reklama
reklama

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji
Rosyjskie zwyczaje i obyczaje, związane z przygotowaniem i przebiegiem świąt Bożego Narodzenia, są w znacznym stopniu podobne lub zbliżone do praktyk polskich, ale jest też sporo różnic. Przede wszystkim wiernych obowiązuje sześciotygodniowy post, surowszy niż w Kościele zachodnim, zwany bożonarodzeniowym (Rożdiestwienskij post), podobny do Wielkiego Postu przed Wielkanocą; poza tym należy pamiętać, że cały cykl świąteczny obchodzony jest na ogół według tzw. starego stylu, czyli zgodnie z kalendarzem juliańskim, a więc o 13 dni później w stosunku do kalendarza gregoriańskiego.

W samą wigilię Bożego Narodzenia (24 grudnia, czyli 6 stycznia według kalendarza juliańskiego), zwaną po rosyjsku soczelnikiem, obowiązuje prawosławnych najostrzejszy post w ciągu tych 6 tygodni. Powstrzymują się wówczas cały dzień od jedzenia. Wieczorem spożywa się kutię, zwaną biedną (postną). Kutia bogata ze specjalnymi dodatkami spożywana jest dopiero w noc noworoczną, czyli z 13 na 14 stycznia i w uroczystość Chrztu Pańskiego (19 stycznia).


Kutię postną przygotowywało się z gotowanych ziaren pszenicy, ale bywają różne jej odmiany. Na przykład w guberni wołogdzkiej robiono ją z grochu i pszenicy zmieszanych z sokiem z ziaren konopnych lub z miodem. Do kutii podawano wzwar, czyli kompot z suszonych owoców i jagód rozgotowanych z miodem lub cukrem. Od samego rana w wigilię gospodynie smażyły bliny (rodzaj naleśników), którymi np. w guberni włodzimierskiej obdarowywano kolędników. Wśród potraw wigilijnych znajdowała się również mąka owsiana i kisiel.



Zwyczaj ubierania choinki znany był w Rosji od dawna, ale w czasach Piotra I zaniknął i powrócił dopiero w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza na dworach szlacheckich. Pod koniec tegoż wieku na nowo rozpowszechnił się w szerszych kręgach społeczeństwa. Rodziny masowo odwiedzały bazary choinkowe. Największy z nich znajdował się na Placu Teatralnym w Moskwie naprzeciwko Teatru Wielkiego. Oprócz choinek nabywano zwykle sbitień, czyli napój miodowy z przyprawami i kołacze. Choinki przystrajano dopiero po nocnej liturgii bożonarodzeniowej (odpowiedniku pasterki) lub według mniej surowych kanonów tuż przed nią. W obu wypadkach do choinki nie wolno było się zbliżać, zwłaszcza dzieciom. Wieszano na niej zabawki, owoce i inne przedmioty.



Po powrocie z liturgii cała rodzina wchodziła do pokoju z choinką, oświetlonego świecami i lampionami. Częstowano się słodyczami, śpiewano kolędy (koladki) a następnie dopuszczano do choinki dzieci, której mogły z niej zdejmować wszystko, co na niej wisiało. Przykład tej tradycji rosyjskiej znajdujemy w scenariuszu baletu Piotra Czajkowskiego „Dziadek do orzechów”(Szcziołkunczik). Pod choinką powinny znajdować się prezenty. W wielodzietnych rodzinach szlacheckich grano w grę przekazywankę. Podarunek, zawinięty w kilka warstw papieru, dzieci przekazywały sobie nawzajem, zdejmując kolejne warstwy aż do chwili, gdy na którejś znalazło się imię dziecka, dla którego prezent był przeznaczony.



W czasie świąt Bożego Narodzenia dla dzieci urządzano zabawy. Rodzice przebierali je w różne kostiumy, czepki, kapelusiki, dżokejskie toczki itp.

