reklama
reklama

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji

Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji
Rosyjskie zwyczaje i obyczaje, związane z przygotowaniem i przebiegiem świąt Bożego Narodzenia, są w znacznym stopniu podobne lub zbliżone do praktyk polskich, ale jest też sporo różnic. Przede wszystkim wiernych obowiązuje sześciotygodniowy post, surowszy niż w Kościele zachodnim, zwany bożonarodzeniowym (Rożdiestwienskij post), podobny do Wielkiego Postu przed Wielkanocą; poza tym należy pamiętać, że cały cykl świąteczny obchodzony jest na ogół według tzw. starego stylu, czyli zgodnie z kalendarzem juliańskim, a więc o 13 dni później w stosunku do kalendarza gregoriańskiego.

W samą wigilię Bożego Narodzenia (24 grudnia, czyli 6 stycznia według kalendarza juliańskiego), zwaną po rosyjsku soczelnikiem, obowiązuje prawosławnych najostrzejszy post w ciągu tych 6 tygodni. Powstrzymują się wówczas cały dzień od jedzenia. Wieczorem spożywa się kutię, zwaną biedną (postną). Kutia bogata ze specjalnymi dodatkami spożywana jest dopiero w noc noworoczną, czyli z 13 na 14 stycznia i w uroczystość Chrztu Pańskiego (19 stycznia).


Kutię postną przygotowywało się z gotowanych ziaren pszenicy, ale bywają różne jej odmiany. Na przykład w guberni wołogdzkiej robiono ją z grochu i pszenicy zmieszanych z sokiem z ziaren konopnych lub z miodem. Do kutii podawano wzwar, czyli kompot z suszonych owoców i jagód rozgotowanych z miodem lub cukrem. Od samego rana w wigilię gospodynie smażyły bliny (rodzaj naleśników), którymi np. w guberni włodzimierskiej obdarowywano kolędników. Wśród potraw wigilijnych znajdowała się również mąka owsiana i kisiel.



Zwyczaj ubierania choinki znany był w Rosji od dawna, ale w czasach Piotra I zaniknął i powrócił dopiero w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza na dworach szlacheckich. Pod koniec tegoż wieku na nowo rozpowszechnił się w szerszych kręgach społeczeństwa. Rodziny masowo odwiedzały bazary choinkowe. Największy z nich znajdował się na Placu Teatralnym w Moskwie naprzeciwko Teatru Wielkiego. Oprócz choinek nabywano zwykle sbitień, czyli napój miodowy z przyprawami i kołacze. Choinki przystrajano dopiero po nocnej liturgii bożonarodzeniowej (odpowiedniku pasterki) lub według mniej surowych kanonów tuż przed nią. W obu wypadkach do choinki nie wolno było się zbliżać, zwłaszcza dzieciom. Wieszano na niej zabawki, owoce i inne przedmioty.



Po powrocie z liturgii cała rodzina wchodziła do pokoju z choinką, oświetlonego świecami i lampionami. Częstowano się słodyczami, śpiewano kolędy (koladki) a następnie dopuszczano do choinki dzieci, której mogły z niej zdejmować wszystko, co na niej wisiało. Przykład tej tradycji rosyjskiej znajdujemy w scenariuszu baletu Piotra Czajkowskiego „Dziadek do orzechów”(Szcziołkunczik). Pod choinką powinny znajdować się prezenty. W wielodzietnych rodzinach szlacheckich grano w grę przekazywankę. Podarunek, zawinięty w kilka warstw papieru, dzieci przekazywały sobie nawzajem, zdejmując kolejne warstwy aż do chwili, gdy na którejś znalazło się imię dziecka, dla którego prezent był przeznaczony.



W czasie świąt Bożego Narodzenia dla dzieci urządzano zabawy. Rodzice przebierali je w różne kostiumy, czepki, kapelusiki, dżokejskie toczki itp.

Mężczyźni odwiedzali znajomych i bliskich, składając sobie życzenia. Wizyta taka nie powinna trwać dłużej niż piętnaście minut. W tym czasie gościa częstowano i niekiedy obdarowywano się nawzajem prezentami.



Okres Bożego Narodzenia, trwający do uroczystości Chrztu Pańskiego, wykorzystywano do praktykowania dzieł miłosierdzia, zwłaszcza wobec osób, których nie było stać na obchody świąteczne. Bogatsi starali się odwiedzać chorych, ubogich, więźniów, obdarowując ich prezentami i daniami świątecznymi. Motyw tego rodzaju postępowania wynikał z istoty Bożego Narodzenia, określonej przez powiedzenie znane z tradycji ludowej: to sam Pan daje nam Siebie w postaci ludzkiej i dlatego powinna inspirować nas wewnętrzna gotowość do hojności i pomocy potrzebującym.



