (by nie mylić ich z współczesnymi Żydami) na temat śmierci i zaświatów. Autor w swej pracy wykorzystał liczne cytaty z Tory.

Szeolem biblijni Izraelici nazywali świat zmarłych znajdujący się głęboko pod ziemią. Po śmierci zmarli mieli się w nim znajdować na wieczność w postaci cieni, martwi w wiecznym śnie z przodkami, w ciemności, w wiecznym bezruchu, bezsilności i milczeniu, odosobnieni od Jahwe. Nie przewidywano zmartwychwstania, ani wiecznej nagrody za dobre życie, ani kary za grzechy. Z Szeolu nie było powrotu. Źli i dobrzy wspólnie trafiali do Szeolu. Była to wizja drastycznie odmienna od wizji z nauczania Jezusa. Chrześcijaństwo było więc niezwykłą rewolucją ideową, rewolucją przewidującą wieczną nagrodę dla sprawiedliwych i wieczną karę dla złych. W czasach Jezusa w zmartwychwstanie wierzyli faryzeusze, saduceusze negowali możliwość zmartwychwstania.

Wierzenia biblijnych Izraelitów były zbierzne z wierzeniami okolicznych ludów. Ludy starożytne wierzyły że w niebiosach żyją bogowie, na ziemi ludzie, pod ziemią zmarli i bóstwa podziemi. Autor „Cieniów Szeolu” w swej pracy dokładnie opisał wierzenia ludów starożytnych o śmierci i i zaświatów. Egipcjanie wierzyli w sąd, karę lub nagrodę, ale nie zmartwychwstanie. Wierzenia w Mezopotamii przewidywały istnienie nieprzyjemnej krainy zmarłych. Persowie wyznający zaratusztrianizm wierzyli w sąd, karę lub nagrodę po śmierci. Grecy odrzucali możliwość zmartwychwstania. Kosmologia Izraelitów przewidywała że pod ziemią i Szeolem znajduje się gigantyczny ocean.

Śmierć dla biblijnych Izraelitów była końcem istnienia. Dotykała też innych bogów niż Jahwe. Biblijni Izraelici postrzegali ja jako naturalny koniec życia, ulgę po jego trudach. Personifikowano ja pod postacią Króla Strachów.

Izraelici uznawali że życie jest zawsze lepsze od śmierci. Dawcą życia był Jahwe, był on jednocześnie i twórcą śmierci. Określał czas życia ludzi. W Edenie Adam i Ewa byli śmiertelni. Wypędzono ich z Raju by nie zjedli owocu z drzewa życia i zyskali nieśmiertelność. Śmierć nie była więc karą za grzechy, tylko zjawiskiem naturalnym.

Jahwe czasami zsyłał śmierć jako karę za grzechy. Bóg Izraelitów nakazał karanie śmiercią za: morderstwo, fałszywe świadectwo w sprawie morderstwa, przypadkowe zabójstwo które nie zakończyło się ucieczką mordercy do miasta ucieczki, bluźnierstwo, złamanie szabatu, fałszywe proroctwo, bałwochwalstwo, ofiary z ludzi, czary, porwania, nieposłuszeństwo rodzicom, cudzołóstwo z kobietą zamężna lub zaręczoną, nieczystość przedmałżeńską, gwałt na mężatce, prostytucje (w wykonaniu córki kapłana), kazirodztwo i homoseksualizm. Nigdy nie było kary śmierci za kradzież.

Kontakt z zwłokami czynił Izraelitę nieczystym na 7 dni (na ten czas trzeba było opuścić wspólnotę). Naczynia i jedzenie mające styczność z zwłokami niszczono. W swej książce Philip. Johnston opisuje też okres żałoby i formy pochówku wśród Izraelitów.

Jan Bodakowski

okładka

Jan Bodakowski

Ofiary scjentologi

Wydana przez eSPe książka „Byłem scjentologiem. Prawdziwe historie ludzi, którym udało się opuścić sektę” Alberto Laggia i Maria Pia Gardini za pośrednictwem relacji ofiar sekty przybliża jej destruktywne działania.

