reklama
reklama

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji
Rosyjskie zwyczaje i obyczaje, związane z przygotowaniem i przebiegiem świąt Bożego Narodzenia, są w znacznym stopniu podobne lub zbliżone do praktyk polskich, ale jest też sporo różnic. Przede wszystkim wiernych obowiązuje sześciotygodniowy post, surowszy niż w Kościele zachodnim, zwany bożonarodzeniowym (Rożdiestwienskij post), podobny do Wielkiego Postu przed Wielkanocą; poza tym należy pamiętać, że cały cykl świąteczny obchodzony jest na ogół według tzw. starego stylu, czyli zgodnie z kalendarzem juliańskim, a więc o 13 dni później w stosunku do kalendarza gregoriańskiego.

W samą wigilię Bożego Narodzenia (24 grudnia, czyli 6 stycznia według kalendarza juliańskiego), zwaną po rosyjsku soczelnikiem, obowiązuje prawosławnych najostrzejszy post w ciągu tych 6 tygodni. Powstrzymują się wówczas cały dzień od jedzenia. Wieczorem spożywa się kutię, zwaną biedną (postną). Kutia bogata ze specjalnymi dodatkami spożywana jest dopiero w noc noworoczną, czyli z 13 na 14 stycznia i w uroczystość Chrztu Pańskiego (19 stycznia).


Kutię postną przygotowywało się z gotowanych ziaren pszenicy, ale bywają różne jej odmiany. Na przykład w guberni wołogdzkiej robiono ją z grochu i pszenicy zmieszanych z sokiem z ziaren konopnych lub z miodem. Do kutii podawano wzwar, czyli kompot z suszonych owoców i jagód rozgotowanych z miodem lub cukrem. Od samego rana w wigilię gospodynie smażyły bliny (rodzaj naleśników), którymi np. w guberni włodzimierskiej obdarowywano kolędników. Wśród potraw wigilijnych znajdowała się również mąka owsiana i kisiel.



Zwyczaj ubierania choinki znany był w Rosji od dawna, ale w czasach Piotra I zaniknął i powrócił dopiero w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza na dworach szlacheckich. Pod koniec tegoż wieku na nowo rozpowszechnił się w szerszych kręgach społeczeństwa. Rodziny masowo odwiedzały bazary choinkowe. Największy z nich znajdował się na Placu Teatralnym w Moskwie naprzeciwko Teatru Wielkiego. Oprócz choinek nabywano zwykle sbitień, czyli napój miodowy z przyprawami i kołacze. Choinki przystrajano dopiero po nocnej liturgii bożonarodzeniowej (odpowiedniku pasterki) lub według mniej surowych kanonów tuż przed nią. W obu wypadkach do choinki nie wolno było się zbliżać, zwłaszcza dzieciom. Wieszano na niej zabawki, owoce i inne przedmioty.



Po powrocie z liturgii cała rodzina wchodziła do pokoju z choinką, oświetlonego świecami i lampionami. Częstowano się słodyczami, śpiewano kolędy (koladki) a następnie dopuszczano do choinki dzieci, której mogły z niej zdejmować wszystko, co na niej wisiało. Przykład tej tradycji rosyjskiej znajdujemy w scenariuszu baletu Piotra Czajkowskiego „Dziadek do orzechów”(Szcziołkunczik). Pod choinką powinny znajdować się prezenty. W wielodzietnych rodzinach szlacheckich grano w grę przekazywankę. Podarunek, zawinięty w kilka warstw papieru, dzieci przekazywały sobie nawzajem, zdejmując kolejne warstwy aż do chwili, gdy na którejś znalazło się imię dziecka, dla którego prezent był przeznaczony.



W czasie świąt Bożego Narodzenia dla dzieci urządzano zabawy. Rodzice przebierali je w różne kostiumy, czepki, kapelusiki, dżokejskie toczki itp.

Mężczyźni odwiedzali znajomych i bliskich, składając sobie życzenia. Wizyta taka nie powinna trwać dłużej niż piętnaście minut. W tym czasie gościa częstowano i niekiedy obdarowywano się nawzajem prezentami.



Okres Bożego Narodzenia, trwający do uroczystości Chrztu Pańskiego, wykorzystywano do praktykowania dzieł miłosierdzia, zwłaszcza wobec osób, których nie było stać na obchody świąteczne. Bogatsi starali się odwiedzać chorych, ubogich, więźniów, obdarowując ich prezentami i daniami świątecznymi. Motyw tego rodzaju postępowania wynikał z istoty Bożego Narodzenia, określonej przez powiedzenie znane z tradycji ludowej: to sam Pan daje nam Siebie w postaci ludzkiej i dlatego powinna inspirować nas wewnętrzna gotowość do hojności i pomocy potrzebującym.



