reklama

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji
Rosyjskie zwyczaje i obyczaje, związane z przygotowaniem i przebiegiem świąt Bożego Narodzenia, są w znacznym stopniu podobne lub zbliżone do praktyk polskich, ale jest też sporo różnic. Przede wszystkim wiernych obowiązuje sześciotygodniowy post, surowszy niż w Kościele zachodnim, zwany bożonarodzeniowym (Rożdiestwienskij post), podobny do Wielkiego Postu przed Wielkanocą; poza tym należy pamiętać, że cały cykl świąteczny obchodzony jest na ogół według tzw. starego stylu, czyli zgodnie z kalendarzem juliańskim, a więc o 13 dni później w stosunku do kalendarza gregoriańskiego.

W samą wigilię Bożego Narodzenia (24 grudnia, czyli 6 stycznia według kalendarza juliańskiego), zwaną po rosyjsku soczelnikiem, obowiązuje prawosławnych najostrzejszy post w ciągu tych 6 tygodni. Powstrzymują się wówczas cały dzień od jedzenia. Wieczorem spożywa się kutię, zwaną biedną (postną). Kutia bogata ze specjalnymi dodatkami spożywana jest dopiero w noc noworoczną, czyli z 13 na 14 stycznia i w uroczystość Chrztu Pańskiego (19 stycznia).


Kutię postną przygotowywało się z gotowanych ziaren pszenicy, ale bywają różne jej odmiany. Na przykład w guberni wołogdzkiej robiono ją z grochu i pszenicy zmieszanych z sokiem z ziaren konopnych lub z miodem. Do kutii podawano wzwar, czyli kompot z suszonych owoców i jagód rozgotowanych z miodem lub cukrem. Od samego rana w wigilię gospodynie smażyły bliny (rodzaj naleśników), którymi np. w guberni włodzimierskiej obdarowywano kolędników. Wśród potraw wigilijnych znajdowała się również mąka owsiana i kisiel.



Zwyczaj ubierania choinki znany był w Rosji od dawna, ale w czasach Piotra I zaniknął i powrócił dopiero w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza na dworach szlacheckich. Pod koniec tegoż wieku na nowo rozpowszechnił się w szerszych kręgach społeczeństwa. Rodziny masowo odwiedzały bazary choinkowe. Największy z nich znajdował się na Placu Teatralnym w Moskwie naprzeciwko Teatru Wielkiego. Oprócz choinek nabywano zwykle sbitień, czyli napój miodowy z przyprawami i kołacze. Choinki przystrajano dopiero po nocnej liturgii bożonarodzeniowej (odpowiedniku pasterki) lub według mniej surowych kanonów tuż przed nią. W obu wypadkach do choinki nie wolno było się zbliżać, zwłaszcza dzieciom. Wieszano na niej zabawki, owoce i inne przedmioty.



Po powrocie z liturgii cała rodzina wchodziła do pokoju z choinką, oświetlonego świecami i lampionami. Częstowano się słodyczami, śpiewano kolędy (koladki) a następnie dopuszczano do choinki dzieci, której mogły z niej zdejmować wszystko, co na niej wisiało. Przykład tej tradycji rosyjskiej znajdujemy w scenariuszu baletu Piotra Czajkowskiego „Dziadek do orzechów”(Szcziołkunczik). Pod choinką powinny znajdować się prezenty. W wielodzietnych rodzinach szlacheckich grano w grę przekazywankę. Podarunek, zawinięty w kilka warstw papieru, dzieci przekazywały sobie nawzajem, zdejmując kolejne warstwy aż do chwili, gdy na którejś znalazło się imię dziecka, dla którego prezent był przeznaczony.



W czasie świąt Bożego Narodzenia dla dzieci urządzano zabawy. Rodzice przebierali je w różne kostiumy, czepki, kapelusiki, dżokejskie toczki itp.

Mężczyźni odwiedzali znajomych i bliskich, składając sobie życzenia. Wizyta taka nie powinna trwać dłużej niż piętnaście minut. W tym czasie gościa częstowano i niekiedy obdarowywano się nawzajem prezentami.