Scjentolodzy werbują do swojej sekty osoby z problemami emocjonalnymi, cynicznie wykorzystując ich ból. Zwerbowani poddawani są indoktrynacji która niszczy ich tożsamość. Werbunek ma miejsce pod banderami różnych organizacji (kursów językowych, ośrodków leczenia narkomani). Dopiero podczas indoktrynacji okazuje się że ofiara ma do czynienia z sektą. Ofiary są wyniszczane finansowo poprzez angażowanie ich w kosztowne kursy samodoskonalenia. Sekta wykorzystuje ich darmową prace na rzecz organizacji.

Zaangażowanie w sektę skutkuje rozpadem rodziny i ruiną finansową. Rodzice którzy przyłączyli się do destruktywnej wspólnoty wymuszają by jej członkami zostały też ich dzieci. By utrzymać posłuszeństwo w organizacji scjentolodzy dysponują własną tajną policją. Uciekinierzy z sekty są prześladowani i szkalowani przez scjentologów.

Jan Bodakowski

Jan Bodakowski

Polska Partia Socjalistyczna

Publikacja Instytutu Pamięci Narodowej „Polska Partia Socjalistyczna. Dlaczego się nie udało?” ukazuje jak bardzo zdegenerowała się polska scena polityczna od czasów II RP (przejawem tego jest porzucenie przez współczesnych polityków troski o niepodległość Polski i dobrobyt Polaków). Jedną z liczących się sił na scenie politycznej Polski przed odzyskaniem niepodległości w 1918 i po była Polska Partia Socjalistyczna.

Celem PPS była: niepodległa i socjalistyczna republika, demokracja socjalna, socjalizm. PPS odrzucała dla dobra państwa drogę rewolucyjną Partia negatywnie oceniał rewolucje komunistyczną w ZSRR. PPS korzystał z dorobku Marksa i innych ideologów socjalizmu zachodnioeuropejskiej lewicy. Niepodległościowa tożsamość PPS manifestowała się uznaniu przez PPS że „utrwalenie niepodległości Polski jest jednym z najważniejszych zadań polskiej klasy robotniczej”. W imię niepodległości PPS był partią antykomunistyczną. Zdaniem PPS „kompromis z bolszewikami i komunistami musi oznaczać likwidacje samodzielnego bytu Rzeczpospolitej, a tym samym i ruchu socjalistycznego, natomiast dopuszczalny jest kompromis z ugrupowaniami centrum i prawicy społecznej (…) w sytuacji bezpośredniego zagrożenia dla państwa”. Postawa PPS świadczyła o tym że socjaliści za nierozerwalny uznawali związek niepodległość Polski i interes klasy robotniczej. Polscy socjaliści nie wstydzili się swojego patriotyzmu. Wrogiem dla socjalistów byli komuniści i niemieccy naziści, przeciwnikiem dyktatura sanacji.