Święta w domach mieszczańskich i kupieckich różniły się nieco od obchodów w domach szlacheckich. Kupcy i mieszczanie: ubierali choinkę dopiero w pierwszy dzień świąt. Do tego momentu obowiązywał post. W domach stał tzw. stół rybny. U bogatszych gospodarzy podawano bieługę, jesiotra, sandacza, nawagę (ryba dorszowata) a u mniej zasobnych śledzie, leszcze i sumy. W trakcie świątecznych posiłków u tych pierwszych podawano dziczyznę, pieczone prosię i drób. Potrawy świątecznego stołu uobecniały symbolicznie sens świąt. Dania z wieprzowiny, której tusze dowożono do Moskwy a małe zamrożone kawałki rozdawano ubogim, przedstawiały Boga odżywającego w ludziach po długim i wyczerpującym poście.



W domach kupieckich i mieszczańskich post zachowywano bardzo ściśle. Po pojawieniu się pierwszej gwiazdy spożywano kutię postną ze wzwarem, które do tej chwili stawiano na sianku pod ikonami. Po nocnej liturgii Bożego Narodzenia w domu śpiewano tropar o Bożym Narodzeniu. W innych domach śpiewano kolędy, chociaż rdzenni moskwianie nazywali to nie kolędowaniem ale wychwalaniem Pana.



W czasie świąt obdarowywano siebie czym tylko było można, zależnie od możliwości materialnych. Córki carskie na imieniny, Boże Narodzenie czy Wielkanoc otrzymywały po jednej perle, którą nawlekały na przeznaczoną do tego nić. W ten sposób, z chwilą uzyskania pełnoletniości każda z nich miała już własny sznur pereł i brylantów.


W XIX wieku pojawiła się tradycja przesyłania sobie pocztówek świątecznych. Według niektórych źródeł, rosyjskie pocztówki były bardzo różnorodne. Życzenia miały bardzo zróżnicowaną treść tytułów: "Z okazji Narodzenia Chrystusa", "Szczęśliwego Nowego Roku", "Szczęśliwego Nowego Roku i z okazji Narodzenia Chrystusa". Ta ostatnia forma życzeń zgodna była z kolejnością świąt, według kalendarza juliańskirgo: 1 stycznia - Nowy Rok i 7 stycznia - Boże Narodzenie.



W czasach sowieckich starano się wtłoczyć zwyczaje bożonarodzeniowe w obchody Nowego Roku, pozbawione jakiegokolwiek wymiaru chrześcijańskiego. Byli jednak prawosławni i katolicy, zwłaszcza w starszym wieku, którzy potajemnie starali się przekazywać wnukom wiarę i tradycje dziadków. Oczywiście wstęp do cerkwi dla młodych i dzieci był zabroniony. Mogły tam wchodzić jedynie starsze osoby.



W chwili obecnej coraz więcej Rosjan próbuje odrodzić dawne tradycje. Najczęściej przeżywają Boże Narodzenie powierzchownie, próbując jednocześnie choć w pewnym stopniu zachować nakazy i zalecenia kościelne. Na razie przywiązanie do prawosławia w dużej mierze jest deklaratywne. Ale postawy powierzchownego przeżywania religijności oraz komercjalizacji chrześcijańskich Tradycji i obyczajów nie dotyczą jedynie Rosjan.

 

KAI

25.12.2011, 11:22 reklama

Komentarze (0):

Najnowsze artykuły:

Zakończyła się rozprawa aresztowanych dziennikarzy

Zakończyła się rozprawa aresztowanych dziennikarzy W Sądzie Rejonowym przy ul. Marszałkowskiej 82 w Warszawie zakończył się proces dziennikarzy TV Republika i Polskiej Agencji Prasowej,Będą kolejne rozprawy, które odbędą się 26.11 i 5.12. Jak informuje Telewizja Republika zakończył się właśnie proces dziennikarzy TV Republika i Polskiej Agencji Prasowej, którzy zostali zatrzymani przez policję podczas relacjonowania wydarzeń w siedzibie PKW. Nasz reporter poinformował, że ...

Franciszek: Globalizacja nie jest dobra!

Franciszek: Globalizacja nie jest dobra! „We współczesnej gospodarce trzeba wziąć inicjatywę we własne ręce, ponieważ aktualny system gospodarczy chce wszystko ujednolicić i podporządkować władzy pieniądza. System” – powiedział papież. „We współczesnej gospodarce trzeba wziąć inicjatywę we własne ręce, ponieważ aktualny system gospodarczy chce wszystko ujednolicić i podporządkować władzy pieniądza. System ten prowadzi do globalizacji, która nie jest dobra” – ...

Rok temu zaczęła się walka Ukrainy o wolność!