Okres Bożego Narodzenia, trwający do uroczystości Chrztu Pańskiego, wykorzystywano do praktykowania dzieł miłosierdzia, zwłaszcza wobec osób, których nie było stać na obchody świąteczne. Bogatsi starali się odwiedzać chorych, ubogich, więźniów, obdarowując ich prezentami i daniami świątecznymi. Motyw tego rodzaju postępowania wynikał z istoty Bożego Narodzenia, określonej przez powiedzenie znane z tradycji ludowej: to sam Pan daje nam Siebie w postaci ludzkiej i dlatego powinna inspirować nas wewnętrzna gotowość do hojności i pomocy potrzebującym.



Święta w domach mieszczańskich i kupieckich różniły się nieco od obchodów w domach szlacheckich. Kupcy i mieszczanie: ubierali choinkę dopiero w pierwszy dzień świąt. Do tego momentu obowiązywał post. W domach stał tzw. stół rybny. U bogatszych gospodarzy podawano bieługę, jesiotra, sandacza, nawagę (ryba dorszowata) a u mniej zasobnych śledzie, leszcze i sumy. W trakcie świątecznych posiłków u tych pierwszych podawano dziczyznę, pieczone prosię i drób. Potrawy świątecznego stołu uobecniały symbolicznie sens świąt. Dania z wieprzowiny, której tusze dowożono do Moskwy a małe zamrożone kawałki rozdawano ubogim, przedstawiały Boga odżywającego w ludziach po długim i wyczerpującym poście.



W domach kupieckich i mieszczańskich post zachowywano bardzo ściśle. Po pojawieniu się pierwszej gwiazdy spożywano kutię postną ze wzwarem, które do tej chwili stawiano na sianku pod ikonami. Po nocnej liturgii Bożego Narodzenia w domu śpiewano tropar o Bożym Narodzeniu. W innych domach śpiewano kolędy, chociaż rdzenni moskwianie nazywali to nie kolędowaniem ale wychwalaniem Pana.



W czasie świąt obdarowywano siebie czym tylko było można, zależnie od możliwości materialnych. Córki carskie na imieniny, Boże Narodzenie czy Wielkanoc otrzymywały po jednej perle, którą nawlekały na przeznaczoną do tego nić. W ten sposób, z chwilą uzyskania pełnoletniości każda z nich miała już własny sznur pereł i brylantów.


W XIX wieku pojawiła się tradycja przesyłania sobie pocztówek świątecznych. Według niektórych źródeł, rosyjskie pocztówki były bardzo różnorodne. Życzenia miały bardzo zróżnicowaną treść tytułów: "Z okazji Narodzenia Chrystusa", "Szczęśliwego Nowego Roku", "Szczęśliwego Nowego Roku i z okazji Narodzenia Chrystusa". Ta ostatnia forma życzeń zgodna była z kolejnością świąt, według kalendarza juliańskirgo: 1 stycznia - Nowy Rok i 7 stycznia - Boże Narodzenie.



W czasach sowieckich starano się wtłoczyć zwyczaje bożonarodzeniowe w obchody Nowego Roku, pozbawione jakiegokolwiek wymiaru chrześcijańskiego. Byli jednak prawosławni i katolicy, zwłaszcza w starszym wieku, którzy potajemnie starali się przekazywać wnukom wiarę i tradycje dziadków. Oczywiście wstęp do cerkwi dla młodych i dzieci był zabroniony. Mogły tam wchodzić jedynie starsze osoby.



W chwili obecnej coraz więcej Rosjan próbuje odrodzić dawne tradycje. Najczęściej przeżywają Boże Narodzenie powierzchownie, próbując jednocześnie choć w pewnym stopniu zachować nakazy i zalecenia kościelne. Na razie przywiązanie do prawosławia w dużej mierze jest deklaratywne. Ale postawy powierzchownego przeżywania religijności oraz komercjalizacji chrześcijańskich Tradycji i obyczajów nie dotyczą jedynie Rosjan.

 

KAI

25.12.2011, 11:22 reklama

Komentarze (0):

Najnowsze artykuły:

Dowiemy się, czy to Rosjanie zabili Litwinienkę

Dowiemy się, czy to Rosjanie zabili Litwinienkę Władze Wielkiej Brytanii zgodziły się na publiczne dochodzenie w sprawie śmierci Aleksandra Litwinienki. A to może pomóc ustalić, czy został on zabity przez rosyjskie służby specjalne. Na śledz­two pu­blicz­ne na­le­ga­ła żona Li­twi­nien­ki oraz pro­ku­ra­tor Ro­bert Owen, ba­da­ją­cy tę spra­wę. Tłu­ma­czył, że tylko taka forma do­cho­dze­nia po­zwo­li mu od­po­wie­dzieć na klu­czo­we py­ta­nie: czy w za­bój­stwo Ro­sja­ni­na za­mie­sza­na ...