Mężczyźni odwiedzali znajomych i bliskich, składając sobie życzenia. Wizyta taka nie powinna trwać dłużej niż piętnaście minut. W tym czasie gościa częstowano i niekiedy obdarowywano się nawzajem prezentami.



Okres Bożego Narodzenia, trwający do uroczystości Chrztu Pańskiego, wykorzystywano do praktykowania dzieł miłosierdzia, zwłaszcza wobec osób, których nie było stać na obchody świąteczne. Bogatsi starali się odwiedzać chorych, ubogich, więźniów, obdarowując ich prezentami i daniami świątecznymi. Motyw tego rodzaju postępowania wynikał z istoty Bożego Narodzenia, określonej przez powiedzenie znane z tradycji ludowej: to sam Pan daje nam Siebie w postaci ludzkiej i dlatego powinna inspirować nas wewnętrzna gotowość do hojności i pomocy potrzebującym.



Święta w domach mieszczańskich i kupieckich różniły się nieco od obchodów w domach szlacheckich. Kupcy i mieszczanie: ubierali choinkę dopiero w pierwszy dzień świąt. Do tego momentu obowiązywał post. W domach stał tzw. stół rybny. U bogatszych gospodarzy podawano bieługę, jesiotra, sandacza, nawagę (ryba dorszowata) a u mniej zasobnych śledzie, leszcze i sumy. W trakcie świątecznych posiłków u tych pierwszych podawano dziczyznę, pieczone prosię i drób. Potrawy świątecznego stołu uobecniały symbolicznie sens świąt. Dania z wieprzowiny, której tusze dowożono do Moskwy a małe zamrożone kawałki rozdawano ubogim, przedstawiały Boga odżywającego w ludziach po długim i wyczerpującym poście.



W domach kupieckich i mieszczańskich post zachowywano bardzo ściśle. Po pojawieniu się pierwszej gwiazdy spożywano kutię postną ze wzwarem, które do tej chwili stawiano na sianku pod ikonami. Po nocnej liturgii Bożego Narodzenia w domu śpiewano tropar o Bożym Narodzeniu. W innych domach śpiewano kolędy, chociaż rdzenni moskwianie nazywali to nie kolędowaniem ale wychwalaniem Pana.



W czasie świąt obdarowywano siebie czym tylko było można, zależnie od możliwości materialnych. Córki carskie na imieniny, Boże Narodzenie czy Wielkanoc otrzymywały po jednej perle, którą nawlekały na przeznaczoną do tego nić. W ten sposób, z chwilą uzyskania pełnoletniości każda z nich miała już własny sznur pereł i brylantów.


W XIX wieku pojawiła się tradycja przesyłania sobie pocztówek świątecznych. Według niektórych źródeł, rosyjskie pocztówki były bardzo różnorodne. Życzenia miały bardzo zróżnicowaną treść tytułów: "Z okazji Narodzenia Chrystusa", "Szczęśliwego Nowego Roku", "Szczęśliwego Nowego Roku i z okazji Narodzenia Chrystusa". Ta ostatnia forma życzeń zgodna była z kolejnością świąt, według kalendarza juliańskirgo: 1 stycznia - Nowy Rok i 7 stycznia - Boże Narodzenie.



W czasach sowieckich starano się wtłoczyć zwyczaje bożonarodzeniowe w obchody Nowego Roku, pozbawione jakiegokolwiek wymiaru chrześcijańskiego. Byli jednak prawosławni i katolicy, zwłaszcza w starszym wieku, którzy potajemnie starali się przekazywać wnukom wiarę i tradycje dziadków. Oczywiście wstęp do cerkwi dla młodych i dzieci był zabroniony. Mogły tam wchodzić jedynie starsze osoby.



W chwili obecnej coraz więcej Rosjan próbuje odrodzić dawne tradycje. Najczęściej przeżywają Boże Narodzenie powierzchownie, próbując jednocześnie choć w pewnym stopniu zachować nakazy i zalecenia kościelne. Na razie przywiązanie do prawosławia w dużej mierze jest deklaratywne. Ale postawy powierzchownego przeżywania religijności oraz komercjalizacji chrześcijańskich Tradycji i obyczajów nie dotyczą jedynie Rosjan.