Celem PPS było utworzenie polskiej republiki socjalistycznej. PPS uznawał ze kapitalizm: prowadzi do kryzysów, niszczy drobną przedsiębiorczość, kreuje globalne korporacje, transferuje majątek w ręce nielicznych i nie jest efektywny. Zdaniem PPS efektywność gospodarki zapewnić miała państwowa kontrola i ingerencja w gospodarkę, powolna ewolucja ustroju w stronę socjalizmu. PPS definiował socjalizm jako: lepszy ustrój społeczny i gospodarczy, ustrój zapewniający większą kulturę i moralność. Socjalizm miał zapewnić: dobrobyt dla wszystkich, wszechstronne wyzwolenie, całkowitą demokracje, wyzwolić z krzywdy, wyzysku, przemocy i dyskryminacji wobec kobiet, doprowadzić do powszechnej życzliwości, wyzwolić ludzi i ich kreatywność, wyzwolić od zła i cierpień, stworzyć nową lepszą kulturę i cywilizacje. Mesjanistyczne utopie socjalistów były tak duże że uważali oni socjalizm za lepszy niż chrześcijaństwa (które miała być niewystarczające). W republice socjalistycznej miało nastąpić upaństwowienie środków produkcji, zlikwidowanie podziału klasowego, praca miała być przyjemnością a dobrobyt miał być zapewniony wszystkim. Z konkretnymi propozycjami pozwalającymi na realizacje programu PPS miał problem (dla tego ograniczał się do głoszenia utopijnych haseł). Program gospodarczy PPS przewidywał uspołecznienie kopalń, hut i środków produkcji, elektrowni, gazowni, aptek, piekarni, rzeźni, domów mieszkalnych. Upaństwowione miały zostać banki, lasy i wody. Duże gospodarstwa rolne miały zostać wywłaszczone z ziemi (ziemia ta miała zostać przekazana spółdzielniom kooperatywom). Monopol państwa w sprzedaży podstawowych artykułów miał zostać stworzony poprzez przejęcie przez gminy i spółdzielnie sklepów. PPS domagał się 8 godzinnego dnia pracy (46 tygodniowo), wolnych niedziel, płatnych urlopów, zakazu pracy dzieci, ograniczenia pracy nocnej, wprowadzenia przepisów BHP, równej płacy dla mężczyzn i kobiet, wprowadzenia minimalnych płac, państwowych ubezpieczeń (od chorób, wypadków przy pracy, bezrobocia i starości – emerytur), prawa do strajków i tworzenia związków zawodowych, wprowadzenia inspekcji pracy, bezpłatnego pośrednictwa pracy, rad robotniczych zarządzających przedsiębiorstwami, likwidacji ceł i podatków pośrednich nałożonych na surowce, narzędzia i artykuły pierwszej potrzeby.

W ramach walki z kryzysem gospodarczym PPS domagała się: 40 godzinnego tygodnia pracy, wprowadzenia przepisów utrudniających zamykanie przedsiębiorstw i redukcji zatrudnienia, zakazu zwalniania robotników rolnych, odszkodowań dla robotników tracących prace, robot publicznych, wprowadzenia rad robotniczych, pomocy dla bezrobotnych, reformy rolnej, ulg podatkowych i kredytów, ubezpieczania rolnego.

W polityce zagranicznej PPS propagował bliską współprace z Estonią, Litwą, Łotwą, Finlandią i krajami Środkowej Europy. PPS obawiała się sojuszu Niemiec i ZSRR. Na arenie międzynarodowej socjaliści wspierali współprace międzynarodową i ruchy pacyfistyczne.

Na czele PPS stali liczni liderzy. PPS stworzył liczne organizacje pozarządowe realizujące cele społeczne socjalistów: Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego, Organizacje Młodzieżową Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, robotnicze towarzystwa sportowe.

Porażką przedwojennego PPS było to że nie udało się socjalistom przekonać Polaków do socjalizmu. PPS przegrał konfrontacje z sanacyjną dyktaturą. Socjaliści nie zdobyli poparcia na wsi.

PPS była też aktywnym elementem najnowszej historii Polski. Partia wsparła obalenie demokracji i parlamentaryzmu przez Piłsudskiego (szybko jednak rozczarowała się do nowej dyktatury).