Poseł przekroczył prędkość i znak "zniknął"? "To jest polowanie na kierowców"

Poseł przekroczył prędkość i znak Prasa donosi, że poseł Eugeniusz Kłopotek został zatrzymany przez policję za szybką jazdę, ale później znak ograniczenia prędkości miał zniknąć. Parlamentarzysta podjął interwencję u starosty. „Ale nikt nie zatrzymał mnie za przekroczenie prędkości! Ja nawet wtedy nie prowadziłem, tylko kierowca” - tłumaczy w rozmowie z Gazeta.pl poseł Eugeniusz Kłopotek. Zdaniem parlamentarzysty, policja „poluje na kierowców”, ...

Terroryści z Syrii i Iraku chcą utworzyć w Europie kalifat

Terroryści z Syrii i Iraku chcą utworzyć w Europie kalifat Przywódca terrorystycznej grupy Islamskie Państwo, który rządzi obecnie znaczną częścią terytoriów Iraku i Syrii, ogłosił plan utworzenia kalifatu w Europie – podaje „Rzeczpospolita”. Przywódcą Państwa Islamskiego jest niejaki Abu Bakr al-Bagdadi, który niedawno ogłosił się kalifem. Z kolei na terytoriach zajętych przez jego terrorystyczną organizację ogłoszono powstanie kalifatu. Teraz wezwał swoich zwolenników w ...

Krew dzieci zabitych w Szpitalu Świętej Rodziny spadnie na Hannę Gronkiewicz-Waltz

Krew dzieci zabitych w Szpitalu Świętej Rodziny spadnie na Hannę Gronkiewicz-Waltz Jeśli celem zwolnienia prof. Bogdana Chazana ze Szpitala Świętej Rodziny było doprowadzenie do tego, by w placówce tej zaczęto zabijać dzieci, to trudno nie zadać pytania, kiedy zostanie zabite pierwsze? Mam nadzieję, że tak nie będzie, że lekarze w tej placówce nie będą chcieli splamić swoich rąk krwią niewinnych. Ale wystarczy jeden czy dwóch karierowiczów, którzy wyczują atmosferę i uznają, ...

To zdjęcie przynosi rodzicom dzieci chorych na raka nową nadzieję!

To zdjęcie przynosi rodzicom dzieci chorych na raka nową nadzieję! W sieci robi ostatnio furorę piękne zdjęcie matki, która niesie w ramionach swojego chorego na raka syna. To wspaniały przykład matczynej miłości i poświęcenia dla tak poważnie chorego dziecka. Zdjęcie zostało zrobione już rok temu, ale dopiero teraz zyskało sławę. W momencie sfotografowania, chłopiec, Aiden Grabill, był akurat po cyklu chemioterapii. Fotografia została opublikowana na Facebooku przez "Today Show" ...

Prof. Krzysztof Szczerski dla Fronda.pl: Każdy, kto chce dyskutować o tym, czy likwidacja WSI była zasadna, służy drugiemu ramieniu Moskwy w Polsce

Prof. Krzysztof Szczerski dla Fronda.pl: Każdy, kto chce dyskutować o tym, czy likwidacja WSI była zasadna, służy drugiemu ramieniu Moskwy w Polsce – Platforma Obywatelska popierając wniosek, który złożyła lewica, realizuje politykę Donalda Tuska, żeby „zajechać” opozycję Macierewiczem – w rozmowie z naszym portalem prof. Krzysztof Szczerski. W sytuacji z jaką mamy dziś do czynienia w Europie, chyba nikt nie ma wątpliwości, że Polska jest bezpieczniejsza, kiedy nasze służby bezpieczeństwa, to nie są służby które nazywano „murzynami ...

Córka Putina mieszka w Holandii. Ukraińcy przygotowują protest przed jej domem!