Rok temu zaczęła się walka Ukrainy o wolność! 21 listopada Majdan Niepodległości stał się areną walki Ukraińców o prawdziwie niepodległe państwo. Zgromadzeni tam demonstranci chcieli, by ich kraj wszedł do UE i nie był zdominowany przez Moskwę. 21 listopada 2013 roku na Majdanie Niepodległości w Kijowie się antyrządowe protesty. Ukraińcy demonstrowali wolę integracji z Unią Europejską. Ich niezadowolenie wywołał rząd, który wstrzymał przygotowania do podpisania z UE ...

Organizacje LGBT o słowach Cejrowskiego: homofobiczna mowa nienawiści

Organizacje LGBT o słowach Cejrowskiego: homofobiczna mowa nienawiści "Nie ma spo­łecz­ne­go przy­zwo­le­nia na ja­kie­kol­wiek prze­ja­wy mowy nie­na­wi­ści" - piszą autorzy oświadczenia organizacji LGBT. Są oburzeni wypowiedziami Wojciecha Cejrowskiego. Przy okazji sprawy spotu „Najbliżsi obcy” emitowanego przez TVP, Wojciech Cejrowski naraził się organizacją LGBT. Powiedział mianowicie o homoseksualnych aktywistach jako o „środowiskach zboczeńców”. Według organizacji LGBT Cejrowski „okazał nienawiść ...

Niemcy: Kościół może zwalniać pracowników za niemoralność

Niemcy: Kościół może zwalniać pracowników za niemoralność Niemiecki Kościół wciąż będzie mógł zwalniać pracowników za nielojalność w sprawach moralności - uznał Trybunał Konstytucyjny. To ważny wyrok, który gwarantuje Kościołowi poszanowanie dla jego praw. Niemiecki Trybunał Konstytucyjny potwierdził prawo Kościoła katolickiego do posiadania własnego prawa pracy. A to oznacza, że Kościół będzie mógł obligować swoich pracowników do przestrzegania zasad wiary katolickiej. Dotyczy to, na ...

Łukasz Warzecha znakomicie analizuje okupację PKW

Łukasz Warzecha znakomicie analizuje okupację PKW Łukasz Warzecha, publicysta tygodnika „w Sieci” na portalu wPolityce.pl w sposób znakomity scharakteryzował postacie biorące udział w okupacji Państwowej Komisji Wyborczej. Łukasz Warzecha przywołuje na początku znakomita powieść Gilberta K. Chestertona pt. „Człowiek, który był czwartkiem”. Jest to historia pewnego człowieka, który przez przypadek zostaje wciągnięty w spisek anarchistów. „Niespodziewanie awansuje ...

Kostrzewa-Zorbas: Łamanie praw wyborczych zaskarżać do Trybunału w Strasburgu

Kostrzewa-Zorbas: Łamanie praw wyborczych zaskarżać do Trybunału w Strasburgu „Protokół do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka gwarantuje prawo do wolnych wyborów. Wolnych też od oszustw i chaosu, i od bezsilności obywateli” - pisze dr Grzegorz Kostrzewa-Zorbas. Według eksperta od spraw międzynarodowych, łamanie praw wyborczych z jakim mamy do czynienia w tych wyborach, można zaskarżać do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Kostrzewa-Zorbas przypomina, że w 2013 ...

Prof. Marciniak: Rosja prowadzi z Zachodem wojnę nerwów

Prof. Marciniak: Rosja prowadzi z Zachodem wojnę nerwów Rosja prowadzi z Zachodem wojnę nerwów – uważa prof. Włodzimierz Marciniak. Dodaje, że być może cała polityka Rosji jest po prostu wynikiem niezdecydowania ekipy Putina – i dlatego jest tak niebezpieczna. „Interia” zapytała prof. Marciniaka, czy aktywność rosyjskiego wywiadu w krajach Europy wzrasta. „Ze stuprocentową pewnością możemy jedynie powiedzieć, że więcej o niej słyszymy” – skomentował to profesor. Dodał, że rzeczywiście ...

Cennik za sakramenty? Papież: To jest skandal

Cennik za sakramenty? Papież: To jest skandal Papież przypomina, że w Kościele nie ma miejsca na interesy, a cennik za sakramenty nazywa skandalem. Powołując się na własne doświadczenie dodaje, że ludzie nie wybaczają księżom przywiązania do pieniędzy. Nawiązując do czytania z ewangelii św. Łukasza o wypędzeniu przez Jezusa kupców ze świątyni, z której uczynili "jaskinię zbójców", papież przytoczył epizod, którego byłświadkiem. Para, która chciała wziąć ślub podczas ...

reklama

reklama

Najczęściej czytane

reklama

Najczęściej komentowane

reklama

Wybrane artykuły

reklama
facebook