 

KAI

25.12.2011, 11:22 reklama

Komentarze (0):

Najnowsze artykuły:

Angelina Jolie padła na kolana i pomodliła się o cud

Angelina Jolie padła na kolana i pomodliła się o cud Podczas kręcenia filmu o życiu Louisa Zamperiniego, jego reżyserka Angelina Jolie mogła przekonać się o sile modlitwy. Córka Zamperiniego jest pewna, że jego świadectwo wiary może wpływać na osoby niewierzące. Podczas kręcenia filmu Angeliny Jolie "Niezłomny", którzy przedstawia życie Louisa Zamperiniego, weterana II Wojny Światowej, olimpijskiego biegacza i chrześcijanina, sama reżyserka przekonała się, jak wielką moc ma modlitwa. Kiedy reżyserowała ...

Andrzej Talaga: Ukrainie opłaca się mieć dobre relacje z Polską

Andrzej Talaga: Ukrainie opłaca się mieć dobre relacje z Polską „Poroszenko dał do zrozumienia, że Polska liczy się dla Ukraińców jako ważny, choć drugorzędny partner. Ukrainie opłaca się mieć z nami dobre relacje, bo Polska to droga na Zachód” - mówi Andrzej Talaga. Wizyta Perta Poroszenki w Polsce oraz jego wystąpienie w naszym parlamencie nie mają dużego znaczenia w kontekście relacji polsko-ukraińskich. Przemówienie Poroszenki miało wymiar głównie kurtuazyjny. Znaczenie mają realne wpływy polityczne. ...

Od 1 stycznia wzrosną ceny prądu. Kopacz kłamała!

Od 1 stycznia wzrosną ceny prądu. Kopacz kłamała! Od stycznia wzrosną rachunki za energię elektryczną. Przeciętnie gospodarstwa domowe zapłacą miesięcznie więcej niż do tej pory od jednego do dwóch złotych. URE zatwierdził taryfy dla wszystkich dystrybutorów. Urząd Regulacji Energetyki zatwierdził już taryfy dla wszystkich dystrybutorów energii elektrycznej i trzech tzw. sprzedawców z urzędu. Rzeczniczka URE Agnieszka Głośniewska powiedziała IAR, że jeśli chodzi o samą cenę prądu, ...

Kobieta-„ksiądz”: ekskomunika to dla mnie wyróżnienie

Kobieta-„ksiądz”: ekskomunika to dla mnie wyróżnienie Christine Mayr-Lumetzberger twiedzi, że jest „biskupką”. W najnowszym wywiadzie opowiada, że wraz z innymi „duchownymi” koleżankami śmiała się z ekskomuniki Watykanu. Nic ona dla niej nie znaczy. Pycha, jaka przebija z najnowszego wywiadu Christine Mayr-Lumetzberger jest wręcz porażająca. Ta urodzona w Austrii kobieta była benedyktyńską zakonnicą. Została jednak ekskomunikowana, bo w 2002 roku została „wyświęcona” na księdza. ...

Wojciech Cejrowski: Wkurza mnie też, że opłatkiem dzielą się ludzie kompletnie niewierzący

Wojciech Cejrowski: Wkurza mnie też, że opłatkiem dzielą się ludzie kompletnie niewierzący "Wkurza mnie też, że opłatkiem dzielą się ludzie kompletnie niewierzący. Jeśli człowieku nie wierzysz, to bądź konsekwentny i nie bierz do łapy czegoś co wprost symbolizuje Hostię, Jezusa żywego itd.". Wkurza mnie Leszek Miller rozdający prezenty z okazji Bożego Narodzenia. Dla Leszka Millera, działacza PZPR (partii komunistycznej) żaden Bóg nie narodził się w Boże Narodzenie, a zatem jakiekolwiek obchodzenie tego ...