Córka Putina mieszka w Holandii. Ukraińcy przygotowują protest przed jej domem! To się nazywa chichot historii. Oto okazało się, że najstarsza córka zbrodniarza Putina, Maria mieszka na stałe w Holandii, państwie z którego pochodzi najwięcej ofiar zestrzelonego samolotu nad Donbasem. Gazeta "De Telegraaf" poinformowała świat, że w Holandii mieszka Maria Putin. Dziennik informuje, że Ukraińcy mieszkający w Holandii zamierzają zorganizować demonstrację przed budynkiem, w którym mieszka córka Władimira Putina. Ukraińcy ...

Jak TVN zaciemnia konflikt izraelsko-palestyński

Jak TVN zaciemnia konflikt izraelsko-palestyński Według prezesa Towarzystwa Przyjaźni Izrael - Polska, TVN przedstawia nieprawdziwą interpretację konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Ofiary, jakie ponosi Izrael, nie interesują tej telewizji. Publikujemy poniżej list prezesa Towarzystwa Przyjaźni Izrael-Polska, Zvi Henryka Kelnera. List jest odpowiedzią na nierzetelną relację z konfliktu izraelsko-palestyńskiego, jaką przedstawia telewizja TVN. "Szanowny Panie redaktorze, Jako obywatel Izraela polskiego ...

Mateusz Dzieduszycki dla Fronda.pl o ks. Lemańskim na Przystanku Woodstock: Jak to pogodzi z zakazem wystąpień w mediach?

Mateusz Dzieduszycki dla Fronda.pl o ks. Lemańskim na Przystanku Woodstock: Jak to pogodzi z zakazem wystąpień w mediach? "Ks. Wojciecha obowiązuje potwierdzony przez Watykan, zakaz wypowiedzi w mediach. Zastanawiam się, jak go pogodzi z udziałem w mocno relacjonowanym przez media Przystanku Woodstock". Portal Fronda.pl: Kanclerz kurii warszawsko-praskiej, ks. Dariusz Szczepaniuk, poinformował, że ks. Wojciech Lemański zgodził się na podjęcie posługi duszpasterskiej w ośrodku z Zagórzu. To szczęśliwy finał sprawy ks. Lemańskiego? Mateusz ...

Pamiętajmy o prześladowanych w Iraku i Syrii. Także o muzułmanach

Pamiętajmy o prześladowanych w Iraku i Syrii. Także o muzułmanach W Iraku i Syrii trwają krwawe prześladowania chrześcijan. Jednak ofiarą terrorystycznej przemocy padają także muzułmanie, którzy nie chcą dołączyć do ekstremistów. Pamiętajmy także o ich cierpieniu. Konflikt na wschodzie Ukrainy oraz walki Izraela z Hamasem przyćmiły nieco tragedię bliskowschodnich chrześcijan, którzy cierpią pod naporem islamskich terrorystów. O ich niedoli pamięta jednak papież Franciszek. Ojciec Święty zadzwonił ...

Dlaczego Komorowski popiera międzynarodowe śledztwo? Po Smoleńsku było inaczej

Dlaczego Komorowski popiera międzynarodowe śledztwo? Po Smoleńsku było inaczej Bronisław Komorowski domaga się międzynarodowego śledztwa po katastrofie samolotu na Ukrainie. Tymczasem po Smoleńsku było inaczej. Dlaczego? Prezydent Bronisław Komorowski spotkał się z prezydentami Europy Środkowo-Wschodniej. Powiedział, że popiera powołanie komisji międzynarodowej ws. zestrzelenia malezyjskiego Boeinga. Tymczasem gdy proponowano powołanie podobnej komisji ws. katastrofy smoleńskiej, Komorowski był ...

Ukraina mobilizuje wojska do walki z Rosją

Ukraina mobilizuje wojska do walki z Rosją Ukraina uchwaliła częściową mobilizację wojsk celem lepszej ochrony granicy z Rosją. Doszło do starcia między nacjonalistami a członkami Partii Regionów. Podjęto także kroki do delegalizacji komunistów. Ukraiński parlament zatwierdził decyzję prezydenta Petra Poroszenki o częściowej mobilizacji wojsk. Chodzi o zwalczanie separatystów na wschodzie Ukrainy oraz o obronę rosyjskiej granicy, blisko której skoncentrowane są siły rosyjskie. Poprzednia ...

reklama

reklama

Najczęściej czytane

reklama

Najczęściej komentowane

reklama

Wybrane artykuły

facebook