W 1939 roku działacze PPS korzystając z doświadczeń z okresu zaborów przygotowywali się do wybuchu wojny. Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego przygotowywał siatkę dywersyjną na terenach które mogły być zajęte przez wroga. Zakonspirowane grupy dywersyjne wyposażono w broń i materiały wybuchowe. Do grup dywersyjnych przyjmowano wywiadowców Straży Granicznej i działaczy partii politycznych (Stronnictwa Narodowego, Stronnictwa Ludowego i PPS). W wojnie obronnej działacze PPS brali udział w obronie Warszawy. PPS pod niemiecką okupacją działał pod kryptonimem WRN (Wolność, Równość, Niepodległość). Socjaliści weszli w skład Armii Krajowej i mieli własne organizacje zbrojne. W trakcie II wojny światowej i po niej PPS działał na emigracji. Wraz z SL, NS, Stronnictwem Pracy i bezpartyjnymi działaczami stworzył na emigracji Radę Narodową RP. Rada Narodowa RP planowała by Polska po II wojnie światowej: była krajem demokratycznym, republiką, miała rozbudowany samorząd terytorialny i inne samorządy, zapewniała wolności polityczne, powszechne i bezpłatne nauczanie, wszelkie prawa lojalnym wobec Polski, jak najściślej była związana z Europą Środkowo (głównie z Czechosłowacją), miała planową gospodarkę kontrolowaną przez samorząd gospodarczy, przesiedliła Niemców do Niemiec, przeprowadziła reformę rolną, uspołeczniła zakłady pracy, unieważniła przepisy okupantów, ukarała kolaborantów, rozliczyła sanacje. Podczas wojny między innymi działacze PPS informowali zachodnich polityków o holocauście, ci jednak ignorowali doniesienia Polaków. W czasie wojny zginęła większość władz PPS (w sumie 700 głównych działaczy partii).

Na przełomie 1943 i 1944 roku komunizujący działacze PPS rozbili struktury partii i stworzyli Robotniczą PPS. Pismo R PPS drukowała PPR (sowiecka agentura udająca partie polityczną). W 1944 sowiecka partia komunistyczna powołała na terenach Polski zajętych przez Armie Czerwoną podporządkowaną sobie PPS. Legalna PPS bardzo szybko się rozrosła, napływ prawdziwych socjalistów do partii niepokoił komunistów. Obawy komunistów były słuszne licząca w 1947 roku 750.000 działaczy PPS krytykowała politykę gospodarczą Hilarego Minca (w tym kontrole cen i upaństwowienie handlu). PPS wbrew komunistom był przeciwny likwidacji prywatnego handlu i wytwórczości uznając że mechanizmy wolnorynkowe lepiej gwarantują zaopatrzenie. PPS bronił spółdzielczości przed upaństwowieniem, przeciwstawiał się biurokracji. Komuniści pacyfikując PPS, przeprowadzili w partii czystki, i zlikwidowali PPS w ramach utworzenia nowej partii PZPR. PZPR mający na celu zapewnienie władzy komunistom, podporządkowanie Polski ZSRR i walkę z światem zachodnim, stała się nadrzędna wobec państwa i administracji. PZPR decydowała o obsadzie wszystkich stanowisk i odrzucała demokracje. W okupowanej przez komunistów Polsce komuniści prześladowali działaczy PPS (podobnie jak wszystkich nie komunistów), oczernili PPS (i wszystko co nie było związane z komunizmem), niszczyli organizacje pozarządowe związane z PPS (podobnie jak wszystkie inne organizacje pozarządowe). Bezpieka infiltrowała i represjonował socjalistów (podobnie jak wszystkich nie komunistów). Ci więźniowie polityczni których komuniści nie wymordowali, po latach opuszczali więzienia wyniszczeni fizycznie i umierali w biedzie.

Ci socjaliści którzy uniknęli powojennego komunistycznego piekła na emigracji w krajach zachodnich dalej działali pod szyldem PPS. Celem emigracyjnej PPS była niepodległa Polska i demokracja społeczna. Socjaliści demokracje społeczną definiowali jako: upaństwowienie (kluczowych gałęzi przemysłu, surowców, środków komunikacji i transportu, wielkich banków), rozwój samorządu (w tym i samorządu robotniczego w zakładach pracy), aktywizacje społeczną, demokracje i wolne wybory, walkę z nacjonalizmem i faszyzmem.