Święta w domach mieszczańskich i kupieckich różniły się nieco od obchodów w domach szlacheckich. Kupcy i mieszczanie: ubierali choinkę dopiero w pierwszy dzień świąt. Do tego momentu obowiązywał post. W domach stał tzw. stół rybny. U bogatszych gospodarzy podawano bieługę, jesiotra, sandacza, nawagę (ryba dorszowata) a u mniej zasobnych śledzie, leszcze i sumy. W trakcie świątecznych posiłków u tych pierwszych podawano dziczyznę, pieczone prosię i drób. Potrawy świątecznego stołu uobecniały symbolicznie sens świąt. Dania z wieprzowiny, której tusze dowożono do Moskwy a małe zamrożone kawałki rozdawano ubogim, przedstawiały Boga odżywającego w ludziach po długim i wyczerpującym poście.



W domach kupieckich i mieszczańskich post zachowywano bardzo ściśle. Po pojawieniu się pierwszej gwiazdy spożywano kutię postną ze wzwarem, które do tej chwili stawiano na sianku pod ikonami. Po nocnej liturgii Bożego Narodzenia w domu śpiewano tropar o Bożym Narodzeniu. W innych domach śpiewano kolędy, chociaż rdzenni moskwianie nazywali to nie kolędowaniem ale wychwalaniem Pana.



W czasie świąt obdarowywano siebie czym tylko było można, zależnie od możliwości materialnych. Córki carskie na imieniny, Boże Narodzenie czy Wielkanoc otrzymywały po jednej perle, którą nawlekały na przeznaczoną do tego nić. W ten sposób, z chwilą uzyskania pełnoletniości każda z nich miała już własny sznur pereł i brylantów.


W XIX wieku pojawiła się tradycja przesyłania sobie pocztówek świątecznych. Według niektórych źródeł, rosyjskie pocztówki były bardzo różnorodne. Życzenia miały bardzo zróżnicowaną treść tytułów: "Z okazji Narodzenia Chrystusa", "Szczęśliwego Nowego Roku", "Szczęśliwego Nowego Roku i z okazji Narodzenia Chrystusa". Ta ostatnia forma życzeń zgodna była z kolejnością świąt, według kalendarza juliańskirgo: 1 stycznia - Nowy Rok i 7 stycznia - Boże Narodzenie.



W czasach sowieckich starano się wtłoczyć zwyczaje bożonarodzeniowe w obchody Nowego Roku, pozbawione jakiegokolwiek wymiaru chrześcijańskiego. Byli jednak prawosławni i katolicy, zwłaszcza w starszym wieku, którzy potajemnie starali się przekazywać wnukom wiarę i tradycje dziadków. Oczywiście wstęp do cerkwi dla młodych i dzieci był zabroniony. Mogły tam wchodzić jedynie starsze osoby.



W chwili obecnej coraz więcej Rosjan próbuje odrodzić dawne tradycje. Najczęściej przeżywają Boże Narodzenie powierzchownie, próbując jednocześnie choć w pewnym stopniu zachować nakazy i zalecenia kościelne. Na razie przywiązanie do prawosławia w dużej mierze jest deklaratywne. Ale postawy powierzchownego przeżywania religijności oraz komercjalizacji chrześcijańskich Tradycji i obyczajów nie dotyczą jedynie Rosjan.

 

KAI

25.12.2011, 11:22 reklama

Komentarze (0):

Najnowsze artykuły:

Jarosław Kaczyński do Radosława Sikorskiego: Sfałszowaliście wybory

Jarosław Kaczyński do Radosława Sikorskiego: Sfałszowaliście wybory Do niemałego starcia doszło dziś rano w Sejmie. Prezes PiS na początku obrad wszedł na mównicę i zarzucił PO wyborcze fałszerstwa. Uznał, że nieprawidłowości wyborcze "delegitymizuje tę władzę". Prezes PiS uważa, że wybory samorządowe zostały sfałszowane. Wcześniej Jarosław Kaczyński powiedział o tym na antenie Radia Maryja, a dziś wygłosił oświadczenie w tej sprawie z trybuny sejmowej, tuż po ...

Papież: nie jestem socjaldemokratą

Papież: nie jestem socjaldemokratą "Ja głosiłem jedynie społeczne nauczanie Kościoła, które pochodzi z Ewangelii i chrześcijańskiej tradycji" - powiedział papież w drodze powrotnej do Rzymu. Dodał, że nie można go nazwać socjaldemokratą. „Ja głosiłem jedynie społeczne nauczanie Kościoła, które pochodzi z Ewangelii i chrześcijańskiej tradycji” – powiedział papież Franciszek na konferencji prasowej w samolocie, w którym wracał ze Strasburga do Rzymu. Franciszek ...

Bogusław Linda: Patriotyzm i katolicyzm Polaków mnie przeraża

Bogusław Linda: Patriotyzm i katolicyzm Polaków mnie przeraża „Nasz patriotyzm i katolicyzm trochę mnie przeraża” - stwierdził Bogusław Linda, poproszony o komentarz do wydarzeń, jakie miały miejsce w Warszawie w dniu 11 listopada podczas Marszu Niepodległości. W programie „Kobiecym okiem” Bogusław Linda został zapytany, czy przeraża go to, co się dzieje pod płaszczykiem patriotyzmu podczas Marsz Niepodległości. Trzeba przyznać, że na tak sformułowane pytanie trudno odpowiedzieć ...