Girzyński zwraca 13 tys. złotych i przeprasza

Girzyński zwraca 13 tys. złotych i przeprasza Poseł Zbi­gniew Gi­rzyń­ski zwró­cił ponad 13 tys. zło­tych, które po­brał jako ekwi­wa­lent kosz­tów po­nie­sio­nych na wy­jaz­dy służ­bo­we. Girzyński przyznał, że popełnił błąd, za który przeprasza. Po­li­tyk już wczo­raj za­po­wia­dał, że bie­rze pod uwagę swoją po­mył­kę i za­zna­cza, że "jeśli źle in­ter­pre­to­wał prze­pi­sy sej­mo­we, to nie bę­dzie się uchy­lał od obo­wiąz­ku". Dzisiaj Girzyński przyznał, że popełnił ...

12-letnie dziecko napadło na bank. Próbowało sterroryzować kasjerkę

12-letnie dziecko napadło na bank. Próbowało sterroryzować kasjerkę 12-letni chłopiec chciał dokonać napadu na bank w Siemianowicach Śląskich. Dziecko próbowało sterroryzować kasjerkę przedmiotem przypominającym granat. Żądało wydania 2 tys. złotych. Jeden ze świadków zdarzenia poinformował o policjantów siemianowickiego komisariatu o próbie napadu. Według jej relacji, młody chłopak z granatem w ręce domagał się od pracownicy banku wydania pieniędzy. Funkcjonariusze ujęli ...

Hamas to już nie terroryści. UE skreśliła ich z listy

Hamas to już nie terroryści. UE skreśliła ich z listy Sąd UE usunął z unijnej listy organizacji terrorystycznych palestyński Hamas. „Oczekujemy, że Hamas zostanie niezwłocznie z powrotem wpisany na listę organizacji terrorystycznych” – ogłosił premier Izraela. Swoją decyzję sąd UE w Luksemburgu tłumaczy powodami proceduralnymi. „Nie pociąga ona za sobą żadnej formy oceny w sprawie kwalifikacji Hamasu jako organizacji terrorystycznej” – czytamy w komunikacie. Mimo takiej ...

Prof. Krystyna Pawłowicz dla Fronda.pl: PO robi kolejny krok w kierunku psucia państwa i rodziny. Wszystko dla własnego interesu

 Prof. Krystyna Pawłowicz dla Fronda.pl: PO robi kolejny krok w kierunku psucia państwa i rodziny. Wszystko dla własnego interesu PO może liczyć już tylko na lewicowy. To ludzie, których interesuje wyłącznie ciepła woda w kranie, grillowanie i liberalizacja obyczajowa. Dlatego wracają pomysły na przeforsowanie związków partnerskich. Portal Fronda.pl: Posłowie będą dziś głosować nad tym, czy rozszerzyć posiedzenie Sejmu o punkt dotyczący związków partnerskich. Jednym słowem, wraca pomysł przeforsowania w Polsce projektu ustawy przygotowanej przez posłów Twojego ...

Kaczyński: Komorowski z powodu swoich związków z WSI wydaje się przedstawicielem opcji prorosyjskiej

Kaczyński: Komorowski z powodu swoich związków z WSI wydaje się przedstawicielem opcji prorosyjskiej – Komorowski z powodu swoich związków z Wojskowymi Służbami Informacyjnymi wydaje się przedstawicielem opcji prorosyjskiej – stwierdził Jarosław Kaczyński w rozmowie z "Gazetą Polską". W najnowszym numerze "Gazety Polskiej" Jarosław Kaczyński, prezes PiS mówi m.in. wyborach samorządowych, głosowaniu oraz fałszerstwach jakie miały miejsce w czasie wyborów. Zapytany o propozycję dotyczącą kwestii nieważnych głosów oddawanych ...

reklama

reklama

Najczęściej czytane

reklama

Najczęściej komentowane

reklama

Wybrane artykuły

reklama
facebook