W kraju ruch socjalistyczny usiłował się odrodzić od 1983 roku. Jednym z inicjatorów odrodzenia ruchu socjalistycznego był Piotr Ikonowicz. Ukazywały się socjalistyczne pisma „Robotnik” i „Miś”), działała Grupa Polityczna „Robotnik”. Środowisko to było krytyczne wobec liberalizmu i kapitalizmu, chciało niepodległej Polski. Od 1987 usiłował się odrodzić PPS. Współpracę z odradzającym się PPS odrzucił Jacek Kuroń. W PPS włączali się działacze NSZZ Solidarność, Grup Niepodległościowych Socjalistów KPN, aktywiści Wolność i Pokój. Nowo powstająca PPS spotkała się z represjami ze strony Służby Bezpieczeństwa, PZPR nie chciała dopuścić do powstania niezależnego ruchu socjalistycznego. Odrodzona PPS domagała się: niepodległości, demokracji, reform społecznych, realizacji dziedzictwa Sierpnia 1980 i programu Samorządnej Rzeczpospolitej. Deklaracja polityczna PPS stwierdzała że PPS bliższe jest „społeczne nauczanie kościoła, a przede wszystkim Jana Pawła II, niż marksizm” (co zresztą było kontrowersyjne dla części działaczy). Program PPS był zdecydowanie anty komunistyczny (zdaniem PPS komuniści zbrukali socjalizm, władza PZPR była realizacją kolonializmu ZSRR). W obliczu transformacji ustrojowej PPS domagała się przejęcia „przez załogi pracownicze narzędzi produkcji”, uznawała ze reformy mają posłużyć nomenklaturze PZPR do przejęcia władzy ekonomicznej. PPS chciał zmienić ustrój PRL, odebrać władze PZPR, bronić „grupy społecznie upośledzone”, wyzwalać robotników od politycznego i ekonomicznego ucisku, zlikwidować dotychczasowy wyzysk w pracy. W 1988 roku PPS zdominowali młodzi radykalni działacze. PPS zmienił nazwę na PPS Rewolucja Demokratyczna, zintensyfikował współprace z emigracyjnym PPS i Solidarnością Walczącą. Orężem PPS RD były strajki, demonstracje, pisma, apele do zachodnioeuropejskiej socjaldemokracji. Program Rewolucji Demokratycznej zakładał: wielosektorowość systemu ekonomicznego, szeroką redystrybucje dochodu narodowego, walkę z marginalizacją społeczną, walkę z komunizmem i kapitalizmem, samorządy pracownicze. PPS RD podkreślał że liberalizacja gospodarki służy komunistom do utrzymania realnej władzy. SB zwalczała PPS RD aresztowaniami i grzywnami. PPS RD zbojkotował obrady Okrągłego Stołu, wybory 4 czerwca (manifestacje PPS RD były pacyfikowane przez ZOMO i spotykały się z akcją bezpośrednią działaczy Solidarności) i rząd Mazowieckiego. W 1989 na swoim kongresie PPS RD domagał się socjalistycznej samorządności, likwidacji senatu, stworzenia izby samorządowej z reprezentantów pracowników, zarządu samorządu robotniczego nad przedsiębiorstwami, rozszerzenia kompetencji samorządu lokalnego. W III RP PPS RD rozpoczęła ostry dryf w lewacki ekstremizm, wygasiła kontakty z europejskimi socjaldemokratami i emigracją, rozwinęła kontakty z zachodnioeuropejskimi lewackimi ekstremistami, współpracę z anarchistami i trockistami. Polskie społeczeństwo nie było zainteresowane ofertą polityczną PPS RD. Równolegle z PPS RD powstała PPS założona przez starych działaczy. PPS starych była antykomunistyczna i prozachodnia. Partia była za demokracją, parlamentaryzmem, ochroną socjalną. Liderzy starych wsparli Solidarność w wyborach 4 czerwca, popierali liberalizacje gospodarki. Istniała też trzecia PPS. Wszystkie te trzy partie były ze sobą w konflikcie.

Jan Bodakowski

okładka