Korwin-Mikke zarzuca Papieżowi lewicowe poglądy

Korwin-Mikke zarzuca Papieżowi lewicowe poglądy Janusz Korwin-Mikke zabrał głos w sprawie ... Papież Franciszka i jego wystąpienia w Parlamencie Europejskim. Jako europoseł słuchał słów Papieża, ale widocznie nic z nich nie zrozumiał. Socjalistyczny europoseł Adam Gierek tak ocenił wystąpienie Papieża Franciszka w Parlamencie Europejskim: "Muszę powiedzieć, że bardzo przeżywałem to wystąpienie papieża, ponieważ duchowo mi ono odpowiadało. Chociaż sam nie jestem wierzący, ...

Ks. Henryk Zieliński: Papież wyciąga do Europy dłoń. Czy Europa ją przyjmie?

Ks. Henryk Zieliński: Papież wyciąga do Europy dłoń. Czy Europa ją przyjmie? "Papież w imieniu Kościoła wyciąga do Europy pomocną dłoń. Czas pokaże, czy Europa przyjmie tę dłoń Kościoła i znowu będzie promieniować na cały świat, czy wybierze nihilizm i samounicestwienie". Wizyta papieża Franciszka w Strasburgu rozbudziła w wielu środowiskach oczekiwania, często trudne do pogodzenia. Francuzi nie kryli rozczarowania z powodu ograniczenia tej wizyty do samego Parlamentu Europejskiego i Rady Europy. ...

Przez 9 dni będą się modlić w intencji życia, prof. Chazana i powstrzymania gender!

Przez 9 dni będą się modlić w intencji życia, prof. Chazana i powstrzymania gender! Przez 9. dni warszawiacy będą się modlić w intencji życia poczętego. Swoją modlitwą obejmą także prof. Chazana. Pana Boga będą prosić o powstrzymanie panoszącego się gender i seksualizacji dzieci. Życie maleńkiego dziecka w łonie matki jest darem Boga, które człowiek, szczególnie wierzący chrześcijanin, ma obowiązek chronić przed wszelkim niebezpieczeństwem i złem. Przykazanie miłości „Kochaj bliźniego swego jak siebie samego” ...

Łukasz Warzecha dla Fronda.pl: Prezydentura Komorowskiego to głównie PR!

Łukasz Warzecha dla Fronda.pl: Prezydentura Komorowskiego to głównie PR! „Bronisław Komorowski w ciągu czterech lat swojej prezydentury doprowadził na wyższy poziom technikę, którą stosował Aleksander Kwaśniewski, czyli technikę podobania się prawie każdemu” – mówi Łukasz Warzecha. Portal Fronda.pl: Sondaż CBOS przeprowadzony tuż przed wyborami wskazuje na 80 proc. poparcie dla prezydenta Komorowskiego – największe spośród polskich polityków i największe od początku jego prezydentury. Czym aż tak ...

"Nasze Matki i Nasi Ojcowie" zdobywają Grammy. Kazimierz Ujazdowski: To musi się spotkać z naszą reakcją!

"Kłamstwo promowane w filmie, który zyskuje uznanie międzynarodowe to zagrożenie dla Polski, ale i społeczności międzynarodowej" - przyznanie Grammy skandalicznemu serialowi komentuje K. Ujazdowski. Europoseł Kazimierz Ujazdowski: Dziś, w Nowym Jorku rozdano Międzynarodowe Nagrody Emmy za produkcje filmowe. W kategorii "mini-serial" zwyciężył film "Nasze Matki, Nasi Ojcowie", o którym głośno było swojego czasu. Film ...

W Polsce najwięcej „nowoczesnych niewolników”. Wyprzedzamy nawet Rumunię!

W Polsce najwięcej „nowoczesnych niewolników”. Wyprzedzamy nawet Rumunię! Niemiecki portal gospodarczy deutsche-wirtschafts-nachrichten.de klasyfikuje Polskę na pierwszy miejscu w EU pod względem biedy i bezprawia, które prowadzą do bezdomności lub współczesnego niewolnictwa. Według portalu i fundacji „Walk Free Foundation” Polska zajmuje w Unii Europejskiej niechlubne pierwsze miejsce w klasyfikacji występowania współczesnego niewolnictwa. Australijska fundacja humanitarna „Walk Free Foundation”, przeprowadziła badania z których ...

Antyobywatelska koalicja PO - PSL niszczy polską demokrację

Antyobywatelska koalicja PO - PSL niszczy polską demokrację W parę dni po rocznicy powstania ukraińskiego Majdanu, śmiało można powiedzieć, że "leśne dziadki" z PKW, przy błogosławieństwie Ewy Kopacz i Bronisława Komorowskiego uczyniły z wyborów w Polsce farsę. Zabrać babci dowód, odrzucić obywatelskie inicjatywy ustawodawcze, kupować głosy w Wałbrzychu i namawiać ludzi, żeby nie szli na referendum w sprawie odwołania prezydent Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz. Jeżeli ktoś myślał, że ...

reklama

reklama

Najczęściej czytane

reklama

Najczęściej komentowane

reklama

Wybrane artykuły

reklama
facebook